Οταν τρεις αριστεροί οικονομολόγοι ενώνουν τις δυνάμεις τους σε ένα «κείμενο συμβολής», όπως οι ίδιοι το χαρακτηρίζουν, είναι βέβαιο, όπως και συνέβη, ότι θα προκληθεί αν όχι πάταγος, τουλάχιστον έντονος προβληματισμός. Οι οικονομολόγοι Γ. Μηλιός, Σπ. Λαπατσιώρας και Δ. Σωτηρόπουλος στο άρθρο τους με τίτλο «Μόνη διέξοδος η φυγή προς τα εμπρός» προκάλεσαν συζητήσεις και κυβερνητικές γκρίνιες.
Οι τρεις τους θα μπορούσε να χαρακτηριστούν, λένε άσπονδοι φίλοι τους, «η παρέα των νεομαρξιστών», χωρίς κανείς όμως να αμφισβητεί το θεωρητικό τους υπόβαθρο. Στο κείμενό τους για την έκβαση της διαπραγμάτευσης σημειώνεται μεταξύ άλλων:
«(…) Η παράταση της Σύμβασης (“η οποία θεμελιώνεται σε ένα σύνολο δεσμεύσεων”) σημαίνει: (α) αξιολογήσεις από τους τρεις “θεσμούς”, (β) δεσμεύσεις ή όρους, (γ) συνέχιση της χρηματοδότησης με βάση το πλάνο των δόσεων του υφιστάμενου Προγράμματος, εφόσον υπάρξει θετική αξιολόγηση, (δ) επιστροφή των κερδών της ΕΚΤ και των εθνικών Κ.Τ. από τη διακράτηση ελληνικών ομολόγων, και πάλι όμως εφόσον υπάρξει θετική αξιολόγηση από τους “θεσμούς” (δεδομένης μάλιστα της “ανεξαρτησίας” της ΕΚΤ). Με δυο λόγια, πρόκειται για την απόρριψη-απόσυρση των σημείων με τα οποία προσήλθε η ελληνική κυβέρνηση στη διαπραγμάτευση.
(…) Ταυτόχρονα, στη Συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου περιλαμβάνεται η θέση: “Οι ελληνικές αρχές δεσμεύθηκαν επίσης να εγγυηθούν τα απαραίτητα πρωτογενή δημοσιονομικά πλεονάσματα ή τα έσοδα που απαιτούνται για να εγγυηθούν τη βιωσιμότητα του χρέους, όπως όριζε το ανακοινωθέν του Γιούρογκρουπ του Νοεμβρίου του 2012”.
Αυτό σημαίνει ότι η ελληνική κυβέρνηση παραιτείται από τον στόχο διαπραγμάτευσης για την αναδιάρθρωση-απομείωση του ελληνικού δημόσιου χρέους και υιοθετεί το “πρόγραμμα βιωσιμότητας” που στηρίζεται στην “πληρωμή του κεφαλαίου του χρέους” μέσω πρωτογενών πλεονασμάτων. Αυτό σημαίνει την απόρριψη-απόσυρση και του σκέλους (β) του σημείου (3) με το οποίο προσήλθε η ελληνική κυβέρνηση στη διαπραγμάτευση.
(…) Αυτό που κέρδισε η ελληνική κυβέρνηση είναι:
Την ευχέρεια να προτείνει εκείνη προς έγκριση από τους “θεσμούς” τις μεταρρυθμίσεις για τη δημοσιονομική σταθεροποίηση και την ανάπτυξη. Ετσι απορρίφθηκαν τα μέτρα που είχε συμφωνήσει η προηγούμενη κυβέρνηση (μείωση συντάξεων και αύξηση του ΦΠΑ στα νησιά) και συμφωνήθηκε να δοθεί το βάρος στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και της λαθρεμπορίας, στη μεταρρύθμιση του Δημοσίου, στην αναμόρφωση του φορολογικού συστήματος κ.λπ.
Βήμα σε ολισθηρό έδαφος
Η διαπραγμάτευση για το ύψος του πρωτογενούς πλεονάσματος του 2015. Αντί του συμφωνημένου 3% του ΑΕΠ, η συμφωνία αφήνει το ζήτημα ανοιχτό για τον προσδιορισμό ενός χαμηλότερου ποσοστού: “Οι θεσμοί, σε ό,τι αφορά τον στόχο για το πρωτογενές πλεόνασμα το 2015, θα λάβουν υπόψη τους τις οικονομικές συνθήκες του 2015”. Επομένως καθίσταται σαφές ότι αν η συμφωνία συνιστά ανακωχή, στην προκειμένη περίπτωση ανακωχή δεν σημαίνει “ισοπαλία”: Η συμφωνία αποτελεί ένα πρώτο βήμα σε ολισθηρό έδαφος. Ναι μεν δίνεται χρόνος για το επόμενο βήμα, αλλά το τοπίο που οργανώνεται είναι ασφυκτικό, ελάχιστα θυμίζει τα minimum που επιζητούσε η κυβέρνηση μέχρι και τις 12 Φεβρουαρίου.
(…) Ομως χρειάζεται να ανιχνεύσουμε τις “δυσκολίες” που οδήγησαν την κυβέρνηση στην αναδίπλωση της 20ής Φεβρουαρίου. Η συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου καθορίστηκε προφανώς τόσο από εξωτερικούς παράγοντες, το δεδομένο και γνωστό νεοφιλελεύθερο πλαίσιο των “θεσμών”, όσο όμως και από εσωτερικούς, οι οποίοι τελικά έπαιξαν και τον καθοριστικό ρόλο. Δευτερεύουσα μόνον σημασία έπαιξε η ελλιπής προετοιμασία της κυβέρνησης και οι αντιφατικές τακτικές του ΥΠ.ΟΙΚ. (…)
(…) Φάνηκε ότι η κυβέρνηση έδωσε πολύ μεγάλο βάρος στην επικοινωνιακή διαχείριση του θέματος, σε σχέση με άλλες διαστάσεις. Αυτό αποτελεί αρνητικό σημάδι και για το εσωτερικό και για το εξωτερικό. Για παράδειγμα, το περιστατικό με τον Ντάισελμπλουμ προφανώς τόνωσε το “εθνικό αίσθημα”, αλλά συγχρόνως αφαίρεσε διαπραγματευτική ισχύ, από τη στιγμή που όλο το Σαββατοκύριακο ασχολήθηκε η κυβέρνηση με το να καθησυχάζει τις αγορές που θα άνοιγαν τη Δευτέρα, γεγονός που σηματοδότησε ότι η κυβέρνηση δεν έχει σταθερή τακτική διαπραγμάτευσης (και φυσικά στην ίδια συνάντηση ακόμη και σε μη έμπειρους παρατηρητές φάνηκε ότι δεν υπάρχει και ομάδα ισότιμων κυβερνητικών μελών στη διαπραγμάτευση).
Είναι εύκολα κατανοητό πως αυτή η κακά στημένη διαπραγμάτευση, παρά τις εργατοώρες που αφιέρωσαν οι πρωταγωνιστές της, είχε τα χαρακτηριστικά άλματος με δεμένα μάτια. Επίσης, οι διαφορές και οι κακοί χειρισμοί και οι μετατοπίσεις έδειξαν στους εταίρους ότι η ελληνική πλευρά είναι επιδεκτική χειρισμών. Ομως τελικά η διαπραγμάτευση δεν κρίθηκε τόσο στο επίπεδο των τακτικών κινήσεων ή στο εξωτερικό, όσο στο εσωτερικό…».
Γ. Μηλιός
Ο αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο ΕΜΠ, Γιάννης Μηλιός, έλκει την πολιτική του καταγωγή από το ΚΚΕ εσωτερικού και υπήρξε από τους πρωτεργάτες της Β’ Πανελλαδικής. Γερμανομαθής, έχει διδάξει σε γερμανικά πανεπιστήμια, ήταν και είναι ο στυλοβάτης του τριμηνιαίου μαρξιστικού περιοδικού «Θέσεις».
Μαρξιστής οικονομολόγος, είχε συμμετάσχει από την πρώτη στιγμή της ίδρυσής του στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Φόρουμ και ήταν υπεύθυνος του Τμήματος Οικονομικής Πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ. Για αρκετούς ήταν έκπληξη το ότι δεν συμμετέχει στην πρώτη αριστερή κυβέρνηση στην Ελλάδα, αφού φερόταν ως φαβορί για ένα εκ των οικονομικών υπουργείων.
«Εχασε από την κοσμοπολίτικη προσωπικότητα του Γ. Βαρουφάκη» λένε οι φίλοι του, ενώ στις ευρωεκλογές του περασμένου Μαΐου απέτυχε να εκλεγεί ευρωβουλευτής και πλέον περιμένει την εκπεφρασμένη βούληση του Μαν. Γλέζου (θα παραιτηθεί τον Μάιο) για να βρεθεί στο Ευρωκοινοβούλιο. «Η εξέγερση δεν είναι πρώτη ύλη την οποία οι κάτοχοι της “μαρξιστικής θεωρίας” και της “σωστής γραμμής” θα καθοδηγήσουν» έγραφε πρόσφατα.
Λέκτορας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, διδάσκει Ιστορία Οικονομικών Θεωριών ο Σπ. Λαπατσιώρας. Μέλος της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ, αρθρογραφεί στο περιοδικό «Θέσεις» και έχει διακριθεί για τις «προωθημένες απόψεις του» σχετικά με το χρέος. Εκ των στενών συνεργατών του Γ. Μηλιού, έχουν συνυπογράψει αρκετά άρθρα και μαζί με τον Δ. Σωτηρόπουλο είναι συγγραφείς του βιβλίου «Εισαγωγή στην Οικονομική Ανάλυση».
Δ. Σωτηρόπουλος
Ο τρίτος της παρέας, ο Δ. Σωτηρόπουλος, είναι καθηγητής, διδάσκει σε Πανεπιστήμιο του Λονδίνου και είναι μέλος τής εκεί οργάνωσης του ΣΥΡΙΖΑ – πληροφορίες λένε ότι είχε παίξει ενεργό ρόλο στην προεκλογική επίσκεψη του οικονομικού επιτελείου του κόμματος στο λονδρέζικο Σίτι. Είναι συγγραφέας μαζί με τον Γ. Μηλιό του βιβλίου «Ιμπεριαλισμός – Χρηματοπιστωτικές αγορές – Κρίση».
