Η Αγρια Δύση του συγγραφέα

Κάθε συγγραφέας, αντιπροσωπεύοντας τον εαυτό του, τα ψυχικά του αποθέματα, μπορεί να αντιπροσωπεύει τoν ανθρωπισμό του καιρού του. Ο πιο μεγάλος κίνδυνος που αντιμετωπίζει, όχι μόνον ο συγγραφέας, αλλά και η κοινωνία στο σύνολό της, είναι η εξοικείωση με τη βία.

Η τηλεόραση καθημερινά προβάλλει ειδήσεις με εκατοντάδες νεκρούς, που διανέμονται ισόποσα σε διάφορα μέρη του κόσμου. Στον άγριο και καμιά φορά αγροίκο λόγο της τηλεόρασης μιλάνε για εκρήξεις ή βόμβες που μετράνε έναν κάποιο αριθμό νεκρών: αλλά να μετράς σημαίνει να δημιουργείς, όχι να καταστρέφεις, μια έκρηξη δεν μετράει τριάντα νεκρούς, τους προξενεί.

Γινόμαστε ωμοί για να κερδίσουμε χρόνο, κι αυτό είναι ένα σύμπτωμα της κοινωνίας μας, όπου υπάρχει μια διαρκής εξοικείωση στην αρρωστημένη ταχύτητα των ρυθμών της ζωής.

Ετσι, ο θάνατος ενός μεγάλου ηθοποιού ή η μόδα των γυμνών γοφών στην περίληψη των δελτίων ειδήσεων, ακολουθείται από μια θανατηφόρα έκρηξη στην Καμπούλ με δεκάδες νεκρούς, από τη νίκη μιας ποδοσφαιρικής ομάδας και από τον βιασμό τεσσάρων ανήλικων κοριτσιών ή αγοριών.

Δεν ισχυρίζομαι ότι αυτό είναι αναγκαστικά κακό, αλλά το να βάζεις τα πάντα στο ίδιο επίπεδο οδηγεί αναπόφευκτα σε μια εξοικείωση και σε μια σύγχυση στην οποία δεν δίνουμε καμιά σημασία για ό,τι συμβαίνει γύρω μας.

Χωρίς να λάβουμε υπόψη ότι η ανθρώπινη ψυχή, λόγω ψυχοσύνθεσής της, οδηγείται στο να θεωρεί περισσότερο σημαντικό τον θάνατο ενός ανθρώπου από τον θάνατο χιλιάδων. Αν βλέπουμε εκατό να τσακώνονται, το βάζουμε στα πόδια, ενώ όταν βλέπουμε έναν να υποφέρει, τρέχουμε να τον βοηθήσουμε: το προσωπικό πάντα μας πληγώνει περισσότερο.

Κι αυτό το κλίμα εξοικείωσης στη βία, στην αδιαφορία για τον άλλο, είναι ένας μεγάλος κίνδυνος, γιατί γεννά κυνισμό. Βέβαια ο κυνισμός μπορεί να είναι και ένα είδος αυτοάμυνας, που, μπροστά σε τρομακτικές καθημερινές τραγωδίες, μας επιτρέπει να μην είμαστε εμπλεκόμενοι.

Ενα από τα καθήκοντα του συγγραφέα είναι ακριβώς να κρατά ζωντανό ένα συναίσθημα ανησυχίας και αποδοκιμασίας, που είναι εξάλλου η ικανότητα να αντιλαμβάνεται αυτά που συμβαίνουν στον κόσμο, όχι φυσικά για να παρεμβαίνει, αλλά τουλάχιστον για να κατανοεί τα θλιβερά, φοβερά και τρομακτικά γεγονότα που συμβαίνουν γύρω μας.

Ο συγγραφέας πρέπει να ενεργεί με τέτοιο τρόπο, που η ανάγνωση του βιβλίου του να λειτουργεί ώστε να μη μένει αδιάφορη η συνείδηση του αναγνώστη, αλλά να αντιδρά, να διατηρεί την ευαισθησία του και να μη μένει στο πεδίο της αδιαφορίας.

*Ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ