Συμφωνία ιστορικού χαρακτήρα

Αναμφίβολα πρόκειται για ιστορική συμφωνία. Επειτα από πολλές δεκαετίες αντιπαραθέσεων και αμφισβητήσεων η Πολιτεία και η Εκκλησία συμφώνησαν να λύσουν συμβιβαστικά και στη βάση του κοινού -αν είναι και αμοιβαίου θα το δούμε στο μέλλον- συμφέροντος τις σημαντικότερες οικονομικές εκκρεμότητες στις σχέσεις τους.

Η συμφωνία προβλέπει ότι περίπου δέκα χιλιάδες κληρικοί και λαϊκοί υπάλληλοι της Εκκλησίας θα συνεχίσουν να πληρώνονται από το Ελληνικό Δημόσιο με τη μορφή επιδόματος και χωρίς να θεωρούνται, πλέον, δημόσιοι υπάλληλοι. Προβλέπει, επίσης, ότι η αμφισβητούμενη εκκλησιαστική περιουσία υποχρεωτικά και η μη αμφισβητούμενη περιουσία της Εκκλησίας προαιρετικά θα περάσουν προς αξιοποίηση σε ένα κοινό Ταμείο Αξιοποίησης Εκκλησιαστικής Περιουσίας, τα έσοδα του οποίου θα μοιράζονται κατά ίσο μέρος οι δύο πλευρές.

Πρόκειται για έναν ιστορικό συμβιβασμό, είτε θετικά τον κρίνει κανείς είτε αρνητικά. Η κλασική διαχρονική άποψη περί πλήρους διαχωρισμού της Εκκλησίας από το Κράτος συνεπάγεται ρήξη ανάμεσα στα δύο μέρη, εκεί όπου υπάρχουν εκατέρωθεν αμφισβητήσεις. Μια ρήξη προς όφελος του κράτους, δηλαδή της κοινωνίας.

Ο συμβιβασμός αφορά κάτι διαφορετικό. Τόσο η σημερινή κυβέρνηση όσο και η αριστερή «πτέρυγά» της δεν υποσχέθηκε ποτέ την πλήρη ρήξη με την Εκκλησία. Πέτυχε, άραγε, τον καλύτερο συμβιβασμό; Το ζήτημα αυτό θα κριθεί στη συζήτηση του επόμενου διαστήματος και στο πλαίσιο του διαλόγου για τη συνταγματική αναθεώρηση που ήδη έχει αρχίσει.

Σε κάθε περίπτωση, έπρεπε να γίνει ένα μεγάλο βήμα στη διάκριση των σχέσεων Εκκλησίας-Πολιτείας. Αυτό έγινε με τη χθεσινή συμφωνία. Η επόμενη ημέρα στις σχέσεις των δύο μερών θα είναι εντελώς διαφορετική. Συνέταιροι στις οικονομικές υποθέσεις και απολύτως διακριτός ο ρόλος της κάθε πλευράς στα κοινωνικά ζητήματα. Τις κοινωνικές σχέσεις θα τις ρυθμίζει το κράτος, τις θρησκευτικές υποχρεώσεις των πιστών θα τις ρυθμίζει η Εκκλησία.

Το κράτος πρέπει να είναι θρησκευτικά απολύτως ουδέτερο στα ζητήματα της θρησκευτικής συνείδησης, διασφαλίζοντας πλήρως την ανεξίθρησκη συμπεριφορά του. Αυτό πρέπει να αποτυπωθεί με απόλυτη σαφήνεια στο νέο Σύνταγμα της χώρας. Πάντως, χωρίς συνεννόηση πάνω στα θέματα που αφορά η συμφωνία η οποία επιτεύχθηκε χθες, κανένας συνταγματικός διαχωρισμός Εκκλησίας και Πολιτείας δεν θα μπορούσε να προκύψει.