Το Καραμπάχ, μετά τη στρατιωτική επιχείρηση του Αζερμπαϊτζάν στις 19-20 Σεπτεμβρίου, παύει οριστικά να αποτελεί αρμενικό θύλακα. Περισσότεροι από 100.000 Αρμένιοι άφησαν τις εστίες τους και έχουν ήδη καταφύγει πρόσφυγες στην Αρμενία, ενώ οι τελευταίοι, περίπου 20.000, εκτιμάται ότι θα φύγουν τις επόμενες ημέρες με τον πρόεδρο της διαλυμένης αυτόνομης διοίκησης Σ. Σαχραμανιάν.
Ο μαζικός εκτοπισμός του αρμενικού πληθυσμού του Καραμπάχ έρχεται να προστεθεί ως άλλη μια μελανή σελίδα στην ιστορία διωγμών των Αρμενίων. Η Αρμενία βρίσκεται μπροστά σε μια νέα ανθρωπιστική κρίση, να στεγάσει τους χιλιάδες πρόσφυγες που ξεριζώθηκαν μέσα σε δύο εβδομάδες και δεν πρόκειται να ξαναγυρίσουν ποτέ στον τόπο τους.
Ο πρέσβης της Ε.Ε. στο Ερεβάν Β. Μαραγκός είχε χθες νέα συνάντηση με τον πρωθυπουργό της Αρμενίας Ν. Πασινιάν, για την αντιμετώπιση της κρίσης. Οι περισσότεροι προσφυγικοί καταυλισμοί έχουν στηθεί στην παραμεθόριο, όμως, οι ξεριζωμένοι του Καραμπάχ θα κινηθούν προς την πρωτεύουσα με τη βοήθεια συγγενών και φίλων και το πρόβλημα θα γίνει ασήκωτο για την κυβέρνηση Πασινιάν. Η Ε.Ε. δρομολογεί πρόγραμμα βοήθειας ύψους 2,6 δισ. ευρώ. Η Ευρώπη δεν το ομολογεί, ωστόσο έχει χάσει άλλη μία γεωπολιτική μάχη.
Τα οφέλη του Αζερμπαϊτζάν είναι προφανή, η Μόσχα από την πλευρά της πήρε μια νίκη γοήτρου έναντι της Δύσης (ιδίως των ΗΠΑ και της Γαλλίας) και η Τουρκία επισφραγίζει την επιρροή της, κάτι που επιβεβαιώθηκε με την επίσκεψη του Τ. Ερντογάν στον αζερικό θύλακα Ναχιτσεβάν, στις 25 Σεπτεμβρίου, και τη συνάντηση με τον Ι. Αλίγεβ. Η κυριαρχία του Αζερμπαϊτζάν στο Καραμπάχ και η σύνδεση της Τουρκίας με το Μπακού μέσω Ναχιτσεβάν, που ήταν αρμενική περιοχή επί ΕΣΣΔ από το 1920, ανοίγει τον δρόμο για το μεγαλεπήβολο σχέδιο της Αγκυρας να μπει στο έργο «Belt and Road» της Κίνας, απέναντι στα σχέδια σύνδεσης Ε.Ε. – Ινδίας διά Μέσης Ανατολής.
