Υπάρχουν προσωπικότητες που αφήνουν πίσω τους έργο. Υπάρχουν και εκείνες που αφήνουν εποχή. Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ ανήκε αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία. Με την απώλειά της, η Ελλάδα δεν αποχαιρετά απλώς μια σπουδαία επιστήμονα, αλλά μία από τις φωτεινότερες πνευματικές μορφές που γέννησε ο ελληνισμός στη σύγχρονη ιστορία του. Μία γυναίκα που κατόρθωσε να γεφυρώσει αιώνες, πολιτισμούς και ακαδημαϊκές παραδόσεις, μετατρέποντας μία «παρεξηγημένη περίοδο» σε ζωντανό πεδίο παγκόσμιας σκέψης. Δεν υπήρξε απλώς βυζαντινολόγος. Υπήρξε η γυναίκα που επανασύστησε το Βυζάντιο στον δυτικό κόσμο ως κεντρικό κεφάλαιο της ευρωπαϊκής ιστορίας. Επέμεινε ότι το Βυζάντιο δεν ήταν το «τέλος» της αρχαιότητας, αλλά η γέφυρα που διαμόρφωσε τη μεσαιωνική και εν τέλει τη σύγχρονη Ευρώπη.
Η επιστημονική της πορεία στη Γαλλία αποτέλεσε από μόνη της ιστορικό γεγονός. Σε ένα ακαδημαϊκό περιβάλλον που για δεκαετίες παρέμενε κλειστό και ανδροκρατούμενο, κατόρθωσε να φτάσει στην κορυφή της γαλλικής πανεπιστημιακής ιεραρχίας, κατακτώντας τη θέση της πρυτάνεως της Σορβόννης, ούσα η πρώτη γυναίκα στην ιστορία του ιστορικού ιδρύματος. Επί της ουσίας ήταν μια (συμβολική) νίκη της γνώσης απέναντι στα στερεότυπα. Υπερασπίστηκε την ιδέα ότι η παιδεία οφείλει να παράγει ελεύθερη σκέψη, ότι δεν αποτελεί μηχανισμό επαγγελματικής κατάρτισης, αλλά πράξη πολιτισμού. Κι ίσως αυτό να αποτελεί το μεγαλύτερο αποτύπωμά της. Δεν υπήρξε απλώς ιστορικός, βυζαντινολόγος και ακαδημαϊκός, αλλά δημόσια διανοούμενη.
Η σκέψη της συνδύαζε επιστημονική αυστηρότητα και βαθιά ανθρωπιστική ευαισθησία, έναν συνδυασμό ολοένα και πιο σπάνιο στον σύγχρονο δημόσιο λόγο. Με απλότητα και ευγένεια, με λόγο αιχμηρό αλλά ουδέποτε διχαστικό, επεσήμανε ότι η ιστορία δεν είναι παρελθόν, αλλά τρόπος κατανόησης του παρόντος. Πλέον, κατοικεί στη γειτονιά των αγγέλων, έχοντας αφήσει πίσω ένα έργο που ανήκει σε όλους όσοι πιστεύουν ότι η παιδεία αποτελεί την πιο ουσιαστική μορφή ελευθερίας. Και ότι η γνώση μπορεί να αλλάξει τον κόσμο.
