Το χρονικό μιας προαναγγελθείσης ρήξης

Η ευθεία επίθεση του υπουργού Ανάπτυξης Αδωνη Γεωργιάδη στον πρόεδρο της Επιτροπής Ανταγωνισμού Ιωάννη Λιανό, με το προκλητικό ξέσπασμα «όποιος δεν συνεργάζεται παραιτείται», θα μείνει στα χρονικά ως ωμή κυβερνητική παρέμβαση στον ρόλο μιας Αρχής, της οποίας η ανεξαρτησία προστατεύεται από το Σύνταγμα. Η οργισμένη αντίδραση του Αδωνη Γεωργιάδη στη χθεσινή ακρόαση της Επιτροπής Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής φανερώνει τη δυσανεξία του στην κριτική, δεν είναι όμως το πρώτο σύννεφο στη σχέση των δύο ανδρών.

Η επιστολή του προέδρου της Ανεξάρτητης Αρχής για το θέμα του διορισμού της Χαράς Νικολοπούλου ως νέας αντιπροέδρου της Επιτροπής και η διατύπωση σοβαρών ενστάσεων για την καταλληλότητά της, μπορεί να χαρακτηρίστηκε «εκβιασμός» από τον υπουργό Ανάπτυξης, πυροδοτώντας θύελλα αντιδράσεων από την αντιπολίτευση, αλλά δεν ήταν σε καμία περίπτωση κεραυνός εν αιθρία. Ηδη από την κατάθεση του νομοσχεδίου για τον Εκσυγχρονισμό του Δικαίου του Ανταγωνισμού στην Ψηφιακή Εποχή-ενωμάτωση ευρωπαϊκής οδηγίας, είχε γίνει εμφανής η δυσαρέσκεια του προέδρου της Επιτροπής Ανταγωνισμού, και επικεφαλής της νομοπαρασκευαστικής επιτροπής, καθώς δεν λήφθηκαν υπόψη οι προτάσεις του για διευρυμένη συνεργασία μεταξύ των Ανεξάρτητων Αρχών, μέσω «οικοσυστημάτων».

Το σχετικό άρθρο, που υπήρχε στη διαβούλευση και κόπηκε με κυβερνητική παρέμβαση από τον νόμο που τελικά ψηφίστηκε «ψαλιδισμένος» τον Ιανουάριο του 2022, προέβλεπε διευρυμένες δυνατότητες παρέμβασης της Επιτροπής Ανταγωνισμού σε αγορές όπως οι τηλεπικοινωνίες και οι ψηφιακές πλατφόρμες, που ανήκουν στην αρμοδιότητα άλλων ρυθμιστικών αρχών (π.χ. Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων). Στη ρύθμιση αυτή αντέδρασαν σθεναρά κλαδικές ενώσεις των επιχειρήσεων πληροφορικής και κινητής τηλεφωνίας, ενώ η κριτική που ασκήθηκε ήταν ότι δημιουργείται Δίκαιο Ανταγωνισμού δύο ταχυτήτων. Από την άλλη, ενώσεις καταναλωτών, όπως η ΕΚΠΟΙΖΩ, υποστήριξαν ότι σε μια εποχή ψηφιοποίησης της οικονομίας, όταν οι μεγάλες πλατφόρμες αποκτούν υπερ-εξουσίες και για να καταπολεμηθούν φαινόμενα καρτέλ, ειδικά στο χώρο της κινητής τηλεφωνίας και των παρόχων ίντερνετ, η Επιτροπή Ανταγωνισμού οφείλει να αποκτήσει αναβαθμισμένο ρόλο.

Πάντως, παρά τις υπόγειες διαφωνίες και τις παρασκηνιακές συγκρούσεις, μέχρι χθες ο υπουργός Ανάπτυξης δεν είχε συγκρουστεί, ανοιχτά τουλάχιστον, με τον πρόεδρο της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Ο ίδιος ο Ιωάννης Λιανός, με δήλωσή του στον ιστότοπο mononews, επέλεξε να μη σηκώσει το γάντι της εξώθησης σε παραίτηση. «Θα συνεργαστούμε κανονικά με την κ. Χαρίκλεια Νικολοπούλου, από τη στιγμή που η κυβέρνηση την έχει επιλέξει, για τη θέση της αντιπροέδρου στην Επιτροπή Ανταγωνισμού. Το θέμα θεωρείται λήξαν, είμαστε επαγγελματίες», δήλωσε, ενώ είπε ότι όφειλε να εκφράσει τις επιφυλάξεις του στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας και στην κυβέρνηση.

Πέρα από την επιλογή να πέσουν οι τόνοι, θα έχει ενδιαφέρον η στάση που θα κρατήσει στο θέμα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην οποία υπάγονται οι εθνικές Ανεξάρτητες Αρχές Ανταγωνισμού. Εξάλλου στις 28 Ιουνίου είναι προγραμματισμένη στην Αθήνα η εξάμηνη συνεδρίαση των προέδρων των ευρωπαϊκών Αρχών Ανταγωνισμού, με την παρουσία της Ευρωπαίας Επιτρόπου Ανταγωνισμού και αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Μαργκρέτε Βεστάνγκερ, κατόπιν πρόσκλησης του προέδρου της ελληνικής Αρχής.

Είναι η πρώτη φορά που οι ευρωπαϊκές Επιτροπές Ανταγωνισμού συνεδριάζουν εκτός Βρυξελλών, ενώ αναμένονται κοινές ανακοινώσεις για νέες πρωτοβουλίες συνεργασίας. Την επόμενη ημέρα, 29 Ιουνίου, ακολουθεί διεθνές φόρουμ με τη συμμετοχή προέδρων και στελεχών Αρχών Ανταγωνισμού από όλο τον κόσμο (ΗΠΑ, Νότια Αφρική, Αίγυπτος, Μαρόκο, Τουρκία κ.ά.). Ειδική βαρύτητα εν μέσω επισιτιστικής κρίσης και πληθωρισμού αποκτά η πρόταση της Ελλάδας για παγκόσμια συμμαχία στη χαρτογράφηση της αλυσίδας των τροφίμων σε κομβικά προϊόντα (σιτάρι, καλαμπόκι, σόγια), ώστε να ιχνηλατήσουν τα σημεία που δημιουργούνται στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό και να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά.

Οι πολυσχιδείς δραστηριότητες και εξωστρεφείς πρωτοβουλίες του προέδρου της Επιτροπής Ανταγωνισμού έρχονται σε μια συγκυρία ιδιαίτερα φορτισμένη, που εκ των πραγμάτων λειτουργεί ως προεκλογική περίοδος. Μένει να φανεί αν ο ίδιος θα αποδειχθεί ανθεκτικός ή αν θα έχει την τύχη της προκατόχου του, Βασιλικής Θάνου, η οποία εκπαραθυρώθηκε από τη θέση της με πρωτοβουλία του ίδιου του πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Μητσοτάκη.