Η στέρηση του δικαιώματος αδείας στον Δημήτρη Κουφοντίνα (αλλά και η απειλή πειθαρχικών ποινών σε βάρος του, εάν ασκούσε το δικαίωμα επικοινωνίας με αφορμή τη διοργάνωση σχετικής εκδήλωσης) αποδεικνύει ότι δίπλα στον παραποινικό κώδικα (άρθρα 187Α, 187§1) και την παραποινική δικονομία, που εισήχθησαν στη χώρα μας για την «καταπολέμηση της τρομοκρατίας», εφαρμόζεται πια και ένας παρασωφρονιστικός κώδικας.
Η επιβολή καθεστώτων εξαίρεσης από τις συνταγματικά κατοχυρωμένες φιλελεύθερες εγγυήσεις του ποινικού μας συστήματος είναι το χαρακτηριστικό γνώρισμα της «αντιτρομοκρατικής» νομοθεσίας.
Κριτήριο μάλιστα για την εφαρμογή των σχετικών διατάξεων δεν είναι η πράξη, αλλά το υποτιθέμενο κίνητρο του δράστη. Ενα αδίκημα που τιμωρείται ούτως ή άλλως από το ποινικό δίκαιο (μια ανθρωποκτονία, μια σωματική βλάβη, αλλά και σωρεία άλλων αδικημάτων) θεωρείται ότι πρέπει να τιμωρηθεί αυστηρότερα και ο ύποπτος να απολέσει σειρά δικονομικών δικαιωμάτων του, εάν σκοπός του δράστη θεωρηθεί ότι ήταν να εξαναγκάσει παρανόμως μια δημόσια αρχή να τελέσει ή να απόσχει από μια πράξη ή εάν ο δράστης αποσκοπούσε στη σοβαρή βλάβη ή καταστροφή θεμελιωδών κοινωνικών, πολιτικών ή οικονομικών δομών μιας χώρας.
Επειδή είναι αδύνατον δε από μόνη της η πράξη να οδηγήσει σε τέτοιο αποτέλεσμα, κριτήριο καταλήγει να είναι το ενδιάθετο φρόνημα του δράστη και μάλιστα όχι όπως το αντιλαμβάνεται ο ίδιος, αλλά όπως το αντιλαμβάνονται οι κρατικές αρχές.
Κατά παράβαση της συνταγματικής αρχής που προβλέπει ότι δεν επιβάλλεται ποινή παρά μόνο επί τη βάσει νόμου με σαφώς προσδιορισμένες προϋποθέσεις εφαρμογής, δεν προσδιορίζονται εν προκειμένω ούτε ποιες κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές δομές θεωρούνται θεμελιώδεις ούτε πότε θεωρείται νόμιμος ο εξαναγκασμός των δημόσιων αρχών.
Γι’ αυτόν άλλωστε τον λόγο θεωρήθηκε αναγκαία η θεσμοθέτηση τουλάχιστον μιας λίστας τρομοκρατικών οργανώσεων. Η λίστα είναι το πραγματικό όριο της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας: ο εχθρός δεν μπορεί να θεμελιωθεί έλλογα, απλά δείχνεται με το δάχτυλο…
Και βέβαια σιγά σιγά αυτή η παραδικονομία άρχισε να διαβρώνει το σύνολο των δικονομικών εγγυήσεων για τους κατηγορουμένους με την επέκταση των σχετικών ρυθμίσεων για ολοένα και ευρύτερες κατηγορίες «υπόπτων» (για τη βία στα γήπεδα, για οικονομικά αδικήματα κ.λπ.).
Η συντονισμένη αυτή νομοθετική πολιτική σε ΗΠΑ και Ε.Ε. φαίνεται να σχετίζεται με την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους την 11/9. Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ διαφορετική. Ο Patriot Act υιοθετήθηκε από τα νομοθετικά σώματα των ΗΠΑ μετά την 11/9, πλην όμως επαναλαμβάνει αυτούσιες διατάξεις που περιλαμβάνονταν στο αντίστοιχο σχέδιο νόμου Κλίντον του 1995.
Αντίστοιχα, η απόφαση-πλαίσιο 2002/475 της Ε.Ε., που ενσωματώθηκε στην Ελλάδα με το άρθρο 187Α Π.Κ., έχει τις ρίζες της στην από 5 Σεπτεμβρίου 2001 σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου [2001/2016 (INI)], με την οποία κάλεσε το Συμβούλιο να υιοθετήσει τη σχετική απόφαση-πλαίσιο στηριζόμενη σε μια ακόμα παλαιότερη έκθεση του ευρωβoυλευτή Watson, που συντάχθηκε με σκοπό την καταπολέμηση των «νέων μορφών τρομοκρατίας», όπως την παρενόχληση της πετρελαϊκής εκμετάλλευσης από περιβαλλοντικές οργανώσεις, αλλά και τις «τρομοκρατικές πράξεις» που διενεργήθηκαν στη Γένοβα από τους διαδηλωτές.
Η νομοθεσία αυτή γίνεται ακόμα πιο αυστηρή στη συνέχεια (οδηγία 2005/60/ΕΚ-κανονισμός 1781/2006, αντίστοιχα Ν. 3691/2008, Ν. 3932/2011, Α.Π. 2008/919/ΔΕΥ) και καταλαμβάνει ολοένα και περισσότερα «προπαρασκευαστικά» στάδια, απομακρυσμένα από κάθε αρχή τέλεσης ενός αδικήματος.
Οσο πιο βίαιη γίνεται η μετανεοφιλελεύθερη πολιτική λιτότητας τόσο πιο βίαιη και κατασταλτική θα γίνεται και η αντιμετώπιση κάθε διαμαρτυρίας. Αν στο οικονομικό επίπεδο η Ε.Ε. σε συνεργασία με άλλους διεθνείς οργανισμούς (ΠΟΕ, ΔΝΤ, Παγκόσμια Τράπεζα) έχει οικοδομήσει όλους εκείνους τους μηχανισμούς που επιβάλλουν την επιστροφή στον εργασιακό μεσαίωνα (ΕΚΤ, ESM, σκληρά νομίσματα, αξιολογήσεις αγορών κ.λπ.), οικοδομεί ταυτόχρονα και το αναγκαίο πλαίσιο καταστολής που οδηγεί κατευθείαν και στον κανονικό μεσαίωνα.
Η αντιτρομοκρατική νομοθεσία είναι το εργαλείο μέσα από το οποίο αναδύεται η Ιερά Εξέταση της εποχής μας. Αυτή η νομοθεσία διατηρείται πλήρως σήμερα από την παρούσα κυβέρνηση και εφαρμόζεται από τα ελληνικά δικαστήρια.
* δικηγόρος, αντιπροέδρος της Ελληνικής Ενωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου
