Αξιοκρατία χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς είναι το μοντέλο για τις επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας που υιοθετεί η Ράνια Αικατερινάρη, διευθύνουσα σύμβουλος της Ελληνικής Εταιρείας Συμμετοχών και Περιουσίας (ΕΕΣΥΠ), του γνωστού Υπερταμείου. Το σύντομο χρονικό διάστημα που βρίσκεται στο τιμόνι του νέου φορέα με το «βαρύ» χαρτοφυλάκιο σε ακίνητα και ΔΕΚΟ έχει ήδη δώσει δείγματα γραφής, αφού κατάφερε να προσελκύσει πίσω στην Ελλάδα νέους επιστήμονες που δούλευαν σε μεγάλες εταιρείες του εξωτερικού.
Η συνέντευξή της στην «Εφ.Συν.» δόθηκε λίγο μετά την ομιλία της στο πάνελ υπό την αιγίδα του UN Women, που οργανώθηκε στο πλαίσιο του Balkan and Black See Cooperation Forum, με θέμα την προώθηση των γυναικών σε θέσεις ευθύνης. Η «επένδυση» στις ίσες ευκαιρίες φαίνεται πως είναι γι’ αυτήν καθοριστικός παράγων για την καλύτερη διακυβέρνηση.
• Πώς συνδέονται όλα αυτά με την αλλαγή στο μοντέλο ηγεσίας και διακυβέρνησης, που είναι το ζητούμενο σήμερα;
Σε καιρούς δύσκολους προκύπτει σαφής ανάγκη υιοθέτησης ενός νέου μοντέλου ηγεσίας. Συμφωνούμε όλοι ότι η κρίση δεν είναι ποτέ μόνο οικονομική, είναι και κρίση αξιών. Αρα είναι υποχρέωσή μας να εμπνεύσουμε τους ανθρώπους μας με ένα νέο υπόδειγμα διαφάνειας, αξιοκρατίας και ευθύνης.
Αυτό ισχύει και για τον δημόσιο και για τον ιδιωτικό τομέα και στην ΕΕΣΥΠ το θεωρούμε βασική μας υποχρέωση. Η προώθηση της αλλαγής αλλά και η ισότητα ευκαιριών είναι βασικό κομμάτι του νέου υποδείγματος. Δεν μιλώ μόνο για τις γυναίκες, αλλά και για τους νέους ανθρώπους που αισθάνονται αποκλεισμένοι και αναγκάζονται να στραφούν στο εξωτερικό για να σταδιοδρομήσουν.
Εμείς ήδη έχουμε καταφέρει να προσελκύσουμε τέτοιους επιστήμονες από μεγάλες εταιρείες του εξωτερικού, για να χτίσουν το επαγγελματικό τους μέλλον μαζί μας και να δημιουργήσουν οικογένειες σε μια Ελλάδα που πιστεύουν ότι μπορεί να αλλάξει, μέσα από νέες αξίες και γνώσεις που και οι ίδιοι εκπροσωπούν. Θεωρώ και ότι είναι ένα μεγάλο μέρος της επιτυχίας της αποστολής μας εάν συνεχίσουμε να προσελκύουμε στην ομάδα μας τέτοιους ανθρώπους.
Ως προς τις γυναίκες, για να επιτευχθεί η ανάδειξη των ικανοτήτων και του ταλέντου τους θα πρέπει να αξιοποιήσουμε την υφιστάμενη εμπειρία εκείνων που εργάζονται σε θέσεις αυξημένης ευθύνης, αλλά και να προωθήσουμε τον μετασχηματισμό της εταιρικής κουλτούρας, αντιμετωπίζοντας προκαταλήψεις ή πρακτικές διαφορετικής αντιμετώπισης.
• Από την τοποθέτησή σας είναι φανερό ότι υποστηρίζετε ενεργά τη νεότερη γενιά.
Αλίμονο εάν δεν πιστεύουμε στη νέα γενιά. Υπάρχει ένας τεράστιος πλούτος σε αυτή τη νεότερη γενιά, με φρέσκες ιδέες, υψηλού επιπέδου εκπαίδευση, ισχυρές δεξιότητες και μια άλλη κουλτούρα, που την έχουμε τόσο ανάγκη. Θέλουμε να δημιουργήσουμε έναν πιο σύγχρονο δημόσιο τομέα, που θα στηρίζεται στις νέες τεχνολογίες και θα εξασφαλίζει τις υπηρεσίες που αξίζουμε. Καταλαβαίνουμε ότι δεν υπάρχει μέλλον για έναν κρατικοδίαιτο ιδιωτικό ή δημόσιο τομέα.
Η αγορά αλλάζει, η τεχνολογία ανατρέπει τα δεδομένα και η σωστή χρήση των διαθέσιμων πόρων γίνεται ζωτικής σημασίας. Οι νέοι μας θέλουν να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες και να αλλάξουν τα δεδομένα. Θέλουν να γράψουν τη δική τους ιστορία. Χρειαζόμαστε ανθρώπους που δεν είναι εγκλωβισμένοι στα παλιά μοντέλα διακυβέρνησης και ηγεσίας όπου η επιβίωση είναι μέσα από τον αποκλεισμό και τις υπόγειες σχέσεις.
Παράλληλα, χρειαζόμαστε ηγέτες που δεν φοβούνται να αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις και να πάρουν αποφάσεις, αναλαμβάνοντας την ευθύνη, ανθρώπους με υψηλές αξίες και ήθος, με θάρρος και υπομονή να περάσουν μέσα από τις Συμπληγάδες. Προφανώς πρέπει να έχουν και τη διορατικότητα και τις γνώσεις. Και βέβαια, κανένας δεν μπορεί να αποκλειστεί. Ολοι έχουν διαφορετικά χαρίσματα και δεξιότητες να προσφέρουν και πρέπει να τους δοθεί η ευκαιρία.
• Ξαναγυρνώντας στο θέμα της ανέλιξης περισσότερων γυναικών στην αγορά εργασίας, ποιες θεωρείτε ότι είναι σήμερα οι βασικές επιλογές που μπορεί να κάνει μια γυναίκα για να μπορέσει να πετύχει στην καριέρα της, διατηρώντας τους πολλαπλούς ρόλους που έχει στη ζωή της;
Μια γυναίκα, για να προχωρήσει επαγγελματικά, είναι σημαντικό να είναι ο εαυτός της, να αντιμετωπίζει τις καταστάσεις θετικά, να νιώθει ισορροπημένη. Η πορεία για μια γυναίκα «καριέρας» δεν είναι ποτέ εύκολη υπόθεση. Πάντα εμφανίζονται δυσκολίες, διλήμματα σε κρίσιμες φάσεις της ζωής της, και πολλές φορές ένα περιβάλλον με προκαταλήψεις και στερεότυπα. Χρειάζεται αυτογνωσία, εσωτερική ισορροπία και μεγάλες δόσεις θετικής ενέργειας για τις καθημερινές μάχες και επιλογές που η κάθε μία από εμάς θα κάνει στη ζωή της.
Οσο γι’ αυτές που είναι εργαζόμενες μητέρες, είμαι σίγουρη ότι θα αποτελέσουν ένα ισχυρό και σύγχρονο πρότυπο ανθρώπου που καταφέρνει, με αυτοθυσία πολλές φορές, να προσφέρει σε πολλαπλά επίπεδα.
Ομως από μόνο του αυτό δεν αρκεί. Οι επιχειρήσεις οφείλουν να δημιουργήσουν το περιβάλλον που θα επιτρέψει στις γυναίκες να εξελιχθούν ισότιμα και ανεμπόδιστα. Αυτό προϋποθέτει μια σειρά από πρακτικά μέτρα (ευέλικτες μορφές εργασίας, παιδικούς σταθμούς, άδειες και στους δύο γονείς κ.ά.), αλλά κυρίως χρειάζεται μια σαφή εταιρική κουλτούρα η οποία ξεκαθαρίζει ότι κανενός είδους προκαταλήψεις δεν γίνονται ανεκτές ή αποδεκτές. Αυτήν την εταιρική κουλτούρα θέλουμε να μεταφέρουμε στις δημόσιες επιχειρήσεις του χαρτοφυλακίου μας.
• Μπορείτε να μοιραστείτε μαζί μας μια πολύ σημαντική εμπειρία ή και πρόκληση που σας ώθησε να αλλάξετε κατά τη διάρκεια της έως τώρα διαδρομής σας;
Ενα από τα πιο κρίσιμα σημεία για τη ζωή και την επαγγελματική μου καριέρα ήταν στο Πανεπιστήμιο. Συγκεκριμένα, στο τελευταίο έτος, ως φοιτήτρια στο τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, είχα την ευκαιρία μέσω του προγράμματος Erasmus να πάω σε μια μεγάλη τεχνική εταιρεία στo εξωτερικό ως εκπαιδευόμενη. Ημουν καλή φοιτήτρια, αλλά μέχρι τότε δεν είχα βγει έξω από την Ελλάδα.
Ηταν η αρχή ενός ταξιδιού που διήρκεσε αρκετά χρόνια, καθώς εργάστηκα σε διάφορες σημαντικές εταιρείες, σε διαφορετικούς τομείς και χώρες. Διαπίστωσα ότι υπάρχει ένας άλλος κόσμος που, εκτός από τις τεχνικές γνώσεις και δεξιότητες, επενδύει και αναπτύσσει στους εργαζόμενους και άλλες ικανότητες, όπως την ικανότητα να επικοινωνείς, να αναζητάς λύσεις μέσα από ομαδική συνεργασία, να αναζητάς συνεχώς τη γνώση και την ενημέρωση μέσα από σύγχρονα κανάλια και δίκτυα, να τολμάς την αλλαγή και την ανάληψη ευθύνης σε νέους ρόλους κ.ά.
Είναι ακριβώς οι δεξιότητες που πρέπει να καλλιεργήσουν οι νέοι σήμερα για να μπορέσουν να σταδιοδρομήσουν και σίγουρα είναι βασική αποστολή των Πανεπιστημίων να συνδράμουν σε αυτό. Παράλληλα είναι ευθύνη και των επιχειρήσεων να προσεγγίσουν τα πανεπιστημιακά ιδρύματα για να μπορέσουν να μεταφέρουν στους φοιτητές τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Οι δημόσιες επιχειρήσεις μπορούν να παίξουν ρόλο σε αυτό, ειδικά καθώς πολλές διαθέτουν ισχυρές τεχνικές και επιστημονικές γνώσεις, και αυτό θα επιδιώξουμε ενεργά τα επόμενα χρόνια.
• Τον τελευταίο καιρό απασχόλησαν την επικαιρότητα μια σειρά από θέματα που αφορούν τις θυγατρικές της ΕΕΣΥΠ, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτό των ΕΛΤΑ-ΔΕΗ. Τι να περιμένουμε;
Αποστολή μας είναι να λύνουμε προβλήματα και να συντονίζουμε δράσεις όπου απαιτείται, βάσει του εσωτερικού κανονισμού και του ρόλου μας ως μετόχου. Για να ξεπεραστούν τα προβλήματα, χρειάζεται πολλή δουλειά και λιγότερα λόγια. Το θέμα ΕΛΤΑ-ΔΕΗ είχε δημιουργηθεί πριν υπαχθούν οι δυο οργανισμοί στο χαρτοφυλάκιό μας και ήδη έχουμε βοηθήσει στην επίλυσή του. Είναι γνωστό ότι το βαθύτερο πρόβλημα στις περισσότερες δημόσιες εταιρείες, και βέβαια στα ΕΛΤΑ, είναι το οξύ πρόβλημα ρευστότητας.
Στα ΕΛΤΑ απαιτείται επανασχεδιασμός του μοντέλου λειτουργίας τους αλλά και συστηματική διαχείριση των θεμάτων αποζημίωσης για την καθολική υπηρεσία που παρέχουν. Στο στρατηγικό σχέδιο έχουμε εντοπίσει τα περισσότερα προβλήματα, έχουμε δώσει στρατηγικές κατευθύνσεις και αναζητούμε λύσεις, όμως πολλά προβλήματα είναι σύνθετα και χρόνια και η επίλυσή τους απαιτεί χρόνο, ρεαλισμό και συντονισμό μεταξύ πολλών εμπλεκόμενων φορέων.
Σε κάθε περίπτωση η αποτελεσματική αντιμετώπιση των προκλήσεων αλλά και η ευθύνη μετασχηματισμού και αναδιάρθρωσης, όπου απαιτείται, παραμένει στις διοικήσεις των επιχειρήσεων, στη βάση των οποίων αξιολογούνται, όπως ισχύει παντού στον κόσμο.
Στην εταιρεία μας είναι προτεραιότητα η προώθηση ίσων ευκαιριών σε όλα τα επίπεδα. Εχει τεκμηριωθεί παγκόσμια ότι ένας οργανισμός μπορεί να καταφέρει μεγάλες αποδόσεις σε όρους παραγωγικότητας, ανταγωνιστικότητας και καινοτομίας, εάν επενδύσει μεταξύ άλλων και στη δημιουργία πολιτικών και πρακτικών που ενισχύουν την ισότητα των δύο φύλων στην εργασία, την αγορά και την κοινωνία.
Στην ΕΕΣΥΠ έχουμε καταφέρει πολλά σε αυτό. Στο διοικητικό συμβούλιο υπάρχουν σήμερα τέσσερις γυναίκες μεταξύ των οκτώ μελών του (εκπροσώπηση 50%), ενώ αντίστοιχα υψηλό είναι το ποσοστό και στις επιτροπές του. Παρόμοια ποσοστά ισχύουν για την υπόλοιπη εταιρεία σε θέσεις ευθύνης, όπου όλοι έχουν ίσες ευκαιρίες ένταξης, ανάπτυξης και ανάδειξης των ικανοτήτων τους. Σημαντικό επίτευγμα σε σχέση και με τα ευρωπαϊκά δεδομένα, εάν σκεφτούμε πως βάσει δημοσιευμένων μελετών χρειάζονται 150 και πλέον χρόνια για την πλήρη εξίσωση των φύλων στη διεθνή αγορά εργασίας.
Παρόμοια φιλοσοφία θα ακολουθήσουμε και για τις ΔΕΚΟ, καθώς μέρος της αποστολής μας είναι να δημιουργήσουμε ένα σύγχρονο μοντέλο διακυβέρνησης και διοίκησής τους, βασισμένο στην αξιοκρατία, χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς, τόσο σε επίπεδο διοικητικών συμβουλίων όσο και στις θέσεις ευθύνης στους οργανισμούς. Σημαντικό επίσης είναι να εξασφαλίσουμε ότι υπάρχουν κανόνες και πολιτικές που θα το υποστηρίξουν. Χωρίς κανόνες δεν μπορούμε να υποστηρίξουμε καμία μετάβαση σε κάτι καλύτερο και δικαιότερο και να γυρίσουμε σελίδα.
