Δίνω περίοδο χάριτος στον ΣΥΡΙΖΑ

Οταν η σπαρταριστή κωμωδία του Φιλίπ ντε Σοβερόν «Θεέ μου τι σου κάναμε;» παίχτηκε στους κινηματογράφους έκανε ρεκόρ εισιτηρίων και όχι μόνο στη Γαλλία. Ενα ζευγάρι συντηρητικών Γάλλων που διαπαιδαγωγεί τις κόρες του στα καλά, πατριωτικά, θρησκευτικά πρότυπα, χάνει το έδαφος κάτω από τα πόδια του όταν εκείνες παντρεύονται από έναν Εβραίο, έναν Αραβα, έναν Κινέζο κι έναν Αφρικανό…

Ο Λάκης Λαζόπουλος διασκεύασε το σενάριο μεταφέροντας την ιστορία στις αναλογίες της ελληνικής πραγματικότητας. Το «Θεέ μου τι σου κάναμε;» παίζεται στο θέατρο Γκλόρια με πρωταγωνιστή τον ίδιον και τη Μαρία Καβογιάννη.

«Θυμίζει παλιά ελληνική κωμωδία στον τρόπο γυρίσματος», λέει ο Λάκης Λαζόπουλος, «έτσι όπως ο Φίνος μετέφερε πετυχημένες παραστάσεις στο σινεμά -οι ηθοποιοί ήξεραν τα γέλια τους, χωρίς κοντινά ή μακρινά πλάνα για να διατηρείται η σωματική επαφή του θεάτρου δίνοντας αίσθηση συναγωνισμού όχι ανταγωνισμού.

Είδα το έργο σαν μια εξέλιξη της «Θείας από το Σικάγο» από την ανάποδη. Εδώ οι κόρες παντρεύτηκαν όποιον ήθελαν και ο συντηρητικός πατέρας προσπαθεί να συμβιβαστεί με Αραβες, Κινέζους και μαύρους γαμπρούς…».

• Το στίγμα σας είναι ξεκάθαρο. Θα ρισκάρατε κάτι διαφορετικό στο θέατρο ή στην τηλεόραση;

Νομίζω ότι η ταυτότητα του καλλιτέχνη αποκρυσταλλώνεται στη συλλογική μνήμη όταν έχει φύγει από τη ζωή. Φέρνεις στον νου τον Χατζηχρήστο, τον Χορν και ξέρεις ποιοι είναι. Μια λέξη τούς χαρακτηρίζει, το σήμα που άφησαν είναι συγκεκριμένο, ό,τι κι αν έκαναν. Τι είναι ο Βέγγος; Απρόβλεπτος, αυθεντικός, γρήγορος; Εγώ τον λέω προφητικό ηθοποιό, εξέφραζε την κίνηση του μέλλοντος. Ενας τύπος που έτρεχε ανάμεσα σε αργοκίνητους. Σήμερα προφητικός μπορεί να είναι αυτός που θα προβλέψει την ακινησία του μέλλοντος… Αυτός που σκέφτεται και πράττει μπροστά από την εποχή του. Δεν νομίζω ότι είμαι προβλέψιμος, απλώς δεν κάνω κινήσεις χωρίς να τις μελετήσω. Εχοντας ολοκληρώσει έναν πολύ μεγάλο κύκλο, σκέφτομαι διαφορετικά έως ακραία πράγματα. Θα μπορούσα να παίξω σ’ ένα μικρό χώρο για 20-50 παραστάσεις ή ένα ρόλο που δεν υπολογίζεις ότι θα παίξω. Ο,τι κάνω προγραμματίζεται με σύστημα, σχεδιάζεται βάσει στρατηγικής και οργανώνεται μέσα στο διάστημα 3 χρόνων. Το καλοκαίρι θα κάνω τη «Λυσιστράτη», την παράσταση του ’86, στην Επίδαυρο και σε μεγάλη περιοδεία.

• Εχουμε την αίσθηση πως σας είναι εύκολο να παράγετε…

Οποιον παράγει γρήγορα τον ταυτίζουμε με την ευκολία. Ποιος ξέρει τον τρόπο δουλειάς μου; Δεν είχα ποτέ –μη παραξενεύεσαι- επικοινωνία με δημοσιογράφους, δεν είχα παρέες. Από νέος πάω με το κεφάλι μου, ήξερα ότι το ταξίδι πρέπει να το κάνω μόνος. Φεύγοντας από το πατρικό μου με 52 δραχμές δεν αισθάνθηκα ανασφαλής. Και δεν εννοώ οικονομικά. Είπα: αυτά έχω, αυτός είμαι, θα περπατήσω, θα φτάσω. Σπούδασα Νομικά, έκανα μεταπτυχιακό, τα παράτησα. Αν με βάλεις σ’ ένα γραφείο να λύσω μια, δυο υποθέσεις θα χρειαστώ 12 μήνες, θα πεθάνω εκεί. Απλώνω τα χαρτιά πάνω σ’ ένα κρεβάτι και γράφω. Αλλιώς δεν μπορώ.

• Δεν σας έχει κουράσει η συνεχής τηλεοπτική έκθεση;

Συμφωνήσαμε για το «Τσαντίρι» φέτος 4 φορές, του χρόνου μία ή καμία. Η τηλεόραση είναι το μέσον για να φτάσεις και στο τελευταίο καφενείο. Κι αυτό εμένα με συγκινεί, με συναρπάζει. Οταν ήμουν πιτσιρικάς στηνόμασταν μαζί με τον αδελφό μου στο παράθυρο και με κιάλια αγωνιζόμασταν να δούμε στην τηλεόραση ενός γείτονα, πολλά μέτρα μακριά από το σπίτι μας, έχοντας διαβάσει την υπόθεση στη «Ραδιοτηλεόραση»… Τέτοια βιώματα δίνουν άλλη ποιότητα στον τρόπο που δουλεύω, πράγματα που δεν είναι υποχρεωμένος κανείς να γνωρίζει. Εχω απόλυτη επίγνωση της έκθεσης, υπολογίζω πολύ τον κόσμο που με βλέπει, είναι σαν να ζω μέσα στο σπίτι τους. Οσο κι αν ακούγεται παράξενο, όταν δεν είμαι καλά, το αποπνέω μ’ έναν τρόπο, και δεν μου λένε πολλά. Οπως τώρα με τον θάνατο της μητέρας μου.

• Σας στοίχισε;

Οσο δεν περίμενα, δεν ξέρω γιατί. Δεν έχω συνέλθει παρόλο που, μ’ έναν τρόπο, επικοινωνώ μαζί της. Ξέρεις, με το τέλος των αισθήσεων δεν τελειώνουν και τα πράγματα. Οταν χάνεις από την ορατότητα το καράβι, αυτό δεν βυθίζεται. Εξακολουθεί να πλέει και ίσως να σε καλεί ν’ αναπτύξεις άλλον τρόπο όρασης, άγνωστό σου. Είναι σαν να τεντώνεται ο νους και βλέπει, σαν να αισθάνεται κάτι παραπάνω. Ακόμα κι αν αυτό δεν συμφωνεί με τους νόμους της Φυσικής. Αλλά μήπως το μεταφυσικό δεν είναι παρά το φυσικό που θα γνωρίσουμε αργότερα;

• Πιστεύετε στον Θεό;

Ναι, χωρίς να είμαι θρησκόληπτος, δεν συνδυάζω τον Θεό με τα εκκλησιαστικά παραρτήματα. Είναι θέμα υπαρξιακό, κυρίαρχο σε εμένα από παιδί. Δεν ξέρω πώς με διαβάζουν οι άλλοι. Είναι λογικό ως δημόσιο πρόσωπο να συγκεντρώνεις αμφισβήτηση, πίκρα, φθόνο, αγάπη. Σε ανθρώπους σαν κι εμένα ο κόσμος ακουμπάει δικά του πράγματα. Σαν φορτηγό που φορτώνει και πολύτιμα πράγματα και σκουπίδια. Εγώ κάνω περισσότερα δρομολόγια κουβαλώντας αγάπη.

• Δέχεστε όμως και σκληρή κριτική.

Εχω πλήρη συνείδηση του ποιος είμαι, γιατί κάνω οτιδήποτε. Δεν έχω το άγχος να απαντήσω. Δεν ξοδεύω την παραμικρή ενέργεια σε ό,τι δεν με ακουμπά. Κάθε άποψη σχετίζεται με την εποχή, με τη ζωή που κάνεις, μ’ αυτό που τρέχει. Δεν μπορεί να κρίνεσαι γι’ αυτήν εσαεί, γιατί τότε θα είναι σαν να βρίσκεσαι στην ίδια χρονική στιγμή. Αυτό που δεν αλλάζει ή υφίσταται μια συμβατή εξέλιξη αφορά τον χαρακτήρα. Το θέμα είναι αν η όποια θέση σου συνδέεται με κόμματα, πολιτικούς, αν ήσουν επιχορηγούμενος. Δεν είχα ποτέ καμιά σχέση με το Δημόσιο, δεν ήμουν σε παρέες. Αν βρισκόμουν στην ομάδα που νεμόταν τα χρήματα του Κέντρου Κινηματογράφου ή σε κάποια ΜΚΟ θα απολάμβανα πολύ καλά σχόλια πίστεψέ με, θα ήμουν δημοσιογραφικά προστατευμένος γιατί θα συνέτρωγα μαζί τους. Αρα ορθώς κρίνομαι.

• Δεν έχετε κάνει πολιτικά σχόλια με επιπολαιότητα, βιασύνη;

Με βιασύνη όχι. Δεν πίστεψα στη δραχμή, ούτε θεωρούσα το δημοψήφισμα καλή κίνηση. Οταν χρησιμοποιείς το θυμικό του λαού, λες και μπορεί να νικήσει τον οικονομικό προγραμματισμό, σε μια τέτοια στιγμή μάλιστα, πρέπει να είσαι έτοιμος να φτάσεις στα άκρα. Το θέμα είναι, μπορείς; Ισως να έρθει η ώρα που η δραχμή είναι ανάγκη και αποδοτική ως κίνηση. Τώρα όμως δεν είναι. Οταν ξεκινάς από τη Λάρισα να πας στην Αθήνα και τα Τέμπη έχουν κλείσει γιατί έπεσε ο δρόμος, ή σταματάς ή ψάχνεις παρακαμπτήριο. Δεν συνεχίζεις ευθεία επειδή είσαι αποφασισμένος να πας στην Αθήνα… Ας αφήσουμε τον ρόλο ενός κακόψυχου Σόιμπλε.

• Είναι σωστή η συναισθηματική προσέγγιση σε τέτοιο θέμα;

Ναι, γιατί βλέπεις και την ψυχή των ανθρώπων. Ο Σόιμπλε πάνω στο μίσος του για τον άνθρωπο χτίζει την πολιτική του. Μίσος εμφανές στα μάτια του, μιλάει κι αυτό τρέχει. Δεν είναι που κακολογεί την Ελλάδα, μπορώ να κάνω σκληρότερη κριτική. Βεβαίως δεν είναι ο Σόιμπλε αλλά εγώ που επέτρεψα στον Παπανδρέου να με κυβερνήσει. Οταν ένας λαός δεν αναγνωρίζει τον εμφανέστατα ηλίθιο, έχει θέμα… Το ουσιαστικό δεν ήταν μόνο τι θα συμβεί με τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά πώς μπορεί να ξεκινήσει η διαδικασία αποκόλλησης από τη διαπλοκή 40 χρόνων. Να τελειώνει η κολασμένη, διεφθαρμένη Μεταπολίτευση.

• Πιστεύετε ότι τελειώνει;

Μπήκε σε ροή τέλους, όχι γιατί κυβερνά ο Τσίπρας, γιατί είναι μονόδρομος. Αλλιώς σίγουρα θα βρεθούν στο ίδιο σημείο. Δεν υπάρχει εναλλακτική. Σαφώς πρέπει να βιαστούν. Οι αριστεροί δεν είναι στο απυρόβλητο της διαφθοράς, με όλους τους μηχανισμούς αλλοτριωμένους. Οσο καθυστερείς ν’ αλλάξεις την κλειδαριά σ’ ένα θησαυροφυλάκιο τόσο πιο γρήγορα θα βρεθείς εκτεθειμένος. Από την άλλη αργοπορεί η Δικαιοσύνη, οι φάκελοι βρίσκονται σε απόλυτο έλεγχο του προηγούμενου συστήματος. Πώς να προχωρήσουν οι υποθέσεις; Κάποιοι θεωρούν την Αριστερά ως κουμπί της αυτόματης αλλαγής όλων. Χαριστικοί στη διαφθορά δεκαετιών, απαιτούμε κάθαρση εδώ και τώρα. Ενώ βρόμισαν το σύμπαν, θέλουν η καθαρίστρια να απολυμάνει σε 15 λεπτά γιατί περιμένουν τον πελάτη… Αλλά η σαβούρα απαιτεί χρόνο για να πεταχτεί.

• Θα επιβιώσει κυβερνητικά ο ΣΥΡΙΖΑ;

Οταν έχεις πέσει πολύ χαμηλά, η ανάβαση είναι δύσκολη. Δεν ξέρω αν θα τα καταφέρει, το καινούργιο όμως είναι μονόδρομος. Μπορεί ο Τσίπρας να είναι το πρώτο βήμα, αύριο να συνεχίσει κάποιος άλλος, πιο ανατρεπτικός. Το 50% της αποχής θα εκφραστεί. Ακόμα κι αν αποτύχουν, ο κόσμος δεν θα επιστρέψει στα παλιά. Θα κοιτάξει μπροστά, όχι πίσω. Η Αριστερά δεν είναι μια διαμαρτυρόμενη θεωρητική κουλτουριάρα, που διαβάζει βιβλία και περιμένει την επομένη της ανάγνωσης να γίνουν πράξη. Βλέπει την πραγματικότητα, δεν εννοώ με τα συντηρητικά μάτια των άλλων.

• Ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται στο απυρόβλητο της κριτικής σας;

Ας πούμε ότι δίνω μια περίοδο χάριτος. Το έκανα με όλες τις κυβερνήσεις, πλην του Γ. Παπανδρέου και του Κ. Μητσοτάκη. Αλλά πώς να μη με μονοπωλήσει ο Αδωνης, πρωταγωνιστής σίριαλ, η ίδια η «Δικαίωση» του Μέγκα;..

• Αλήθεια, πώς στραφήκατε με τόση άνεση εναντίον κεντρικών παρουσιαστών ειδήσεων μεγάλων καναλιών;

Γιατί το θεωρείς εύκολο; Είναι τρομαχτικά δύσκολο. Επειδή δεν μου αρέσει να μιλάω για τα ρίσκα που παίρνω, δεν αναιρούνται κιόλας. Οταν έχεις ένα παιδί, νιώθεις τον κίνδυνο. Ομως θεωρώ καταδίκη να γερνάω και να αυτολογοκρίνομαι.

• Συνεργαζόμενος με συγκεκριμένο κανάλι πώς γίνεται να είστε αντικειμενικός, υπερκείμενος συμφερόντων;

Ο κόσμος, που κοιτάζω στα μάτια, αν νιώσει ότι, με όποιον τρόπο, καλύπτω πράγματα θα ενοχληθεί. Μπορεί να συγχωρήσει την άποψη, κατανοεί ακόμα γιατί κρίνω ενδεχομένως κάτι λιγότερο βάρβαρα. Ομως, αν με αντιληφθεί ως μέρος του γνωστού συστήματος, θα είναι ανελέητος. Ισως συγχωρεί αυτό που συγχωρεί και στον εαυτό του, όχι κάτι περισσότερο. Δεν πήγα στην τηλεόραση για να παραδοθώ. Αλλωστε το κανάλι οποιαδήποτε στιγμή μπορεί να με διώξει.

• Δύσκολα το φαντάζομαι με την τηλεθέαση που φέρνετε.

Μην το λες, τέτοιες σχέσεις δεν είναι εύκολες. Στο Μέγκα κατοχύρωσα τη δουλειά μου με συμβόλαιο, που πήρε δύο χρόνια να υπογραφεί, ώσπου να δεχτούν τους όρους μου. Το κανάλι δικαιούται να κρατήσει την εκπομπή ή να την πετάξει χωρίς να με αποζημιώνει –το βάζω όρο στο συμβόλαιο– αρκεί να διασφαλίζω ελευθερία λόγου. Η συμφωνία στους «Μήτσους» -για να σιγουρευτώ ότι δεν θα κοπεί τίποτα- ήταν να παραδίδεται το υλικό λίγο-λίγο ακόμα και μετά τα διαφημιστικά διαλείμματα. Είχαν την κασέτα 10 λεπτά νωρίτερα και όχι 5 ώρες όπως ζητούσαν, για δήθεν τεχνικό έλεγχο. Ανέλαβα την ευθύνη να χρεωθώ το κόστος όποιας τεχνικής ζημιάς. Ο υποταγμένος στην τηλεόραση φαίνεται. Τις ίδιες απόψεις είχα χωρίς μία, τις ίδιες και τώρα με συν μία. Ο,τι δεν είναι προϊόν συνδιαλλαγής, αλλά προϊόν του νου, είναι δεκτό. Και η κριτική ευπρόσδεκτη αρκεί να μην προέρχεται από πληρωμένους δημοσιογράφους.

• Εχει συμβεί;

Δεν μ’ αρέσει να παριστάνω το θύμα ή τον ήρωα αλλά ήμουν το Νο 1 στη λίστα της Ν.Δ. με εντολή «φιμώστε τον». Εννοείται ότι δεν έχω σηκώσει ποτέ το τηλέφωνο να διαμαρτυρηθώ. Ούτε μηνύω κανέναν. Ούτε καν αναστατώνομαι, θεωρώ τον θυμό δώρο, καύσιμο στους άλλους. Θυμάμαι τη συχωρεμένη τη Μαλβίνα, που την είχε μηνύσει ο Σωμερίτης –ο Σημίτης είχε αποφασίσει να ξεμπερδεύει μαζί της. Κατέθεσα υπέρ της και εναντίον του «Μέγκα», το θεώρησα αυτονόητο να τη στηρίξω. Αύριο θα ήμουν εγώ στη θέση της, μεθαύριο ο επόμενος που θα έκανε σάτιρα. Εγώ λέω να ακούγονται όλες οι απόψεις, όχι όμως κατευθυνόμενα.

• Σας προσάπτουν λαϊκισμό. Τι τον διακρίνει από τη λαϊκότητα;

Εγώ πάλι σε πολλούς προσάπτω κυβερνητισμό και καθικοτομαρισμό κι όχι επειδή λένε αυτό για μένα. Επειδή βρίσκονται σε διατεταγμένη υπηρεσία με εντολές αποδόμησης, αμειβόμενοι ποικιλοτρόπως, είτε μέσω κρατικών διαφημίσεων στα έντυπά τους είτε γιατί ως δήθεν εναλλακτικοί προοδευτικοί κάνουν το lifestyle του μνημονίου. Δεν νοιάζονται να πουν εμένα λαϊκιστή, αλλά να κάνουν τον κόσμο να μην ακούει, να διαταράξουν τη σχέση μου μαζί του. Η εκπομπή τιμωρούνταν από το ΕΣΡ όχι για τη γλώσσα αλλά για τις λέξεις, είχαν συγκεκριμένες εντολές. Εγώ πήγαινα με το λεξικό, εγκεκριμένο από το υπουργείο Παιδείας. Διδάσκεται στο Δημοτικό η λέξη μαλάκας; Γιατί η φράση ενός ανθρώπου στη λαϊκή αγορά «να πάνε να γαμηθούν» είναι ένοχη; Υπάρχει στο λεξικό με όλα τα παράγωγά της. Θέλουν να καταργήσουν την ελληνική γλώσσα για να μην εκφράζεται η οργή. Αλλά αν παρακάμψεις το μυαλό, τον τρόπο του να εκφράζεται, έχεις χάσει τη γλώσσα στα χέρια σου. Λαϊκότητα είναι ό,τι προέρχεται από τον λαϊκό κόσμο, εκεί που απευθύνεσαι λέγοντας πράγματα από την ψυχή σου. Αυτό δεν ελέγχεται και ενοχλεί, το κατανοώ. Τους λυπάμαι τους καημένους. Είναι μ’ ένα ακουστικό στο αυτί και μεταφέρουν τη φωνή του αφεντικού. Σε μένα κοντρόλ είναι το κεφάλι μου.

Δεν έχασα ποτέ τον δρόμο Λάρισα-Αθήνα

• Δεν κινδυνεύσατε ποτέ από κατάθλιψη;

Θέλει τη διαχείρισή της. Εγώ έχω μάλλον smiling depression. Δουλεύω σαν να κάνω κατάδυση, παίρνω αέρα όταν τελειώσει. Μέχρι τότε κρατάω την αναπνοή μου. Η πολυκοσμία, οι έντονοι ρυθμοί με οδηγούν στις συναισθηματικές κρυψώνες της εφηβείας. Πάντα είχα τον τρόπο λύτρωσης. Σε στενοχώριες, πήγαινα στη Λάρισα, ξάπλωνα στο κρεβάτι των γονιών μου, κοιμόμουν σαν παιδί και έπαυαν όλα. Ο χρόνος σταματούσε. Παλαιότερα η κατάθλιψη έφερνε κρίσεις πανικού, τώρα ελέγχεται. Δεν είχα τον κωδικό επικοινωνίας με τον εαυτό μου αλλά τον βρήκα. Και πάλι όμως αρκεί ένα γεγονός να κινητοποιήσει μηχανισμούς στους οποίους δεν μπορώ να αμυνθώ.

• Σαν τι;

Ο πατέρας μου συνήθιζε να κάθεται στο θέατρο πίσω, όρθιος για να μη στερήσει από θεατή μία θέση. Εκτοτε, αν υπάρχει κάποιος όρθιος μέσα στην αίθουσα, συμβαίνει κάτι εντελώς ανεξέλεγκτο: δεν μπορώ να πω ούτε λέξη. Ταξιθέτριες, ταμίες, άπαντες, εκπαιδεύονται και τσεκάρουν υστερικά όταν κλείσει η πόρτα να μην υπάρχει κανένας όρθιος. Αλλά αυτό δεν είναι απλό. Κάποιοι καθυστερούν για διάφορους λόγους, έχουν πληρώσει εισιτήριο κι έχουν έρθει από μακριά. Αποτέλεσμα να δημιουργείται τρελός πανικός μέσα στο κεφάλι μου. Να σκέφτομαι αυτόν που εμποδίζεται να μπει, αλλά κι εμένα που δεν θα μπορέσω να παίξω αν μπει, γιατί αμέσως μεταφέρομαι στην ηλικία που έχασα τον πατέρα μου. Εκείνη τη στιγμή εξαφανίζονται θέατρα, έργα, ανοίγουν οι ουρανοί και τα παίρνουν όλα.

• Πάντα επιστρέφετε στη γενέτειρα.

Μεγάλωσα με πολλή αγάπη στο σπίτι, στην πόλη μου. Οπου κι αν πας, ό,τι κι αν γίνεις, αυτό δεν το χάνεις. Εγώ τουλάχιστον το χρειάζομαι. Δεν έχασα ποτέ τον δρόμο Λάρισα-Αθήνα. Δεν αγάπησα ποτέ την Αθήνα, δεν ξέχασα τη Λάρισα. Δεν έγινα Αθηναίος ποτέ.