«Τα δικαστήρια παραμένουν η βασική καταφυγή για τους χαμένους»

● Σύμφωνα με την απόφαση της κυβέρνησης, εντός του Οκτωβρίου αναμένεται η καταβολή αναδρομικών για ένα μέρος των περικοπών που έγιναν την περίοδο 2015-2016 σε κύριες συντάξεις. Πιστεύετε ότι αυτή η πολιτική απόφαση ερμηνεύει απόλυτα την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας ή επιβλήθηκε για δημοσιονομικούς λόγους;

Κατά τη νομική μου άποψη, η απόφαση που εκδόθηκε στην πιλοτική δίκη του ΣτΕ δεν αφορούσε μόνο το θέμα των περικοπών της κύριας σύνταξης, αλλά έκρινε συνολικά το ζήτημα των νομοθετικών ρυθμίσεων που επέβαλαν περικοπές με τους δύο τελευταίους νόμους για το 2012 και το 2013. Οι ρυθμίσεις δε αυτές αφορούσαν και περικοπές κύριων συντάξεων και περικοπές επικουρικών και περικοπές δώρων. Αλλωστε, στην πιλοτική δίκη δεν παρέστη μόνο ο ΕΦΚΑ, αλλά και το ενιαίο επικουρικό, το οποίο προφανώς παρέστη σε δίκη που το αφορούσε. Πέραν δε όλων αυτών, ο τρόπος που έκρινε το θέμα το Συμβούλιο της Επικρατείας δεν αφήνει περιθώρια διαφορετικής αντιμετώπισης για τις λοιπές περικοπές επικουρικών και δώρων.

Προφανώς, η ερμηνεία που έγινε από την κυβέρνηση και το υπουργείο επηρεάστηκε από τη δημοσιονομική διάσταση του θέματος. Αυτός άλλωστε είναι και ο λόγος που στη νομοθετική ρύθμιση που επακολούθησε και η οποία αφορούσε τους συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα, προβλέφθηκε ο αποκλεισμός από τις διεκδικήσεις περικοπών επικουρικών και δώρων όσων εισπράξουν τις περικοπές αναδρομικών των κύριων συντάξεων.

Είναι βέβαιο ότι η δημοσιονομική διάσταση δεν επηρεάζει μόνο μια πολιτική εξουσία, αλλά και μια δικαστική κρίση και αυτό είναι σαφώς αποτυπωμένο στις αποφάσεις του ΣτΕ τόσο του 2015 όσο και του 2019. Είναι γνωστό ότι με τις αποφάσεις αυτές περιορίστηκαν οι επιπτώσεις της αντισυνταγματικότητας για δημοσιονομικούς λόγους.

● Αληθεύει ότι περισσότεροι από τα 2/3 των συνταξιούχων δεν θα λάβουν ούτε ένα ευρώ; Εάν ναι, βοηθήστε μας να καταλάβουμε, ποιοι ευνοούνται και ποιοι αποκλείονται;

Δυστυχώς, το μεγαλύτερο μέρος των συνταξιούχων δεν θα πάρει κάτι. Ενας συνταξιούχος που είχε άθροισμα κύριας και επικουρικής πάνω από 1.000 ευρώ, καλώς περιμένει να πάρει κάποιο πόσο, το οποίο είναι τόσο μεγαλύτερο όσο μεγαλύτερες είναι οι περικοπές που είχε υποστεί το 2012 και το 2013. Οσοι βέβαια δεν πάρουν τίποτα, έχουν τη δυνατότητα δικαστικής προσφυγής, αφού αξιολογήσουν τις διεκδικήσεις που έχουν.

● Τι πρέπει να κάνουν όσοι δεν λάβουν αναδρομικά, ενώ έχουν υποστεί περικοπές;

Στην ουσία, με τη νομοθετική ρύθμιση καταβολής των αναδρομικών οι συνταξιούχοι χωρίστηκαν στις εξής δύο κατηγορίες:

α. Οσοι έχουν ασκήσει αγωγές, μπορούν να εισπράξουν τα ποσά περικοπών κύριας σύνταξης που θα τους καταβληθούν και να συνεχίσουν τις διεκδικήσεις περικοπών επικουρικής και δώρων.

β. Οσοι, όμως, δεν έχουν ασκήσει αγωγές, με την καταβολή των αναδρομικών κύριας σύνταξης θα «χάνουν» το δικαίωμα λοιπών διεκδικήσεων. Κατά το γράμμα της διάταξης, οι αγωγές πρέπει να ασκηθούν μέχρι την καταβολή των ποσών κύριας σύνταξης, γιατί τότε, κατά τη διάταξη, αποσβένονται οι λοιπές αξιώσεις τους, άρα όσοι προτίθενται να ασκήσουν αγωγές πρέπει να το κάνουν τάχιστα.

Οσοι δεν λάβουν αναδρομικά δεν έχουν τέτοιο πρόβλημα απόσβεσης αξίωσης, αν όμως θέλουν να ασκήσουν αγωγές πρέπει να μην υπερβούν την 5ετία από τότε που αρχίζει η αξίωση για το ποσό που διεκδικούν. Υπάρχει βέβαια και η τρίτη κατηγορία στην οποία αναφερθήκαμε, που δεν θα πάρουν τίποτα και οι οποίοι μπορούν δικαστικά να διεκδικήσουν εντός των ορίων της πενταετούς παραγραφής.

●Τελικώς, μήπως τα δικαστήρια παραμένουν η ύστατη καταφυγή για τους χαμένους;

Τα δικαστήρια είναι και πρέπει να είναι όχι η ύστατη αλλά η βασική καταφυγή για τους χαμένους. Δεν θέλω να δώσω κάποιο μήνυμα άσκησης μαζικών αγωγών από πλευράς συνταξιούχων, δυστυχώς όμως τέτοιο μήνυμα δόθηκε με τον τρόπο που αντιμετωπίστηκε το θέμα, ύστερα μάλιστα από μια πιλοτική δίκη που, κατά τα λεγόμενα, στόχο είχε ακριβώς την αποτροπή μαζικών προσφυγών μέσω μιας κεντρικής και αμετάκλητης κρίσης του νομικού θέματος της αντισυνταγματικότητος των περικοπών. Θεωρώ απαράδεκτο και νομίζω ότι δεν έχει παγκοσμίως προηγούμενο οι συνταξιούχοι μιας χώρας να βρίσκονται συνεχώς σε διεκδικήσεις για διάφορες αιτίες.

Πάντως, επειδή προσάπτονται κατηγορίες για παροτρύνσεις δικαστικών διεκδικήσεων κ.λπ., δεν πρέπει να λησμονούμε ότι αν σε κάποιους συνταξιούχους καταβληθούν αναδρομικά, αυτό οφείλεται στις δικαστικές διεκδικήσεις που προχώρησαν, βεβαίως με τη συνδρομή συναδέλφων δικηγόρων, προκειμένου να θέσουν φραγμό στη σημαντική απομείωση των συνταξιοδοτικών τους παροχών από το 2010 και μετά.

● Oι συνταξιούχοι που θα λάβουν αναδρομικά θα πληρώσουν φόρο γι’ αυτά τα ποσά;

Για το αν θα πληρωθεί φόρος θα πρέπει να περιμένουμε την υπουργική απόφαση που αναμένεται σύντομα να εκδοθεί. Η εκτίμησή μου είναι ότι θα υπάρξει φορολόγηση των αναδρομικών, η οποία όμως θα ανάγεται στις χρονικές περιόδους που αφορούν.

● Oι νέοι συνταξιούχοι του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα δικαιούνται αναδρομικά;

Οι νέοι συνταξιούχοι, δηλαδή όσοι συνταξιοδοτήθηκαν υποβάλλοντας αιτήσεις μετά τον νόμο Κατρούγκαλου (13.5.2016), δεν δικαιούνται αναδρομικά από την αιτία αυτή. Γι’ αυτούς τίθενται άλλα θέματα διεκδικήσεων. Πάντως όσοι συνταξιοδοτήθηκαν με περισσότερα από 30 έτη ασφάλισης, θα λάβουν τον Δεκέμβριο αναδρομικά 14 μηνών, με βάση τον νόμο Βρούτση και τους βελτιωμένους συντελεστές αναπλήρωσης που νομοθέτησε.