«Στα ψυχροπολεμικά μπλοκ αντιπαραθέτουμε τις συνεργασίες win-win»

Η επιστροφή του Ψυχρού Πολέμου και των αντιλήψεων για συγκροτήσεις συμμαχικών στρατιωτικών μπλοκ, με αφορμή τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, έχει φέρει χάος και αταξία στις διεθνείς σχέσεις. Η κινεζική ηγεσία αντιπαραθέτει στη λογική των «συμμαχιών» και των «μπλοκ» χωρών στις διεθνείς σχέσεις, τη συνεργασία και τις πολιτικές αμοιβαίου οφέλους, win-win, με διάφορες εταιρικές σχέσεις.

Αυτό τονίζει στην «Εφ.Συν.» ο δρ Σι Τσικίν, κοσμήτορας στο Ινστιτούτο Belt and Road Initiative, στο Πανεπιστήμιο Τσινγκχουά του Πεκίνου. Ο κ. Σι, που θα συμμετάσχει στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, 26-29 Απριλίου, αποτιμά την πρόσφατη επίσκεψη Μακρόν – φον ντερ Λάιεν στην Κίνα αλλά και την απήχηση της κινεζικής πρότασης για διπλωματική λύση στο Ουκρανικό.

● Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο Γάλλος πρόεδρος και ο πρωθυπουργός της Ισπανίας επισκέφθηκαν πρόσφατα την Κίνα. Τι πιστεύετε ότι πραγματικά ζητά η Ε.Ε. από την ηγεσία της χώρας σας;

Η Κίνα και η Ε.Ε. είναι πολύ σημαντικοί εταίροι, ειδικά στην οικονομία και το εμπόριο. Και οι δύο πλευρές εκτιμούν τις σχέσεις αυτές. Υπάρχουν πολλοί δίαυλοι επικοινωνίας και συνεργασίας στο πλαίσιο τριών πυλώνων διαλόγου κορυφής -στην πολιτική και τη στρατηγική, το εμπόριο και την οικονομία και στις μετακινήσεις των ανθρώπων. Κίνα και Ε.Ε. είναι αλληλεξαρτώμενες, χρειάζονται η μία την άλλη. Αυτή είναι η πραγματική ιστορία και για τις δύο πλευρές. Η Ε.Ε. προσβλέπει σε μια πολύ ομαλή σχέση με την Κίνα και χρειάζεται τη συνεργασία της σε σημαντικά ζητήματα στις παγκόσμιες υποθέσεις. Σίγουρα η Ε.Ε. θέλει να διατηρήσει τη μεγάλη κινεζική αγορά και τον μεγάλο εμπορικό εταίρο. Επί του παρόντος, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία είναι η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ανησυχία. Η Ε.Ε. θέλει προφανώς να εξασφαλίσει ότι η Κίνα δεν θα σταθεί δίπλα στη Ρωσία, δεν θα της παράσχει οποιαδήποτε υποστήριξη και, αντίθετα, ότι θα της ασκήσει μεγαλύτερη πίεση, για να σταματήσει την εισβολή στην Ουκρανία.

● Παρ’ όλο που η οικονομική δραστηριότητα της Ε.Ε. και των ΗΠΑ και όλο το παγκόσμιο εμπόριο εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την Κίνα, εδώ και μερικά χρόνια και ακόμη περισσότερο μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, υπάρχει ρητορική σχετικά με την «κινεζική απειλή» και την ανάγκη της Ε.Ε. για «απεξάρτηση». Πώς αντιλαμβάνεται αυτή τη ρητορική η ηγεσία της Κίνας;

Φυσικά, η κινεζική ηγεσία απορρίπτει αυτή τη ρητορική περί «αποσύνδεσης», «κινεζικής απειλής» και περί της ανάγκης «απεξάρτησης» της Ε.Ε. από την Κίνα, επειδή η παγκόσμια οικονομία αναπτύσσεται με βάση τον καταμερισμό εργασίας και την αμοιβαία συνεργασία. Αυτές οι ρητορικές δεν είναι προς το συμφέρον της παγκόσμιας οικονομίας και ανάπτυξης, και σίγουρα όχι προς το συμφέρον των σχέσεων Κίνας – Ε.Ε. Η Κίνα τονίζει ότι η ανάπτυξή της παρέχει περισσότερες ευκαιρίες και αγορές για τον κόσμο και την Ε.Ε. Μπροστά στις πολλές προκλήσεις του σημερινού κόσμου, η Κίνα και η Ε.Ε., ως δύο από τις μεγαλύτερες οικονομίες, δυνάμεις και πολιτισμούς, χρειαζόμαστε περισσότερες συνεργασίες και περισσότερο διάλογο, παρά συγκρούσεις και αντιπαραθέσεις.

● Η στρατηγική «One Belt-One Road Initiative»-BRI (σ.σ. Πρωτοβουλία για Μια Ζώνη-Εναν Δρόμο συναλλαγών), εδώ και δέκα χρόνια, περιλαμβάνει περισσότερες από 150 χώρες, με τις οποίες η Κίνα έχει υπογράψει συμφωνίες. Τι έχει κερδίσει η χώρα σας μέχρι στιγμής από αυτή τη στρατηγική; Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει προκαλέσει εμπόδια στην εφαρμογή αυτής της στρατηγικής;

Το BRI είναι ένα από τα διεθνή δημόσια αγαθά που παρέχει η Κίνα στη διεθνή κοινότητα. Είναι μια συνεργατική πλατφόρμα ανάπτυξης, με επίκεντρο τη συνδεσιμότητα. Δεν είναι ένα έργο μόνο για την ίδια την Κίνα αλλά και για τις χώρες που έχουν ενδιαφέρον. Η πρωτοβουλία ξεκινά από την Κίνα αλλά ανήκει στον κόσμο. Η βασική αρχή της πρωτοβουλίας «Talking together, Construction together and Sharing together» (= συζητάμε, οικοδομούμε και μοιραζόμαστε από κοινού) απεικονίζει καλύτερα την ουσία της.

Χρειαζόμαστε περισσότερες συνεργασίες και διάλογο, παρά συγκρούσεις και αντιπαραθέσεις

Την τελευταία δεκαετία, το BRI έχει αποδειχθεί επιτυχημένο στον συντονισμό των πολιτικών, τις υποδομές, το εμπόριο, τα οικονομικά και τις ανταλλαγές ανθρώπινου δυναμικού. Η πρωτοβουλία έχει συμβάλει θετικά και στη θετική διεθνή φήμη της Κίνας. Οι περισσότερες από 150 χώρες που συνεργάζονται σημαίνουν ένα μεγαλύτερο κύκλο των φίλων και συνεργατών της Κίνας, η οποία σίγουρα επωφελείται οικονομικά. Αλλά πιο σημαντικό είναι ότι το BRI συμβάλλει στην άρση των ελλειμμάτων «εμπιστοσύνης, ειρήνης, ανάπτυξης και διακυβέρνησης».

Φυσικά, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει πραγματικά προκαλέσει εμπόδια στην εφαρμογή της στρατηγικής. Πολλές κινεζικές επενδύσεις, όπως το μετρό στο Κίεβο και τη Μαριούπολη, τα λιμάνια στην Οδησσό, η δεξαμενή στο Χάρκοβο κ.λπ. υπέστησαν ζημιές ή σταμάτησαν, προκαλώντας σοβαρές απώλειες στην Κίνα. Η ειρήνη σε γειτονικές περιοχές ή χώρες επηρεάζεται. Αυτό αποδεικνύει γιατί η Κίνα θέλει ειλικρινά να σταματήσει ο πόλεμος. Η πρωτοβουλία BRI χρειάζεται ειρήνη. Οι άνθρωποι χρειάζονται ειρήνη. Η ανάπτυξη χρειάζεται ειρήνη. Χωρίς ειρήνη, όλα είναι αδύνατα.

● Ο πόλεμος στην Ουκρανία φαίνεται ότι θα αλλάξει ριζικά τις γεωπολιτικές σχέσεις στον κόσμο. Πολλοί θεωρούν ότι σηματοδοτεί το τέλος της παγκοσμιοποίησης και τον κατακερματισμό του κόσμου μας σε νέα ανταγωνιστικά μπλοκ χωρών. Τι νομίζετε; Και σε ποια συμμαχία χωρών θα βλέπαμε την Κίνα, αν επιβεβαιωθεί αυτό το σενάριο;

Πράγματι, φαίνεται ότι πόλεμος θα αλλάξει ριζικά τις γεωπολιτικές σχέσεις. Πολλοί φοβούνται ότι ο νέος Ψυχρός Πόλεμος έρχεται. Ως διανοούμενοι, πρέπει να απευθύνουμε έκκληση στον κόσμο πόσο σημαντική είναι η παγκόσμια ειρήνη. Είναι μια οδυνηρή ανάμνηση στην ανθρώπινη Ιστορία, όταν η απόλυτη αντιπαράθεση μεταξύ δύο μεγάλων δυνάμεων ή μπλοκ οδήγησαν σε μια σειρά από ιστορικές τραγωδίες. Πρέπει να διδαχθούμε από τα μαθήματα της Ιστορίας και να μην τα επαναλάβουμε.

Επί του παρόντος, υπάρχει μια σειρά ψυχροπολεμικών αντιλήψεων και μπλοκ χωρών στις διεθνείς σχέσεις και αυτό εξηγεί γιατί η διεθνής κοινότητα, σήμερα, βρίσκεται σε κατάσταση χάους. Πράξεις εκφοβισμού, τυχοδιωκτισμού και «παιγνίων μηδενικού αθροίσματος», αντιπαραθέσεις συμμαχιών αποτελούν εκφάνσεις του νέου Ψυχρού Πολέμου, που εξηγεί, επίσης, την τρέχουσα διεθνή αταξία. Η Κίνα ήταν πάντα υπέρ της «μη συμμαχικής πολιτικής», επιδιώκει νέους τύπους διεθνών σχέσεων, με έμφαση στη συνεργασία και στην πολιτική win-win με διάφορες εταιρικές σχέσεις. Οι εταιρικές σχέσεις της Κίνας στρέφονται εναντίον κανενός τρίτου μέρους, δίνουν έμφαση στη μη σύγκρουση, τη συνεργασία και το αμοιβαίο όφελος (win-win).

Ακόμη και στο πλαίσιο της σινο-αμερικανικής έντασης, η Κίνα εξακολουθεί να προσπαθεί να διερευνήσει διάφορα κανάλια διαλόγου και επικοινωνίας και να ανταλλάξει απόψεις για σημαντικά διεθνή ζητήματα. Αυτή η επικοινωνία ενισχύει την αμοιβαία κατανόηση, «κοντρολάρει» τις διαφωνίες και μειώνει τις λανθασμένες στρατηγικές κρίσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε τραγωδίες. Γι’ αυτό και οι ηγέτες των δύο πλευρών έχουν επανειλημμένα τονίσει ότι δεν επιθυμούν σύγκρουση ή νέο Ψυχρό Πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ – Κίνας. Πιστεύω ότι, μέσω διαλόγου και σταθερών διμερών σχέσεων, Κίνα και ΗΠΑ μπορούν σταδιακά να μειώσουν τις τριβές και τις διαφορές και να συμβάλουν στην ειρήνη και την ανάπτυξη του κόσμου.

● Μπορεί η Κίνα να παίξει κάποιον ρόλο στον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία; Υπάρχει η πρόταση των 12 σημείων που έχει υποβάλει η κινεζική κυβέρνηση. Πιστεύετε ότι οι ΗΠΑ θα αναζητήσουν κάποια στιγμή μια ευκαιρία να εκτονώσουν τη στρατιωτική αντιπαράθεση στην Ευρώπη, με επίκεντρο την Ουκρανία;

Η Κίνα είναι μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Παίζει ρόλο στη διατήρηση της παγκόσμιας ειρήνης. Εναν χρόνο μετά τη ρωσική επίθεση στην Ουκρανία, η κινεζική κυβέρνηση υπέβαλε την πρότασή της, 12 σημείων, καλώντας τη Ρωσία και την Ουκρανία να καθίσουν σε ένα τραπέζι για κατάπαυση του πυρός και διπλωματική λύση. Ομως, τα μεγάλα χάσματα μεταξύ των αντιμαχόμενων μερών δεν επιτρέπουν η πρόταση να έχει αποτέλεσμα.

Ωστόσο, αυτή η πρόταση ενσωματώνει τις αρχές και τα πνεύματα του Χάρτη των ΟΗΕ, με σεβασμό στην κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα των κρατών-μελών και βρίσκεται στη σωστή κατεύθυνση της λύσης. Αν και δεν μπορεί να τερματίσει αμέσως τον πόλεμο, είναι η πιθανή λύση του. Ο πόλεμος δεν μπορεί να λύσει τα αμφισβητούμενα ζητήματα. Οι διπλωματικές διαπραγματεύσεις και οι προσπάθειες διαλόγου είναι η μόνη απάντηση. Ωστόσο, προς το παρόν δεν βλέπουμε κάποιο σενάριο αμερικανικής πρόθεσης να εκτονώσει τη στρατιωτική αντιπαράθεση στην Ευρώπη με επίκεντρο την Ουκρανία, εκτός εάν η Ρωσία αποδυναμωθεί πλήρως ή αποσυρθεί στρατιωτικά από την Ουκρανία.