Παιδεία και επιχειρηματικότητα

Στην «Καθημερινή της Κυριακής» (16.7.2017) δημοσιεύθηκε άρθρο του Θεόδωρου Φέσσα, προέδρου του ΣΕΒ, υπό τον τίτλο «Για ένα Σύνταγμα φιλικό προς την επιχειρηματικότητα». 

Ας προσεγγίσουμε το οπωσδήποτε ενδιαφέρον αυτό κείμενο με διάθεση κριτικής ανάγνωσης και ανάλυσης. 

Και να μια πρώτη έκπληξη, σχετική με το άρθρο 16 του Συντάγματος. 

– «Αρση της απαγόρευσης ιδιωτικών εκπαιδευτηρίων για την παροχή ανώτατης εκπαίδευσης, προκειμένου να διασφαλιστεί η προσφορά πληθώρας άρτιων και αξιόλογων υπηρεσιών εκπαίδευσης…». 

Ο Θεόδωρος Φέσσας γνωρίζει άριστα, μεταξύ άλλων, δύο πράγματα: 

Οτι οι γόνοι των εύπορων στρωμάτων πρέπει να έχουν τη δυνατότητα προνομιούχου συνέχειας των εγκύκλιων μαθημάτων τους σε ιδιωτικά ανώτατα ιδρύματα, ως συνέχεια των άρρηκτων δεσμών πλούτου και μόρφωσης. 

Οτι τα Πανεπιστήμια, εκτός από επιστημονική γνώση και έρευνα, προετοιμάζουν τις πολιτικές, με την ευρεία έννοια, προσωπικότητες του μέλλοντος, οι οποίες προερχόμενες από τον ιδιωτικό πανεπιστημιακό χώρο, θα διασφαλίζουν και θα θεμελιώνουν πολλαπλώς το καθεστώς της κοινωνικής ανισότητας, δηλαδή τον πλούτο των ολίγων και τη φτώχεια των πολλών. 

Αρα συμπερασματικά; 

Στήριξη του συστήματος Διαμαντοπούλου, που δραστικά υπονόμευσε από μέσα το δημόσιο Πανεπιστήμιο, και αντίσταση, μέχρι τέλους, στο νέο νομοθετικό σύστημα Κώστα Γαβρόγλου, το στηριζόμενο στους ακαδημαϊκούς κανόνες, τη δημοκρατική συλλογικότητα και τη ρήτρα κοινωνικής αναδιάταξης και ισότητας. 

Ιδού ο ιδεολογικός εμπνευστής και κοινωνικός αρχηγός των κομμάτων, που συνέπραξαν στο μέτωπο της παλινόρθωσης κατά Γαβρόγλου, δηλαδή κατά του δημόσιου Πανεπιστημίου.

Το θέμα είναι τι θα απαντήσουν στους εκλογείς των φτωχών και φτωχοποιημένων μεσαίων κοινωνικών στρωμάτων, όταν τους συναντήσουν. 

Ιδού και ο μύστης των 6 πρυτάνεων, στους 18, οι οποίοι απαίτησαν την απόσυρση (!) του ψηφισθέντος νομοσχεδίου.

Εδώ το θέμα είναι διαφορετικό, γιατί τον Σεπτέμβριο θα τους περιμένουν στα αμφιθέατρα οι φοιτητές, προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί, οι αγωνιζόμενοι, με ανείπωτες θυσίες των ίδιων και των οικογενειών τους, για τις σπουδές τους. 

Αλλού στο ίδιο άρθρο. 

– «Ρητή κατοχύρωση της προστασίας του ελεύθερου ανταγωνισμού ως δομικού στοιχείου διαφύλαξης του δικαιώματος της οικονομικής ελευθερίας και βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας (άρθρο 106)». 

Η οικονομική ελευθερία και η ανταγωνιστικότητα της οικονομίας συνδέονται σε άλλη παράγραφο με «τη σταθερότητα των εκλογικών κύκλων» (σωστό), την «ανάγκη διάρρηξης των πελατειακών σχέσεων που παρεμποδίζουν την υλοποίηση αναγκαίων μεταρρυθμίσεων υπέρ του δημόσιου συμφέροντος» (σωστό, υπό την προϋπόθεση της επεξήγησης των όρων «μεταρρυθμίσεις» και «δημόσιο συμφέρον») και την «αναβάθμιση των υπηρεσιών της δημόσιας διοίκησης προς τους πολίτες και τις επιχειρήσεις» (σωστό, αλλά γιατί η διάκριση; Οι επιχειρήσεις δεν συγκροτούνται από πολίτες;). 

Ούτε λέξη όμως για διασύνδεση με τη θεμελιώδη αρχή του κοινωνικού κράτους και την προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων. 

Το κενό έρχεται να καλύψει η πρόταση για το νέο προοδευτικό Σύνταγμα των έξι επιστημόνων. 

● Ρητή απαγόρευση άρσης του δημόσιου ελέγχου του νερού και της ενέργειας (νέο άρθρο 17 Α παρ. 4). 

● Σαφής κατοχύρωση των συλλογικών διαπραγματεύσεων ως το μοναδικό μέσο για τη διαμόρφωση του μισθού (άρθρο 22). 

● Υποχρεωτικότητα της διαιτησίας (άρθρο 22). 

● Νέο άρθρο για την προστασία της δημόσιας περιουσίας (17Α). 

● Πληρέστερη διατύπωση των άρθρων για την προστασία της υγείας και της κοινωνικής ασφάλισης (άρθρα 21, 22). 

● Ενίσχυση της προστασίας της συνδικαλιστικής δράσης και του δικαιώματος στην απεργία (άρθρο 23). 

Αλλού και πάλι στο ίδιο πόνημα. 

«Κατάργηση της επιβολής αναδρομικής φορολογίας (σωστό) και της δυνατότητας διαδοχικών παρατάσεων του χρόνου παραγραφής των φορολογικών αξιώσεων του Δημοσίου…». 

Ε, βέβαια! Επρεπε να στηριχθεί και να δικαιολογηθεί η πρόσφατη απόφαση της ολομέλειας του ΣτΕ. 

Λοιπόν, με τον αξιότιμο πρόεδρο του ΣΕΒ πρέπει να συμφωνήσουμε στο εξής.

Η «υγιής» και επομένως άξια συνταγματικής προστασίας επιχειρηματικότητα (γιατί όχι;) πρέπει να καταβάλλει, χωρίς εξαιρέσεις, τους φόρους της, προκειμένου να χρηματοδοτείται το κοινωνικό κράτος.

Πληρώνουν οι πολλοί της εξαρτημένης εργασίας και φοροαποφεύγουν οι λίγοι της ελεύθερης επαγγελματικής και επιχειρηματικής σχέσης, είναι η ασφαλέστερη συνταγή για μια επόμενη ή μεθεπόμενη οικονομική κρίση.

Και κλείνω. Οι έξι του προοδευτικού σχεδίου παραμένουμε ανένδοτοι στη συνταγματική προάσπιση της γενικής ρήτρας ανακατανομής του πλούτου και στη μη αναθεώρηση του άρθρου 16 παρ. 3, 4, 5 και 6, δηλαδή δημόσια δωρεάν παιδεία, δημοκρατική και πλήρως αυτοδιοικούμενη. 

*Καθηγητής πολιτικής κοινωνιολογίας, πρώην αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Αιγαίου