Η χαμένη εικοσαετία

Θα αλλάξει, ή έστω θα διορθωθεί, η γραμμή πλεύσης των ΗΠΑ απέναντι στη Ρωσία αμέσως μετά την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο στις 21.1.2025;

Το ερώτημα δεν αφορά μόνον την Ουκρανία αλλά συνολικά τη συμβίωση των δύο πυρηνικών υπερδυνάμεων.

Αν εστιάσουμε στην πρώτη θητεία Τραμπ –από το 2017 μέχρι το 2021– η κυρίαρχη εικόνα είναι η συνέχεια και σε καμία περίπτωση η ανατροπή και η ρήξη.

Η πορεία που κατέληξε στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία στα τέλη Φεβρουαρίου του 2022 ξεκίνησε είκοσι χρόνια πριν, το 2002, όταν η κυβέρνηση του Μπους του νεότερου κατήγγειλε τη Συμφωνία Απαγόρευσης των Αντιπυραυλικών Συστημάτων (ΑΒΜ Τreaty) που είχαν υπογράψει το 1972 ο Νίξον και ο Μπρέζνιεφ.

Ουάσινγκτον και Μόσχα είχαν τότε δεσμευτεί στους κανόνες της λεγόμενης Ισορροπίας του Τρόμου (Mutual Assured Destruction – Αμοιβαία Εξασφαλισμένη Δυνατότητα Καταστροφής).

Η απαγόρευση της Ασπίδας ακύρωνε τη δυνατότητα αιφνιδιαστικού πρώτου πλήγματος καθώς η αντίπαλη πλευρά θα είχε τη δυνατότητα εκτόξευσης πυραύλων από υποβρύχια.

Το μήνυμα Μπους για αποχώρηση από τη Συμφωνία ΑΒΜ διαβάστηκε τότε από το Κρεμλίνο ως μήνυμα των ΗΠΑ ότι δεν αποκλείεται πλέον η χρήση πυρηνικών όπλων με στόχο την ήττα της αντίπαλης πλευράς.

Το 2018 ο Τραμπ ανήγγειλε την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συνθήκη Απόσυρσης των Πυραύλων Μέσου Βεληνεκούς, που είχαν υπογράψει το 1987 οι Σουλτς και Σεβαρτνάτζε.

Μετά την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού και τη διάλυση της ΕΣΣΔ την περίοδο 1989-91 η Ισορροπία του Τρόμου στα πυρηνικά οπλοστάσια παρέμεινε ως το μόνο πεδίο στρατηγικής ισοτιμίας της Μόσχας με την Ουάσινγκτον.

Είναι σαφές ότι ακόμη και στην περίπτωση τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία δεν πρόκειται να υπάρξει συνολική σταθεροποίηση των σχέσεων Δύσης-Ρωσίας.

Οι ταραγμένες σχέσεις της Δύσης με τη Ρωσία συντηρούν και νομιμοποιούν την αμοιβαία καχυποψία:

-Από την εποχή του Ιβάν του Τρομερού αλλά κυρίως του Πέτρου του Μεγάλου και της Μεγάλης Αικατερίνης η Ρωσία επεκτείνεται συνεχώς και αποκτά πρόσβαση στη Βαλτική και ταυτόχρονα επεκτείνεται στη Σιβηρία, την Κεντρική Ασία και τον Καύκασο.

-Από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι και σήμερα οι Μεγάλες Δυνάμεις της Δύσης συνασπίζονται για να ελέγξουν την ενίσχυση της Ρωσίας, με κορυφαίους σταθμούς τον Κριμαϊκό Πόλεμο στην τριετία 1853-56, την ξένη επέμβαση κατά των Μπολσεβίκων το 1917-20 και την επίθεση της Γερμανίας τον Ιούνιο του 1941.