Η ώρα του ευρωπαϊκού Νότου

Στη μορφοποίηση της ιδέας που είχαν συζητήσει ο Αλέξης Τσίπρας με τον Ματέο Ρέντσι για πρώτη φορά στα τέλη Ιουνίου, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής, με αντικείμενο τη δημιουργία ενός «νότιου άξονα» με τη συμμετοχή χωρών του Νότου της Ευρώπης και της ευρωπαϊκής Μεσογείου, προσανατολίζεται η ελληνική κυβέρνηση. 

Σύμφωνα με πληροφορίες, οι οποίες επιβεβαιώνονται από το μέγαρο Μαξίμου, ο πρωθυπουργός προτίθεται να προτείνει τη διεξαγωγή μιας διάσκεψης τον προσεχή Σεπτέμβριο (πιθανότατα στις 9 του μήνα), προσκαλώντας στην Αθήνα τους ηγέτες της Γαλλίας Φρ. Ολάντ, της Ιταλίας Μ. Ρέντσι, της Ισπανίας Μ. Ραχόι, της Πορτογαλίας Αντ. Κόστα, της Κύπρου Ν. Αναστασιάδη και της Μάλτας Τζ. Μούσκατ. 

Εφόσον το σχέδιο υλοποιηθεί, η πολιτική και χρονική συγκυρία θα είναι εξαιρετικά κρίσιμη, αφού λίγες ημέρες αργότερα και συγκεκριμένα στις 16 Σεπτεμβρίου συνέρχεται η σύνοδος των «27» στην Μπρατισλάβα με κύριο θέμα το μέλλον της Ευρώπης, στον απόηχο και της απόφασης για αποχώρηση της Βρετανίας. 

Οπως διευκρινίζουν οι ίδιες πηγές, η πρωτοβουλία για τη συνάντηση, που θα έχει συμβολικό και ουσιαστικό περιεχόμενο, βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας και δεν έχουν ακόμη απευθυνθεί επίσημες προσκλήσεις.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον ώς τώρα προγραμματισμό, θα πρόκειται για μια απόπειρα οι χώρες του Νότου να συντονίσουν τα βήματά τους και να συγκροτήσουν κοινό μέτωπο έναντι των οικονομικών, πολιτικών και θεσμικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ενωση. 

Οι εν λόγω έξι χώρες και μαζί τους η Ελλάδα εμφανίζονται να διαφωνούν με την επικρατούσα αντίληψη που έχει επιβάλει η Γερμανία και ασπάζεται η πλειοψηφία του ευρωπαϊκού Βορρά υπέρ της διατήρησης του μοντέλου της ασφυκτικής λιτότητας και της αυστηρής προσήλωσης στους στόχους της δημοσιονομικής προσαρμογής, ανεξάρτητα από τις τεράστιες κοινωνικές παρενέργειες. 

Ειδικά η χώρα μας, έχει χαρακτηριστεί πειραματόζωο των μνημονίων, ενώ πρόσφατα με κυρώσεις απειλήθηκαν η Ισπανία και η Πορτογαλία επειδή υπερέβησαν το επιτρεπόμενο όριο των ελλειμμάτων, γλιτώνοντας τα πρόστιμα την τελευταία στιγμή. Παράλληλα, συγκλίνουσες είναι οι θέσεις που διατυπώνουν για την αναθεώρηση του δόγματος για τα υψηλά πλεονάσματα, καθώς και για το υπέρογκο ελληνικό χρέος, έχοντας δημοσίως υποστηρίξει την ανάγκη λήψης μέτρων για την ελάφρυνσή του. 

Συν τοις άλλοις, ο ευρωπαϊκός Νότος έχει σηκώσει το μεγαλύτερο βάρος στη διαχείριση του προσφυγικού και μάλιστα χωρίς οι Βρυξέλλες να έχουν καταφέρει να κάνουν πράξη τους κανόνες της δίκαιας και ισότιμης κατανομής των προσφύγων στα κράτη-μέλη. 

Ευνοϊκές συνθήκες

Απέναντι στην άκαμπτη θεώρηση στην οποία φαίνεται σε γενικές γραμμές να επιμένει το Βερολίνο, ο Αλέξης Τσίπρας και οι υπόλοιποι ηγέτες -άλλοι πιο θερμοί και άλλοι με μεγαλύτερες επιφυλάξεις- φέρεται να κρίνουν ότι οι συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί στην Ευρώπη ευνοούν την προσπάθεια για τη συγκρότηση ενός εναλλακτικού προοδευτικού πόλου, ο οποίος θα λειτουργήσει ως αντίβαρο στο μοντέλο Σόιμπλε και των δορυφόρων του. 

Αιχμή της ατζέντας των «7» θα είναι η λελογισμένη χαλάρωση της λιτότητας, η μεγαλύτερη ευελιξία στις δημοσιονομικές πολιτικές και ταυτόχρονα η υιοθέτηση και στήριξη πολιτικών για την ανάπτυξη, η τόνωση της απασχόλησης, η αντιμετώπιση της μάστιγας της ανεργίας, ιδίως στις νέες γενιές, και η αντιστροφή της τάσης για περιορισμό του κράτους πρόνοιας στην Ευρώπη. 

Ψηλά στην ίδια λίστα βρίσκονται τα ζητήματα προάσπισης των δημοκρατικών δικαιωμάτων και η εξεύρεση πολιτικών λύσεων για τη συγκράτηση της Ακροδεξιάς και του κλίματος ανόδου του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, φαινόμενα που εντείνονται λόγω και των κρουσμάτων τρομοκρατίας σε διάφορες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. 

Μιλώντας στην Κεντρική Επιτροπή του ΣΥΡΙΖΑ στα τέλη Ιουνίου, ο Αλέξης Τσίπρας είχε προϊδεάσει τα μέλη του κορυφαίου κομματικού οργάνου για τη στρατηγική του στο πεδίο της σύναψης ευρωπαϊκών συμμαχιών, αναφερόμενος σε πρωτοβουλίες αφύπνισης με τη συνεργασία των προοδευτικών δυνάμεων και της Αριστεράς, «για να προστατευτούν οι κοινωνίες από τον νεοφιλελευθερισμό, τη διάλυση του κοινωνικού κράτους και τις μεγάλες ανισότητες». 

Μεταξύ άλλων, εκφράζοντας τη βεβαιότητα ότι η προσπάθεια θα στεφθεί με επιτυχία, είχε υποστηρίξει: «Εχουμε επιλέξει να δώσουμε τη μάχη για μια άλλη Ευρώπη. Και πιστεύω ότι σήμερα περισσότερο από ποτέ είναι αναγκαίο να υπάρξει συνεννόηση ανάμεσα στις προοδευτικές δυνάμεις του ευρύτερου φάσματος και τις δυνάμεις της σοσιαλδημοκρατίας που έχουν τεράστια ευθύνη να αλλάξουν πρώτες ρότα και κατεύθυνση. Σε αυτή τη μάχη δεν θα είμαστε μόνοι. γιατί ήδη πληθαίνουν οι φωνές που ευθυγραμμίζονται με τις επιδιώξεις της δικής μας πολιτικής οικογένειας -της Ευρωπαϊκής Αριστεράς- για να αλλάξουν τα πράγματα στην Ευρώπη». 

Σημειώνεται ότι πριν από την σύνοδο του Σεπτεμβρίου, ο πρωθυπουργός έχει προσκληθεί να λάβει μέρος στην αναβληθείσα άτυπη συνάντηση των Ευρωπαίων Σοσιαλιστών ηγετών, που έχει συγκαλέσει στο Παρίσι ο Φρ. Ολάντ.