Η ιστορία με το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου έχει όλα τα χαρακτηριστικά ενός σίριαλ με ανατροπές, ίντριγκες, αλληλοκατηγορίες κ.ά. Χαρακτηριστικά ενός αστυνομικού και δικαστικού δράματος. Τη συνέχεια σήμερα τη δίνει ο Χάρης Παπαδόπουλος, πρόεδρος της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών.
• Κύριε Παπαδόπουλε, πώς σχολιάζετε την πρόσφατη κρίση που και πάλι ταλανίζει τον χώρο της ελληνικής κινηματογραφίας;
Η κρίση στην κινηματογραφία είναι συνυφασμένη με το εύρος και τη διάρκεια της κρίσης που βιώνουμε από το 2010 και μετά. Είναι κρίση οικονομική, αλλά πρωτίστως θεσμική και αξιακή. Η αρχή έγινε με τις λάθος προβλέψεις του τελευταίου κινηματογραφικού νόμου που τότε ψηφίστηκε, του 3905/2010.
Μια μικρή κλειστή ομάδα, την οποία πρέπει κάποια στιγμή να φέρουμε στο φως και να λογοδοτήσει γι’ αυτόν τον χουντικό νόμο-ταφόπλακα του κινηματογράφου μας. Ακολούθησαν οι πολύ συχνές αλλαγές στη διοίκηση του ΕΚΚ αλλά και στην ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού, αλλαγές που δεν επέτρεψαν να διατυπωθεί κάποιο όραμα και να υλοποιηθεί με συνέπεια κάποια αναπτυξιακή στρατηγική. Την οικονομική κρίση διαδέχτηκε η σχεδόν διετής κρίση της πανδημίας.
Τον τελευταίο 1,5 χρόνο έχουμε την απόλυτη σύγχυση: διαρκής εξαγγελία καλών προθέσεων από το ΕΚΚ, που όμως δεν μετατρέπονται σε πράξεις. Και ένας νέος φορέας, το ΕΚΟΜΕ, απειλεί την ίδια την ύπαρξη του ΕΚΚ, φέρνοντας τις ξένες παραγωγές στην πρώτη γραμμή του ενδιαφέροντος και της χρηματοδότησης. Χρήματα φεύγουν στο εξωτερικό λειτουργώντας ως όχημα για τη συρρίκνωση των εργασιακών σχέσεων, των μισθών και των συνθηκών εργασίας σαν να είμαστε επαίτες, υποχρεώνοντας παράλληλα, λόγω και της αδράνειας του ΕΚΚ, τους Ελληνες δημιουργούς να μοιραστούμε κάποια ψιχία για να μπορέσουμε να δημιουργήσουμε και να ζήσουμε.
• Δύο χρόνια από τις τελευταίες εκλογές δύο διοικήσεις στο ΕΚΚ, δύο εγκρίσεις χρηματοδοτήσεων (πρόγραμμα Covid και αξιολόγηση αιτήσεων-προτάσεων), ίσως καμία εκταμίευση και σίγουρα έλλειψη σύμπνοιας στον οπτικοακουστικό χώρο. Πού οφείλονται όλα αυτά;
Αν κάτι υπήρξε σταθερό εδώ και χρόνια, είναι μόνο η διχαστική πολιτική που εφάρμοσαν διαδοχικές διοικήσεις του ΕΚΚ. Αυτή είναι η ρίζα του κακού διαχρονικά. Ξέρετε, σε έναν χώρο που πασχίζει να επιβιώσει, η πολιτική τού «διαίρει και βασίλευε» αποδυναμώνει ακόμη περισσότερο τους αδύναμους, δηλαδή τους δημιουργούς, και δυναμώνει τους ήδη δυνατούς, δηλαδή τους λίγους που διαχρονικά νέμονται θέσεις και κρατικές χρηματοδοτήσεις.
Περιμέναμε αρχικά ότι η διοίκηση Χολέβα, μια κι ο ίδιος προέρχεται από τον χώρο της κινηματογραφίας, θα βάλει ένα τέλος στη διχαστική πολιτική και θα ενώσει τον οπτικοακουστικό χώρο, προβαίνοντας σε δίκαιη κατανομή των πενιχρών πόρων με αξιοκρατικά κριτήρια και με θεσμική στιβαρότητα. Αντί γι’ αυτά τι είδαμε; Προχειρότητα και τσαπατσουλιά που βαφτίστηκαν ταχύτητα και αποτελεσματικότητα, αποφάσεις που έπασχαν και πάσχουν ως προς τη νομιμότητά τους και για ακόμα μία φορά βιώσαμε την πρακτική τού «ένα βήμα μπροστά και μετά δύο βήματα πίσω».
• Γιατί καταγγείλατε πρόσφατα τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των προτάσεων που είχαν υποβληθεί στο ΕΚΚ εδώ και χρόνια;
Σας θυμίζω ότι ήταν οι ίδιοι οι σκηνοθέτες, νέοι και παλαιοί, απλοί και επώνυμοι, που κατήγγειλαν αυθόρμητα, ήδη με την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων, την αξιολόγηση που έγινε ως άδικη και παράνομη, αφού διεξήχθη με άγνωστους κανόνες και κριτήρια. Επίσης αποκαλύφθηκε ότι τέσσερις από τους ήδη κρίνοντες readers υπήρξαν τελικά και κερδισμένοι από τη διαδικασία αξιολόγησης, με την έννοια ότι εγκρίθηκαν οι προτάσεις και των τεσσάρων και εν συνεχεία θα επιχορηγηθούν, γεγονός που εξόργισε όλους τους απορριφθέντες.
Ομοίως πολλοί συνάδελφοι ενοχλήθηκαν από το γεγονός ότι συνδικαλιστές, εκλεγμένοι επί σειρά ετών στα Δ.Σ. ολιγομελών σωματείων, βρέθηκαν μέσα στους κερδισμένους και στη συνέχεια επιδόθηκαν σε μια συστηματική προσπάθεια στήριξης των αποτελεσμάτων, εκμεταλλευόμενοι τον συνδικαλιστικό ρόλο τους και παίζοντας περίπου τον ρόλο του Γραφείου Τύπου του ΕΚΚ. Τη φωτιά την άναψαν από τη μια οι παραγωγοί του ΣΑΠΟΕ με το διχαστικό τους κείμενο στο οποίο αναφερόταν μεταξύ άλλων «…οι φωνές αυτές ήταν και παραμένουν μειοψηφία και ως τέτοιες θα απομονωθούν από τις υγιείς δυνάμεις του Ελληνικού Κινηματογράφου», δημόσιες δηλώσεις που αποτελούν μνημείο ακραίας ιστορικής ιδεολογικής έκφρασης και που έπρεπε να καταδικάσει το διοικητικό συμβούλιο του ΕΚΚ, και από την άλλη τα τρία εξώδικα σε έναν από τους μεγαλύτερους δημιουργούς, τον Κώστα Φέρρη, μια κίνηση θλιβερή.
Αυτοί είναι που πυροδότησαν την έκρηξη του διχασμού και που τώρα προσπαθούν να εκφοβίσουν αυτούς που θέλουν τη νομιμότητα, το δίκιο και την αξιοκρατία, παραπληροφορώντας τους ανθρώπους μέσα από κείμενα. Ας καταλάβουν επιτέλους αυτοί κυρίως οι πέντε παραγωγοί, στην ουσία διαχειριστές παραγωγής, ότι δεν γίνεται να συγκεντρώνεις από τη μία την υψηλότερη χρηματοδότηση του δημόσιου χρήματος και από την άλλη να μη θέλεις κανέναν έλεγχο.
Η Εταιρεία Ελλήνων Σκηνοθετών κυριαρχεί στο χώρο του Πολιτισμού έχοντας τη στήριξη 8 πολυπληθών σωματείων που αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία του Οπτικοακουστικού, ξεπερνώντας το σύνολο των 20.000 μελών έναντι ενός συστήματος 200 ανθρώπων, και δεν θα μπορούσε να σιωπήσει. Αγκάλιασε την αντίδραση που σημειώθηκε και εμπεριστατωμένα κατήγγειλε δημόσια την όλη διαδικασία ως αντιθεσμική, ζητώντας να ακυρωθεί η απόφαση του Δ.Σ. του ΕΚΚ είτε συνολικά είτε τουλάχιστον ως προς τις τέσσερις εγκρίσεις που δόθηκαν στους αιτούντες, οι οποίοι είχαν εξόφθαλμο ασυμβίβαστο.
Εδώ αξίζει να αναφέρω μια προσωπική εμπειρία: το 2009 όταν τόλμησα να καταθέσω εγώ προσωπικά σενάριο στο ΕΚΚ μόνο ως σκηνοθέτης, η κατάθεση αυτή διέρρευσε σε εφημερίδα συγκροτήματος που δημοσίευσε άρθρο με τίτλο «Υπάρχει και φιλότιμο» και σχολίασε επικριτικά πως εγώ τόλμησα ως πρόεδρος σωματείου να καταθέσω πρόταση Στη συνέχεια απέσυρα το σενάριο για λόγους ευθιξίας, ενώ σήμερα όλο το Δ.Σ. ενός σωματείου, του ΣΑΠΟΕ, χρηματοδοτήθηκε με ποσό που πλησιάζει τα 2 εκατ. ευρώ από προγράμματα του Κέντρου Κινηματογράφου.
Καλώ τον τότε πρόεδρο του ΕΚΚ Γιώργο Παπαλιό να βγει δημόσια και να στηλιτεύσει αυτό το σωματείο γνωρίζοντας τη διαρκή ευαισθησία του σε τέτοια θέματα. Τέλος, ρωτώ ο πρόεδρος και ένα μέλος του ΕΚΚ έχουν κάνει αγωγές προς τον ίδιο φορέα που σήμερα διοικούν και δεν τις έχουν αποσύρει ακόμα; Αυτό, αν συμβαίνει, είναι σύγκρουση συμφερόντων και δεν θα μείνει έτσι.
• Τι προβλέπετε για τη συνέχεια, τι προσδοκάτε να συμβεί στα επόμενα 2-3 χρόνια στον χώρο του σύγχρονου πολιτισμού;
Ο Θόδωρος Αγγελόπουλος μου έμαθε: «… από τον Κινηματογράφο δεν παίρνεις τίποτα παρά μόνο δίνεις!» Η δύναμη των Ελλήνων δημιουργών είναι αστείρευτη. Για να γίνει η αισιοδοξία πράξη όμως, χρειάζονται εμπνευσμένοι άνθρωποι, με όραμα και αποφασιστικότητα. Χρειαζόμαστε ενότητα στον χώρο μας. Πρέπει να κλείσουμε τα αυτιά μας σε όσους μας διχάζουν με λόγια ή πράξεις.
Για αυτή τη διχαστική πολιτική της διοίκησης του ΕΚΚ, από τη μέρα που ανέλαβαν ώς σήμερα δεν θα μπορέσω να τους κρατήσω στη θέση τους. Εδώ ακόμη κι ο ίδιος ο υφυπουργός Πολιτισμού κ. Γιατρομανωλάκης απαντώντας στη Βουλή στο πλαίσιο κοινοβουλευτικού ελέγχου ακολούθησε την ίδια διχαστική γραμμή, έγινε δηλαδή ένα με την κατάπτυστη επιστολή των παραγωγών. Γιατί άραγε; Πρέπει να γίνει σαφές ότι χρειαζόμαστε συγκλίσεις και όχι συγκρούσεις.
Η Εταιρεία Ελλήνων Σκηνοθετών υπερασπίζεται τη διαφάνεια, την αξιοπιστία και τη δικαιοσύνη, χωρίς να αμφισβητούνται οι αποφάσεις μέσα από παράνομες διαδρομές, δίνοντας έτσι την ευκαιρία σε όλους και όχι τη συγκέντρωση των χρημάτων σε λίγους αρεστούς. Οσοι στηρίζουν τα παραπάνω, στηρίζουν και την ενότητα του χώρου.
