Mε το βλέμμα στραμμένο στην Αγκυρα και το ημερολόγιο να μετρά αντίστροφα η κυβέρνηση προετοιμάζεται για το επικείμενο ραντεβού του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ένα τετ α τετ που συζητείται εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο και πλέον φαίνεται να μπαίνει στην τελική ευθεία.
Οπως ανέφερε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, η οριστικοποίηση της ακριβούς ημερομηνίας είναι θέμα λίγων ημερών, με όλες τις ενδείξεις να συγκλίνουν στο πρώτο δεκαήμερο του Φεβρουαρίου και τη συνάντηση να πραγματοποιείται στην Αγκυρα στο πλαίσιο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Τουρκίας. Πρόκειται για μια συνάντηση που έρχεται μετά από μακρά περίοδο αναμονής και διακυμάνσεων, καθώς μέχρι σήμερα δεν είχαν διαμορφωθεί οι κατάλληλες συνθήκες για την πραγματοποίησή της.
Η σεναριολογία
Δεν είναι άλλωστε μακρινή η ανάμνηση του περασμένου Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη, όταν το προγραμματισμένο τετ α τετ των δύο ηγετών στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ ακυρώθηκε την τελευταία στιγμή, ενισχύοντας τότε τη σεναριολογία και την αβεβαιότητα γύρω από τον ελληνοτουρκικό διάλογο. Αυτή τη φορά ωστόσο το κυβερνητικό επιτελείο εμφανίζεται αποφασισμένο να κλείσει τον κύκλο της αναβολής και να προχωρήσει, έστω και με χαμηλές προσδοκίες.
Η βασική γραμμή της Αθήνας παραμένει αμετάβλητη και επαναλαμβάνεται σε κάθε τόνο: η Ελλάδα πιστεύει στον διάλογο με την Τουρκία, αλλά μόνο με γνώμονα το εθνικό συμφέρον και τις διαχρονικές «κόκκινες γραμμές». «Δεν μπαίνουμε σε συζήτηση για ζητήματα κυριαρχίας και κυριαρχικών δικαιωμάτων» διαμηνύει η κυβέρνηση προς πάσα κατεύθυνση, ξεκαθαρίζοντας ότι ούτε αυτή ούτε καμία προηγούμενη κυβέρνηση έχει κινηθεί εκτός αυτού του πλαισίου.
Οπως υπογραμμίζεται σταθερά από τον πρωθυπουργό, τον κυβερνητικό εκπρόσωπο και τον υπουργό Εξωτερικών, η μοναδική διαφορά που μπορεί να συζητηθεί με την Τουρκία επί τη βάσει του διεθνούς δικαίου είναι η οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας.
Το «γκριζάρισμα»
Παρά ταύτα η δημόσια συζήτηση γύρω από τα ελληνοτουρκικά άνοιξε εκ νέου, έστω και έμμεσα, και άλλα ευαίσθητα κεφάλαια, με αιχμή το ζήτημα των χωρικών υδάτων και τη ρητορική περί «γκρίζων ζωνών». Αφορμή στάθηκε το επεισόδιο που σημειώθηκε χθες στη Βουλή, όταν ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της Ν.Δ., Μακάριος Λαζαρίδης, σε αντιπαράθεση με τον Παύλο Χρηστίδη του ΠΑΣΟΚ έκανε λόγο για «γκριζάρισμα» του Αιγαίου αποδίδοντας ευθύνες στην περίοδο της κυβέρνησης Σημίτη.
Η αναφορά προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις από την αντιπολίτευση, με το ΠΑΣΟΚ να ζητά ευθέως την ανάκληση, επισημαίνοντας ότι τέτοιοι όροι δεν μπορεί να ακούγονται στο ελληνικό Κοινοβούλιο, ιδίως όταν αφορούν ζητήματα εθνικής κυριαρχίας.
Η χρονική συγκυρία έκανε το επεισόδιο ακόμη πιο φορτισμένο: λίγα μόλις εικοσιτετράωρα πριν από την επέτειο των Ιμίων και ενώ βρισκόμαστε στην τελική ευθεία για τη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν, κάθε λέξη αποκτά ιδιαίτερο βάρος. Το «άδειασμα» ήρθε λίγες ώρες αργότερα από τον Γιώργο Γεραπετρίτη, ο οποίος από τις Ηνωμένες Πολιτείες έστειλε σαφές μήνυμα προς κάθε κατεύθυνση.
Απαντώντας σε ερώτηση της ΕΡΤ, στο περιθώριο της παρουσίας του στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ο υπουργός Εξωτερικών αποδόμησε πλήρως τη ρητορική περί «γκρίζων ζωνών», χαρακτηρίζοντάς την απολύτως ανυπόστατη και χωρίς καμία νομική βάση ή διεθνές έρεισμα.
Εσωτερική πειθαρχία
Με καθαρή γλώσσα ο κ. Γεραπετρίτης επανέλαβε την πάγια εθνική θέση, τονίζοντας ότι το διεθνές δίκαιο είναι σαφές και ότι η Ελλάδα δεν συζητά κανένα ζήτημα εθνικής κυριαρχίας. «Καμία κυβέρνηση, κανένας υπουργός δεν πρόκειται να αποστεί από αυτή τη βασική θέση» ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η χώρα ενισχύει το διεθνές αποτύπωμά της και θωρακίζεται απέναντι σε κάθε επιβουλή. Η παρέμβαση, έστω και χωρίς ονομαστική αναφορά, εκλήφθηκε ως σαφής διόρθωση των όσων ειπώθηκαν στη Βουλή, στέλνοντας ταυτόχρονα μήνυμα πολιτικής ψυχραιμίας και εσωτερικής πειθαρχίας.
Σε ό,τι αφορά την ατζέντα της συνάντησης στην Αγκυρα, η κυβέρνηση επιδιώκει να χαμηλώσει τον πήχη των προσδοκιών στα «μεγάλα» και να αναδείξει τα «μικρότερα», αλλά χειροπιαστά πεδία συνεργασίας. Ζητήματα όπως η διαχείριση του μεταναστευτικού, με τις αισθητά μειωμένες ροές τον τελευταίο χρόνο, αλλά και η συμφωνία για τη γρήγορη βίζα στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου προβάλλονται ως θετικά αποτυπώματα της βελτίωσης των σχέσεων. «Δεν είναι αμελητέα τα ζητήματα αυτά» έχει σημειώσει ο πρωθυπουργός, θέλοντας να δείξει ότι ο διάλογος δεν περιορίζεται αποκλειστικά στο δύσκολο γεωπολιτικό πακέτο.
Παράλληλα ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συζητήσεων και σε πιο «ήπια» ή πολυμερή σχήματα στην Ανατολική Μεσόγειο σε τομείς όπως η πολιτική προστασία και το περιβάλλον, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα προσέρχεται στον διάλογο από όσο το δυνατόν πιο ισχυρή θέση έχοντας ενισχύσει τόσο την αμυντική της δυνατότητα όσο και τις διεθνείς συμμαχίες της.
Λεπτή ισορροπία
Την ίδια στιγμή από το μέγαρο Μαξίμου απορρίπτουν κατηγορηματικά το «αφήγημα ενδοτικότητας» χαρακτηρίζοντάς το εκτός τόπου και χρόνου. Οπως σημειώνεται, η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει προχωρήσει σε συμφωνίες και κινήσεις στην εξωτερική πολιτική που, κατά την εκτίμησή της, δεν έγιναν αθροιστικά σε ολόκληρη τη μεταπολίτευση. «Εκπλήξεις εμείς δεν δεχόμαστε» διαβεβαίωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.
Σε κάθε περίπτωση το επεισόδιο στη Βουλή λειτούργησε ως υπενθύμιση ότι όσο πλησιάζει το ραντεβού της Αγκυρας οι λέξεις μετρούν. Και σε μια τόσο ευαίσθητη συγκυρία η λεπτή ισορροπία ανάμεσα στον διάλογο και τις κόκκινες γραμμές δεν δοκιμάζεται μόνο στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, αλλά και στο εσωτερικό πολιτικό πεδίο.
