Η σοσιαλδημοκρατία αλλάζει; Η σοσιαλδημοκρατία επιστρέφει; Ερωτήματα επιδεχόμενα πολλές απαντήσεις.
Ο Μάρτιν Σουλτς μετά τη γνωστοποίηση εκ μέρους του SPD της υποψηφιότητάς του για την καγκελαρία επέλεξε το ιστορικό -πανηγύρισε πρόσφατα τα 70 χρόνια εκδοτικής και δημοσιογραφικής ζωής- Der Spiegel (6.2.2017, σελ. 28-33), για να παραχωρήσει την πρώτη συνέντευξή του. Ιδού ορισμένες κρίσιμες απαντήσεις.
Για την πολιτική γενικώς: «Το είδος και ο τρόπος της πολιτικής, όπως εγώ την αντιλαμβάνομαι, ενσωματώνουν θετική απήχηση, γιατί οι άνθρωποι, σε δυσχερείς καιρούς αλλαγών, δεν επιθυμούν τίποτα περισσότερο από σωστή στάση, ειλικρίνεια και εμψύχωση. Η πολιτική δεν είναι τακτικισμός, πρέπει να πείθουμε τους πολίτες ότι ενεργούμε όχι στη βάση τακτικής αλλά, προ παντός, από εσωτερική πεποίθηση».
Για την άκρα Δεξιά: «Μου θυμίζουν τον πρωταγωνιστή με τη φλογέρα στον μαγεμένο αυλό που οδηγεί στον γκρεμό εκτός από τα ποντίκια και τους ανθρώπους: Με την επικίνδυνη ενδοξοποίηση του εθνικού κράτους και το συνδεόμενο με αυτή μίσος κατά των μειονοτήτων απελευθερώνονται άκρως επικίνδυνες για τη δημοκρατία δυνάμεις». Και αλλού: «εκείνος, ο οποίος χαρακτηρίζει το Ολοκαύτωμα μνημείο καταισχύνης και επιδιώκει τον αναθεωρητισμό στην κουλτούρα των αναμνήσεών μας, δεν έχει θέση σε μια γερμανική Βουλή».
Για το προσφυγικό ζήτημα: «Πιστεύω ότι ως μεγάλο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης σε μια ιστορική στιγμή δώσαμε τη σωστή απάντηση. Το προσφυγικό-μεταναστευτικό δεν είναι γερμανικό πρόβλημα, όπως ισχυρίζεται ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Ορμπάν, είναι ευρωπαϊκό πρόβλημα. Είμαι ευγνώμων απέναντι σε όλους τους Γερμανούς και ιδιαίτερα απέναντι σε εκείνους για τη διαρκή και ατελεύτητη δέσμευσή τους στην υπεράσπιση και στήριξη των προσφύγων».
Και αλλού, «αυτό που μας έφεραν οι πρόσφυγες, αξίζει περισσότερο και από το χρυσάφι. Είναι αυτό που χάσαμε στον δρόμο τα τελευταία χρόνια. Είναι η απαρασάλευτη πίστη στο όραμα της Ευρώπης, δηλαδή στο όραμα μιας περιοχής ελευθερίας, ειρήνης, ασφάλειας, δικαίου, δημοκρατίας, ανοχής και αμοιβαίου σεβασμού. Κοιτάξτε καλά στα πρόσωπα των προσφύγων και θα διακρίνετε αυτό το όραμα. Είναι άνθρωποι που διέφυγαν από τον πόλεμο, το μίσος, τη βία και αυταρχικά πολιτικά συστήματα».
Για την κοινωνική δικαιοσύνη: «Το ερώτημα για κοινωνική δικαιοσύνη είναι ένα διαρκές ζητούμενο. Η Γερμανία δεν είναι χώρα κοινωνικής δικαιοσύνης. Εκατομμύρια άνθρωποι αισθάνονται ότι αδικούνται οικονομικά και κοινωνικά. Τα κέρδη των επιχειρήσεων και τα μπόνους των στελεχών αυξήθηκαν θεαματικά σε σύγκριση με τις αμοιβές των εργαζομένων».
Και αλλού: «υπόσχομαι να κάνω ό,τι είναι ανθρωπίνως δυνατόν για να διασφαλίσω στους συμπατριώτες μου περισσότερη κοινωνική δικαιοσύνη. Οι παραδοσιακές θεμελιώδεις αρχές του κοινωνικού κράτους ισχύουν και σήμερα, ακόμα και στις μεταβαλλόμενες κοινωνίες. Η δημοκρατία δεν γνωρίζει ούτε κύριους ούτε δούλους. Ισες ευκαιρίες μόρφωσης για όλους, ανεξάρτητα από την καταγωγή τους. Ισες ευκαιρίες πρόσβασης για όλους και στον ψηφιακό κόσμο των νέων τεχνολογιών».
Και αλλού: «θα κατοχυρώσουμε απολύτως ασφαλείς εργασιακές σχέσεις. Η ‘‘ενοικιαζόμενη’’ εργασιακή σχέση δεν δημιούργησε ευέλικτες συνθήκες ανταγωνισμού στην αγορά, αλλά αντιθέτως έγινε μηχανισμός στα χέρια αρκετών εργοδοτών για να πιέσουν τις αμοιβές προς τα κάτω, πολλές φορές και με παράνομα μέσα. Οι μεταρρυθμίσεις μας ενσωματώνουν και την αύξηση του κατώτερου μισθού».
Απάντηση στον Ντόναλντ Τραμπ: «Η νέα διοίκηση των ακραίων δεξιών στις ΗΠΑ ξεκίνησε πολιτισμικό πόλεμο. Απαντώ στον Τραμπ. Θα ορκιστώ καγκελάριος σε ένα Σύνταγμα δημοκρατίας, κράτους δικαίου και κοινωνικού κράτους. Εχουμε και πιστεύουμε σε ένα άλλο κοινωνικό μοντέλο. Πρόκειται για τη διασφάλιση της δημοκρατίας του 21ου αιώνα. Πρόκειται τελικά για την εγγύηση των ατομικών δικαιωμάτων για όλους, ανεξάρτητα από χρώμα, φύλο, φυλή ή θρησκεία. Τίποτα λιγότερο και τίποτα περισσότερο δεν παίζεται αυτή τη στιγμή».
Συμπερασματικά: Σχεδόν ταυτόσημες απόψεις στον γραπτό και προφορικό λόγο των Αλέξη Τσίπρα (Ελλάδα), Μπέρνι Σάντερς (ΗΠΑ), Μπενουά Αμόν και Ζαν-Λικ Μελανσόν (Γαλλία), Τζέρεμι Κόρμπιν (Μ. Βρετανία), Μάσιμο ντ’ Αλέμα (Ιταλία), Πάμπλο Ιγκλέσιας (Ισπανία) και πολλών άλλων.
Θα συμπράξουν οι ηγέτες και τα πολιτικά κινήματα; Θα δημιουργήσουν το προοδευτικό και νικηφόρο κίνημα στην Ευρώπη; Κυβερνητικό αλλά και αντιστασιακό απέναντι στη λαίλαπα που έρχεται από την άλλη ακτή του Ατλαντικού; Δύο «αν» και ένα «ίσως», όπως γράφει ο Τάσος Παππάς («Εφ.Συν.», 9.2.2017).
Για το τέλος, ο λόγος πάλι στον Μάρτιν Σουλτς: «Η συμμετοχή των ολίγων στον πλούτο είναι σαφώς υψηλότερη από τη συμμετοχή των πολλών. Οι άνθρωποι που αποκτούν χρήματα από τη σκληρή εργασία τους δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται χειρότερα από εκείνους που κερδίζουν χρήμα από το χρήμα τους. Ολα αυτά θα αλλάξουν».
* καθηγητής πολιτικής κοινωνιολογίας, πρώην αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Αιγαίου
