Γεωπολιτικοί γλωσσοδέτες

Ενα από τα σημεία που προξενούν έκπληξη στην AUKUS και χρήζουν ανάλυσης είναι ο κοινός γλωσσικός παρονομαστής. Δεν θυμόμαστε άλλον στρατιωτικό άξονα βασισμένο στη γλώσσα. Ακόμα και όταν οι Αυστριακοί υποδέχονταν με ναζιστικά σημαιάκια τον Χίτλερ στη Βιέννη, το Ανσλους παρέμενε ωμός κατακτητικός καταναγκασμός, ενώ το ναζιστικό φυλετικό εγχείρημα ξεπερνούσε κατά πολύ έναν άξονα γερμανοφωνίας. Οι Γάλλοι δεν διανοήθηκαν να συστήσουν συμμαχία με το γαλλόφωνο Βέλγιο και το Κεμπέκ. Και οι λατινοαμερικανικές χώρες τονίζουν συνέχεια τις διαφορές παρά τις ομοιότητες μεταξύ τους, πολύ περισσότερο δεν συνάπτουν συνασπισμό με την Ισπανία.

Αυτό λοιπόν μοιάζει με κοσμοϊστορικό γεγονός. Το αν είναι πράγματι, θα φανεί σύντομα. Γεγονός είναι πάντως ότι ο μεγάλος αυτός συνασπισμός της αγγλοφωνίας (λείπει μόνο η Νότια Αφρική της εποχής του απαρτχάιντ) δηλώνει μάλλον πανικό -απέναντι στην κινεζική άνοδο- παρά καλοζυγισμένη κίνηση αφού δεν προκαλεί μόνο συσπείρωση δυνάμεων αλλά και αποσυσπείρωση ταυτόχρονα. Οταν η αγγλική γλώσσα αποτελεί lingua franca, όταν χρησιμοποιείται κατά κόρον ως τέτοια τόσο στο εμπόριο, όσο και στα σαλόνια των Βρυξελλών, ο διαχωρισμός των γνήσιων ομιλητών της από αυτούς που τη μαθαίνουν υποχρεωτικά ως δεύτερη γλώσσα, αποτελεί παράτολμη κίνηση. Δηλώνει περιφρόνηση προς τους άλλους (δείχνοντας ποιοι πρέπει να θεωρούνται τα πραγματικά αφεντικά της Δύσης) όσο και υπαρξιακό άγχος για τη διατήρηση της τεράστιας ισχύος της.

Δηλώνει αντανακλαστική στάση και επιστράτευση των δυνάμεων του πυρήνα απέναντι σε έναν -εκτιμώμενο από τους ίδιους ως- τεράστιο κίνδυνο. Υπό προϋποθέσεις θα μπορούσε να αναβιώσει παρωχημένους γλωσσικούς ανταγωνισμούς εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ιδίως εάν η μείωση της σημασίας της παρουσίας των ΗΠΑ στην Ευρώπη, ενδεχομένως και της νατοϊκής προστασίας, αποδειχθούν στρατηγικές επιλογές μακράς πνοής. Ηνωμένες Πολιτείες και ΝΑΤΟ δεν πρόσφεραν στην Ευρώπη μόνο στρατιωτική ομπρέλα, ώστε αυτή να αναπτύσσεται απρόσκοπτα και με ασφάλεια, της πρόσφεραν και γλωσσική/πολιτισμική ομπρέλα. Η ομπρέλα της αγγλικής γλώσσας αλλά και η ομπρέλα της σύνολης Δύσης ως ενοποιητικού πολιτισμικού στοιχείου στάθηκαν de facto καθοριστικές συγκολλητικές ουσίες για την ήπειρο των συνεχών πολέμων και η απώλειά τους ίσως αναδείξει -καλώς ή κακώς- φυγόκεντρες πολιτισμικές τάσεις και τάσεις επιστροφής στο παρελθόν.

Με αυτή την έννοια, η -κατά τα άλλα ενδιαφέρουσα- υπενθύμιση του κ. Σαμαρά στα «ΝΕΑ» ότι η Ελλάδα είναι δεύτερη στρατιωτική δύναμη της Ευρωπαϊκής Ενωσης μετά τη Γαλλία, άρα όλα αυτά μπορεί να αποτελούν και ευκαιρία, μοιάζει νοητικό άλμα. Δύσκολα φαντάζεται κανείς τη Γερμανία να αναγνωρίζει τέτοιο ρόλο (και μάλιστα δίπλα στη Γαλλία!) στο «γκαρσόνι της Ευρώπης», τον «τεμπέλη», τον χθεσινό επαίτη των δανείων της και σημερινό υποτακτικό της. Η μόνη πραγματικά έξυπνη κίνηση σε αυτή τη χώρα θα ήταν η δημιουργία στέρεης, φιλικής στο περιβάλλον και πολυδιάστατης παραγωγικής βάσης, η οικονομική και πολιτισμική της ανόρθωση. Τα υπόλοιπα έχουν ίσως τη σημασία τους, αλλά έπονται.