Τούβλα, σφυριά και πολιτική

«Τις ημύνθη περί πάτρης;» ρωτούσε ο Παπαδιαμάντης το μακρινό 1896 στην εφημερίδα «Ακρόπολη». Είχε προηγηθεί η χρεοκοπία του 1893. Το 1896 θα γίνονταν οι πρώτοι Ολυμπιακοί Αγώνες της σύγχρονης ιστορίας και, έναν χρόνο μετά, ο ατυχής πόλεμος με την Τουρκία.

Μετά την ήττα, έφτασε ο Διεθνής Οικονομικός Ελεγχος από το 1897 έως (τυπικά) το 1978, για 81 χρόνια! Ο Παπαδιαμάντης απαντούσε: «Πταίουν οι πλάσαντες τα ερείπια… οι κυβερνήται της Ελλάδος… Μεταξύ δύο αντιπάλων μετερχομένων την αυτήν διαφθοράν, θα επιτύχει εκείνος όστις ευπρεπέστερον φορεί το προσωπείον κ’ επιδεξιώτερον τον κόθορνον… Αμυνα περί πάτρης θα ήτο η ευσυνείδητος λειτουργία των θεσμών… και η πρόληψις της χρεοκοπίας».

Αυτό που αιφνιδιάζει δεν είναι μόνον η πολιτική αίσθηση του Ελληνα, του Παπαδιαμάντη εν προκειμένω, αλλά η παρουσία σύμπαντος του παλαιού κόσμου, των επιφανών-ελίτ και των γονατισμένων, των χορτασμένων, των διεφθαρμένων-ολιγαρχών, των πενήτων, των ευάλωτων, των σαλών. Είναι σαν να γράφτηκαν πάνω σε πέτρα τα χειρότερα, με διά παντός ισχύ, με τα καλύτερα να μένουν στα αζήτητα.

Επιπλέον, συγκλονίζει το πολιτικό ίχνος σε μια κρίσιμη περίοδο που τα πιο σημαντικά πάνε από το κακό στο χειρότερο. Και δεν εννοώ καν την ευθύνη της πολιτικής στη «μη πρόληψη της χρεοκοπίας», αλλά τις τροπικότητες των παραδοχών της, τις ρητορικές Βρυξελλών και εσωτερικών ομάδων περί το κυβερνάν που, ενώ δεν έχουν πραγματικό στόχο, διαγκωνίζονται ως προς την αποτελεσματικότητά τους για μια λύση κατά της χρεοκοπίας που δεν φαίνεται.

Τι επιχειρούν, αν όχι νομιμοποίηση και μεγιστοποίηση δεξαμενών άντλησης ψήφων, το πλασάρισμα των κομματικών οργανισμών; Και η χώρα;

Σίγουρα, η Ελλάδα του 2017 είναι διαφορετική από την Ελλάδα των αρχών του 20ού αιώνα. Τα ίδια ισχύουν και για την Ευρώπη, για την Αμερική, για τον κόσμο. Ο κόσμος του 21ου αιώνα θα είναι διαφορετικός.

Κι όμως η Ελλάδα –παρηγορηθείτε ξανά, δεν είναι μόνη της– βρίσκεται στην 69η θέση με 44 βαθμούς για το 2016 στον Δείκτη Αντίληψης για τη Διαφθορά (CPI), ήτοι κάτω από τον μέσο όρο (50) -κάτι που ισχύει για τα 2/3 των 176 χωρών που μετέχουν στον δείκτη που εκφράζει τις καταχρήσεις των δημοσίων αξιωμάτων για ίδιον όφελος εκείνων που «φορούν επιδεξιώτερον τον κόθορνον». Η Ελλάδα βρίσκεται κάτω από το Σουρινάμ, αλλά πάνω από το Μπαχρέιν και την Γκάνα!

Οι πολίτες της καθυστερημένης χώρας που έχει ως στρατηγική της –και καλώς– τη συμμετοχή στην Ε.Ε., σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο για το φθινόπωρο 2016 (http://ec.europa.eu/COMMFrontOffice/publicopinion/index.cfm/Survey/getSurveyDetail/instruments/STANDARD/surveyKy/2137), ανησυχούν για την προοπτική της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ενωσης και πιστεύουν ότι τα πράγματα κινούνται προς τη λάθος κατεύθυνση (με 92% στην Ελλάδα, έναντι μέσου όρου 56% στην Ε.Ε.) όσο και στην Ευρωπαϊκή Ενωση (82% στην Ελλάδα, έναντι 56% στην Ε.Ε.).

Ενώ ένας στους δύο Ευρωπαίους είναι αισιόδοξος για το μέλλον της Ευρώπης, οι Ελληνες είναι οι πλέον απαισιόδοξοι με το υψηλότερο (αρνητικό) ποσοστό της έρευνας, και με το υψηλότερο επίσης ποσοστό αρνητικής εικόνας για την Ε.Ε.

Και, μεταξύ άλλων, οι Ελληνες εκφράζουν δυσαρέσκεια για τον τρόπο που λειτουργεί η δημοκρατία τόσο στην Ελλάδα (79%) όσο και στην Ευρωπαϊκή Ενωση (70%, έναντι 45% του μέσου όρου της Ε.Ε.), καταγράφοντας τα υψηλότερα αρνητικά ποσοστά του ευρωπαϊκού δείγματος∙ εκφράζουν δυσπιστία για τα ΜΜΕ, κυρίως για την τηλεόραση (με 77% για την Ελλάδα έναντι 46% για την Ε.Ε.).

Η κοινωνία βοά. Ομως, εάν η Ευρώπη απάντησε στις προκλήσεις με Ενωση (με αδυναμίες και προβλήματα στην αρχιτεκτονική της), φαίνεται πως η Ελλάδα για το εσωτερικό της δεν διάβασε το μάθημα. Η απώλεια εμπιστοσύνης στο πολιτικό σύστημα είναι απότοκη του χειρισμού της κρίσης∙ αλλά, ταυτόχρονα, είναι συνιστώσα πτώχευσης.

Το δείχνουν οι κομματικές εξαερώσεις∙ τα ουρλιαχτά και οι κοπετοί των καναλαρχών. Οι αδυναμίες της κυβέρνησης αλλά και η μη διαθεσιμότητα της αντιπολίτευσης να αντιπολιτευθεί∙ το δυσεύρετο ανάπτυγμα της κοσμιότητας.

Το δείχνουν οι κατηγορίες και τα «blame game», το δείχνουν οι Βαρουφακειάδες, το ζήτημα της Δικαιοσύνης, το δείχνει η καθημερινή ειδησεογραφική κατάτμηση της πραγματικότητας, το κυνήγι του εχθρού, η φουσκωμένη σιγουριά που ενώ δεν αξίζει πεντάρα, πουλιέται χρυσάφι. Αλήθεια, ποιο απ’ όλα αυτά αναχαιτίζει την εκπτώχευση;

Αντιστρέφεται αυτή η τάση; Διαβάστε ξανά τον Παπαδιαμάντη από το 1896: μόνο με ευθύνη της συλλογικότητας∙ με εθνική, όχι κομματική, δέσμευση για κερδισμένες θέσεις εργασίας, για μείωση της φορολογίας, για καλύτερη λειτουργία θεσμών… για προκοπή.

Δεν αρκεί η ενοχοποίηση. Χρειάζεται δημιουργία για να γεμίσει το ΑΕΠ. Η πολιτική έχει ποιότητες τύπου Τζέκιλ και Χάιντ∙ στην Ελλάδα, στην Ε.Ε., στον κόσμο. Αλλά μπορεί κάποιος να χρησιμοποιήσει το τούβλο και το σφυρί είτε για να χτίσει ένα σπίτι είτε για να σπάσει ένα παράθυρο, ένα μάρμαρο, μια βιτρίνα.

Δεν χρειαζόμαστε μάχες όπου ηττάται μονίμως η δημιουργία. Στο μείζον της πτωχείας, η χώρα χρειάζεται εθνικές μάχες.