Εντυπωσιάζει το γεγονός ότι από τη συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης απουσιάζουν οι αναφορές στην πανευρωπαϊκή συνεργασία, που ήταν το όραμα των πρωτεργατών της Ευρωπαϊκής Ιδέας, πριν από διακόσια χρόνια και μεταγενέστερα.
Αλήθεια, όταν ο Αλτιέρο Σπινέλι συνέτασσε στις φυλακές του Βεντοτένε το περίφημο Μανιφέστο του «για μια ελεύθερη κι ενωμένη Ευρώπη» εννοούσε μόνο τη Δυτική Ευρώπη;
Μπορεί ο Ψυχρός Πόλεμος, που οδήγησε στη διαίρεση της ηπείρου μας, να κατέστησε ανέφικτο, σε πρώτη φάση, το όραμα του Σπινέλι, αλλά η ενοποίηση του συνόλου της Ευρώπης δεν πρέπει να εγκαταλειφθεί.
Αλλωστε, υπάρχουν σήμερα δύο σπουδαίοι θεσμοί για την πανευρωπαϊκή συνεργασία, που είναι το Συμβούλιο της Ευρώπης και ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ).
Στους θεσμούς αυτούς, εκ των οποίων ο πρώτος είναι θεσμός ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ο δεύτερος θεσμός ειρήνης, συμμετέχουν η Ρωσία και οι άλλες πρώην σοβιετικές Δημοκρατίες, καθώς και η Τουρκία.
Μετά το Brexit, αν και όταν πραγματοποιηθεί, η Ε.Ε. θα χάσει μια σημαντική και μεγάλη χώρα-μέλος. Ενδέχεται αυτό να μειώσει, τόσο την ελκτική της δύναμη όσο και το ειδικό της βάρος στις παγκόσμιες εξελίξεις.
Μερικά πρόσθετα ερωτήματα: Μπορεί να νοηθεί η Ευρώπη χωρίς τη Ρωσία και την τεράστια συμβολή της στον ευρωπαϊκό πολιτισμό και όχι μόνο; Μπορεί ο αγώνας για τη διάλυση του ΝΑΤΟ –κατάλοιπο του Ψυχρού Πολέμου– να μη συνδέεται με τη διεκδίκηση ενός συστήματος πανευρωπαϊκής ασφάλειας με βάση τον ΟΑΣΕ και τις αρχές του, που θα έχει στους κόλπους του και τη Ρωσία;
Μπορεί η Ε.Ε. να έχει αποτελεσματική μεσανατολική πολιτική χωρίς τη στενότερη δυνατή συνεργασία με την Τουρκία;
Το κέντρο βάρους των παγκόσμιων οικονομικών εξελίξεων μετατοπίζεται από τον ευρωατλαντικό χώρο προς Ανατολάς, προς την Ασία. Αρα, όσοι θέλουμε να πολεμήσουμε τον ευρωατλαντισμό, καλούμαστε να διεκδικήσουμε την πανευρωπαϊκή συνεργασία. Μόνο έτσι μπορεί να αναδειχθεί η Ευρώπη σε αποφασιστικό πόλο ειρήνης και σταθερότητας για όλο τον κόσμο.
Το όραμα της Αριστεράς για την Ευρώπη δεν αφορά μόνο την ανατροπή των σημερινών κυρίαρχων πολιτικών σκληρής λιτότητας ούτε τις απαιτούμενες βαθιές αλλαγές στο σημερινό ευρωπαϊκό οικοδόμημα στην κατεύθυνση επανίδρυσης της Ε.Ε., όπως υποστηρίζει το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς. Αφορά και το μέλλον του συνόλου της Ευρώπης, μιας νέας Ευρώπης για έναν νέο κόσμο.
*Μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ.
