Η τελευταία προειδοποίηση

Σήμερα πρέπει να ακουστεί ένας θρήνος, που θα συνοδεύεται από ένα σάλπισμα. Μπορούμε να θρηνήσουμε για την είσοδο ενός εθνικο-δεξιού, αυτοπροσδιοριζόμενου ως λαϊκού, δεξιού κόμματος στην ομοσπονδιακή Βουλή. Είναι κάτι που δεν συνέβη ξανά στη μεταπολεμική Γερμανία· στη Γερμανία μετά την ενοποίηση. Είναι μια τομή ιστορική όσο και πολιτική, την αιτία της οποίας εμείς, οι Γερμανοί, αλλά και διεθνώς, πρέπει να αναδείξουμε.

Ποιο είναι το δίδαγμα; Πρώτα από όλα ότι η χώρα πρέπει να κυβερνηθεί καλύτερα από ποτέ, αλλά και αποφασιστικά. Οποιος αναζητά τη σωτηρία του στην ασάφεια, είναι χαμένος. Διότι, ανεξάρτητα από το τι λέγεται για την κατάσταση αυτής της χώρας, για το εάν είναι καλή ή για το εάν θα μπορούσε να είναι καλύτερη, το μήνυμα αυτών των εκλογών έδειξε ότι οι πολίτες ήθελαν να απορρίψουν τα προβλήματά τους.

Η ανασφαλής κοινωνία γνωρίζει πολύ καλά πως με την ευρεία έννοια δεν επικρατεί το κοινωνικά δίκαιο. Αυτή η άποψη δεν οριοθετήθηκε από το SPD. Αυτό εξηγεί την ήττα του, την ιστορική του κάμψη. Διότι δεν καταφέρνει να βρει τη διέξοδο από αυτόν τον διαρκή «θρήνο».

Σωστά, είναι δύσκολο να «ακουμπήσεις» τις ολοένα και διευρυνόμενες ανισότητες, τις αποκλίσεις στους μισθούς, στην ιδιοκτησία και στις ευκαιρίες, όταν συγκρίνεις τη συνολική εικόνα με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους γείτονες. Σε αυτή τη σύγκριση, η Γερμανία μπορεί να νιώθει ευχαριστημένη.

Ετσι είναι τα πράγματα. Ωστόσο, μπορούμε να προσεγγίσουμε την πραγματικότητα διαφορετικά. Να δούμε τι νιώθουν οι άνθρωποι: θέλουν μια νέα πολιτική. Είναι δύσκολο να αποκωδικοποιηθεί αυτό το μήνυμα, αλλά πρέπει να καταστεί διαυγές, κατανοητό και εξηγήσιμο. Χωρίς την κατάλληλη εξήγηση, ουδείς μπορεί να κατανοήσει γιατί συνέβη κάποιο γεγονός. Η εποχή του παρασκηνίου και των απόρρητων υπουργικών συμβουλίων πρέπει να γίνει παρελθόν, αν θέλουμε να μην απομακρυνθούν οι πολίτες από τη δημοκρατία. Και αυτό αφορά το μέλλον της δημοκρατίας.

Αυτές οι εκλογές ήταν η τελευταία προειδοποίηση. Τα κόμματα πρέπει να αντιληφθούν το εξής: Δεν πρέπει να χάνονται μέσα σε συζητήσεις που περιστρέφονται γύρω από τον εαυτό τους, αλλά πρέπει να εξετάσουν πώς θα αυξήσουν την αποτελεσματικότητά τους. Πρέπει να αντιμετωπίσουν και να επιλύσουν ταχύτερα από το παρελθόν προβλήματα στην κοινωνική φροντίδα, την υγεία, τις συντάξεις, τους φόρους και πολλά ακόμα. Εν συντομία: Οταν αναγνωρίζουμε τα προβλήματα, είναι δυνατές οι λύσεις.

Κι αν δεν συμβούν αυτά; Τότε η δημοκρατία θα απορριφθεί στη σημερινή της μορφή. Υπάρχουν ήδη εκείνοι που τάσσονται υπέρ μιας πιο άμεσης συμμετοχής, μέσα από εβδομαδιαίες λαϊκές αποφάσεις και από ισχυρότερες τεχνοκρατικές μεθόδους υλοποίησής τους, που θα οδηγήσει σε ένα μείγμα Σιγκαπούρης και Ελβετίας. Σκοπός είναι όλα να γίνονται γρηγορότερα.

Οποιος θέλει να εμποδίσει αυτό τον τύπο πεφωτισμένου απολυταρχισμού και πολιτικής αυτο-ριζοσπαστικοποίησης, είναι αναγκασμένος να είναι περισσότερο ανοιχτόμυαλος, να βασίζεται σε αξίες, τόσο κοινωνικές όσο και φιλελεύθερες. Θεμελιώδεις προϋποθέσεις για οποιονδήποτε μελλοντικό συνασπισμό πρέπει να συνιστούν οι ελευθερίες και τα πολιτικά δικαιώματα στην εποχή της προωθημένης ψηφιοποίησης, τα δικαιώματα των καταναλωτών, η προστασία του κλίματος και του περιβάλλοντος με ταυτόχρονη διατήρηση των φυσικών πόρων, η εσωτερική και εξωτερική ασφάλεια με παράλληλη διατήρηση της ετοιμότητας και της προθυμίας για διαπραγμάτευση.

Σε μέρες σαν αυτή γίνεται σαφές πως οι γνωστές οδοί δεν προδιαγράφουν κάποια νέα πορεία, πως μπορεί κανείς να επιθυμεί την αιωνιότητα, αλλά αυτή δεν θα γίνει ποτέ πραγματικότητα. Απεναντίας, τέτοιες μέρες ισοδυναμούν με κάλεσμα για δράση. Αμεση.

*Αρχισυντάκτης της γερμανικής καθημερινής εφημερίδας «Der Tagespiegel»