Η Διεθνής Ημέρα των Συνεταιρισμών (πρώτο Σάββατο Ιουλίου) συμπίπτει με μια ενδιαφέρουσα στιγμή για την ελληνική οικονομία.
Μετά την ολοκλήρωση της δεύτερης αξιολόγησης, η χώρα μας καλείται να προετοιμαστεί για τη μεταμνημονιακή εποχή, με ένα σχέδιο συνολικής ανασυγκρότησης. Με τα σημερινά ευρωπαϊκά και διεθνή δεδομένα, συστατικό της οικονομικής ανασυγκρότησης μπορεί και πρέπει να είναι η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία (Κ.ΑΛ.Ο.), με βάση τη συνεταιριστική οργάνωση.
Παλαιότερα, οι συνεταιρισμοί στην Ελλάδα ήταν κυρίως αγροτικοί και αγροτοκτηνοτροφικοί, έχοντας ιστορικά συμβάλει στην ανάπτυξη και της σοσιαλιστικής σκέψης (π.χ. Αμπελάκια). Στη διάρκεια της μεταπολίτευσης σημειώθηκε άνθηση του κινήματος.
Ωστόσο, στην πορεία, οι αγροτικοί συνεταιρισμοί απαξιώθηκαν, έγιναν έρμαια της διαπλοκής και κατέστησαν μη αντιπροσωπευτικοί και οικονομικά αναποτελεσματικοί, με ελάχιστες φωτεινές εξαιρέσεις.
Η ανάπτυξη του λεγόμενου «τρίτου τομέα» της οικονομίας αποτελεί μια από τις προτεραιότητες της σημερινής κυβέρνησης, όπως προκύπτει και από τον αναπτυξιακό νόμο.
Μπορεί ο τομέας αυτός να καταστεί βασικό συστατικό μιας οικονομικής ανασυγκρότησης με λαϊκή αυτενέργεια και συμμετοχή. Θεωρώ ότι μέσω της Κ.ΑΛ.Ο. αναπτύσσονται οι δημιουργικές ικανότητες, κυρίως νέων ανθρώπων, στην κατεύθυνση μιας νέας επιχειρηματικότητας με βάση την συλλογικότητα.
Ωστόσο, υπάρχει κίνδυνος ο τρίτος τομέας της οικονομίας να γίνει είδος μόδας και δεν πρέπει να υπερεκτιμηθεί ο ρόλος του. Μπορεί οι φορείς της Κ.ΑΛ.Ο. να είναι μορφή κοινωνικής ιδιοκτησίας, είναι όμως λάθος να πιστεύεται ότι μέσω αυτών μπορούν να γίνουν βήματα προς τον σοσιαλισμό.
Από την άλλη, δεν μπορεί να σταθεί η άποψη ότι τα κριτήρια για την κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία δεν πρέπει να είναι επιχειρηματικά, τόσο για την οργάνωση όσο και για την οικονομική αποτελεσματικότητα.
Στην Ε.Ε., η Κ.ΑΛ.Ο. αναγνωρίζεται ως ο τρίτος τομέας, όμως οι φορείς που την εκπροσωπούν δεν έχουν ακόμα αναγνωριστεί ως «κοινωνικός εταίρος». Η πλατφόρμα των ευρωπαϊκών κοινωνικών ΜΚΟ ασκεί κριτική στην Ε.Ε. και για το ζήτημα αυτό, αλλά και για τις επιλογές της, που αποδομούν το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο.
Στο σύνολο της Ε.Ε., πάνω από 14 εκατομμύρια άτομα απασχολούνται στον «τρίτο τομέα» της οικονομίας. Αντίστοιχα είναι τα ποσοστά και σε επιμέρους χώρες, π.χ. στη Γαλλία το 10,3% της απασχόλησης αναλογεί στον τομέα αυτό. Η Βρετανία με πολλούς τρόπους έχει πρωτοπορήσει στον τομέα αυτό, έχοντας και υπουργείο για την Κοινωνία των Πολιτών.
Σήμερα, καλούμαστε να μιλήσουμε και να σχεδιάσουμε τη συνανάπτυξη, να ξανασκεφτούμε τους όρους και τα όρια της ανάπτυξης. Περισσότερη κοινωνία πρέπει και μπορεί να είναι η απάντηση στο δίλημμα «περισσότερη αγορά και λιγότερο κράτος ή περισσότερο κράτος και λιγότερη αγορά».
*Μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ
