Στην ψηφιακή εποχή μας, βελτιώνονται θεαματικά οι μηχανισμοί τεκμηρίωσης κρουσμάτων διαφθοράς, με αποτέλεσμα να πολλαπλασιάζονται ραγδαία οι αποκαλύψεις παρανομιών σε όλo το φάσμα του δημόσιου, οικονομικού και κοινωνικού βίου, παγκοσμίως.
Ενδεικτικά είναι τα τρέχοντα σκάνδαλα της Novartis και της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας (Volkswagen κ.ά.), σε βάρος της δημόσιας υγείας, του περιβάλλοντος και του θεμιτού ανταγωνισμού, συμπεριλαμβανομένης και της κατάχρησης ανθρώπων-πειραματόζωων. Τεκμαίρεται επομένως μια ακραία ανεπίτρεπτη εταιρική αποθράσυνση. Πρόκειται ωστόσο μόνο για την κορυφή του θηριώδους παγόβουνου της διαφθοράς.
Δεσπόζουσα κατηγορία παρανομιών, στο πλαίσιο αυτό, αποτελούν τα κρούσματα σεξισμού και η βία κατά γυναικών, από άνδρες και «φαλλοκρατικά συστήματα», που αποκαλύπτουν κρίσιμη διάβρωση των κοινωνικών σχέσεων.
Στα πιο ανίσχυρα θύματα συγκαταλέγονται τα παιδιά, οι νέοι και οι γυναίκες. Τα κρούσματα βίας και σεξο-φασισμού τρομοκρατούν θύματα και συνάμα ακυρώνουν ή περιστέλλουν ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες.
Οταν δεν δολοφονούνται, τα θύματα εκφοβίζονται, με αποτέλεσμα να συμμορφώνονται σε καταπιεστικές σχέσεις. Οι νεότερες, ωραιότερες και πιο φιλόδοξες γυναίκες είναι ιδιαίτερα ευάλωτες, καθώς πέφτουν θύματα προσωπικής σεξουαλικής εκμετάλλευσης είτε «επιχειρηματικής»: εμπόριο λευκής σαρκός, δουλεία, trafficking.
Δυσανάλογα αυξημένο κίνδυνο διατρέχουν τα εξαρτημένα από ουσίες άτομα. Οποτεδήποτε τα άτομα αυτά έχουν και σχέση εξαρτημένης εργασίας -ιδίως από διεστραμμένους εργοδότες-, τότε η θυματοποίηση είναι πιθανότερη.
Οι καταγγελίες πήραν μορφή χιονοστιβάδας. Στην επικαιρότητα «παίζει» η ιστορία ανάρμοστης σχέσης του Αμερικανού προέδρου με έμφαση στον χρηματισμό – εκβιασμό της εμπλεκόμενης, προς εξαγορά της σιωπής της, για τη φερόμενη αγοραία σχέση του οικογενειάρχη προέδρου, που προκαλεί τη θρησκευόμενη Δεξιά στις ΗΠΑ.
Προγενέστερα στα ΜΜΕ δέσποζαν καταδίκες ισχυρών παραγόντων της βιομηχανίας του θεάματος (Χόλιγουντ, BBC κ.ά.) για βιασμούς και σεξουαλικές παρενοχλήσεις.
Επειτα από μακρά σιωπή, γνωστές σταρ ξεσπούν σε εξομολογήσεις και καταγγελίες, πυροδοτώντας το νεόκοπο κίνημα: «Κι εμένα!» («Me too!»). Καταδίκες εγκληματικών πράξεων διαπιστώνονται και στον χώρο του πρωταθλητισμού, όπου βρίθει σεξουαλικών εγκλημάτων ισχυρών παραγόντων (προπονητές, αθλίατροι κ.λπ.).
Oμοίως, παιδεραστία και σεξουαλικές παρενοχλήσεις νέων, στο πλαίσιο ομοφυλοφιλικών παρανομιών, συνιστούν ειδεχθείς πράξεις «ισχυρών θυτών». Και εδώ «διαπρέπουν» παραγωγοί του θεάματος, μεγαλογιατροί, αθλητικοί παράγοντες και ιερωμένοι. Ολοι αυτοί, ενώ γνωρίζουν ότι παρανομούν, παριστάνουν ως θεμιτή τη σεξουαλική βία. Κυριαρχούν με τη δύναμη του σώματος, του χρήματος, της εξουσίας, του δημόσιου αξιώματος. Συγκροτούν έτσι μια «ελίτ βίας και αίσχους».
Είναι μάλλον οι ίδιοι οι οποίοι κατακεραυνώνουν τις αγωνίστριες φεμινίστριες, αποκηρύσσοντας την ιδέα της «σότητας των φύλων». Η ιδεολογική καθιέρωση της ανισότητας βρίσκεται στη βάση όλων των σεξο-βιαιοπραγιών τους, αφού συνεπάγεται την ανισχυρότητα.
Στην Ευρώπη, παρότι δεν ξεχάστηκε η καταδίκη του Σίλβιο Μπερλουσκόνι για όργια με ανήλικα εκπορνευόμενα κορίτσια, ο διαβόητος πρώην πρωθυπουργός επανακάμπτει στον πολιτικό στίβο! Καταπλήσσει το ότι στις λίστες καταδικασμένων ή καταγγελλόμενων φιγουράρουν πρωθυπουργοί ή ανώτατοι αξιωματούχοι κάθε λογής.
Εξοργίζει, διότι, από ισχυρά πρόσωπα της επίσημα θεσμοποιημένης ελίτ, η κοινωνία προσδοκά μέτρα προστασίας και βελτιώσεων. Βιώνουμε, όμως, το σκληρότερο ξεγύμνωμα των ασκούντων σεξουαλική βία. Δεν είναι τυχαίο ότι τα γαλλικά λεξικά ενέταξαν τον όρο «γυναικοκτονία», κατά το «ανθρωποκτονία». Στην ανθρωποφαγική εποχή μας, από τον γενικό διεθνή νομικό όρο «homicide» οδηγούμαστε στον ειδικότερο όρο: «femicide».
Πού οφείλεται, όμως, μια τόσο ακραία κοινωνική οπισθοδρόμηση και η έξαρση της βίας κατά των γυναικών και των ευάλωτων ατόμων; Γιατί επιτρέπουν οι δημοκρατίες να ευνοείται, πολιτικά, ο πολλαπλασιασμός των αδύναμων μέσω αύξησης της ανεργίας των νέων; Είναι τούτο συμβατό με οποιοδήποτε κράτος δικαίου;
Πού είναι η δημοκρατία για να διασφαλίσει ισότητα και ελευθερίες στους πολίτες. Βιώνουμε μια «εξαθλιωμένη κοινωνική κατάσταση», η οποία δηλητηριάζει την ποιότητα όλων των σχέσεών μας, καθώς συμβιώνουμε δίπλα και εν μέσω πράξεων βαρβαρότητας.
Το χλιδάτο εγκληματικό κατεστημένο υφίσταται, σήμερα, σωρευτικές επιθέσεις: καταδίκες, καταγγελίες, δημόσια κατακραυγή στα κοινωνικά μέσα, διασυρμούς, πορείες και κινήματα διαμαρτυρίας. Διακυβεύεται μήπως η κατάργησή του; Αηδιάζουμε «επικοινωνιακά» με τα δημοσιοποιούμενα αίσχη. Και λοιπόν; Θα σταματήσει μήπως ο «καπιταλιστικός κανιβαλισμός»;
Παρά τις ευφάνταστες κινητοποιήσεις των Αμερικανίδων, δυστυχώς, το νοσηρό καθεστώς καλά κρατεί. Διότι η βία του είναι δομική και στηρίζεται στην ανισότητα. Μια ανισότητα που αυξήθηκε κατακόρυφα παγκοσμίως! Οσο δεν θα κατοχυρώνεται ισχυρά η ισότητα των φύλων, τα σεξουαλικά εγκλήματα θα διαιωνίζονται και θα θεριεύουν. Η αντιμετώπιση του επονείδιστου αυτού φαινομένου περνάει, συνεπώς, αποκλειστικά μέσα από ρηξικέλευθες πολιτικές και θεσμικές τομές.
* καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης και Πολιτικής Επικοινωνίας, Τμήμα Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας ΑΠΘ
