Ως γνωστόν την περασμένη εβδομάδα ξεκίνησαν ξανά οι επίσημες διαπραγματεύσεις για την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης, που είχαν σταματήσει το 2010. Η εξέλιξη αυτή προέκυψε μετά τη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα μεταξύ του Ελληνα υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, και του Λίβυου ομολόγου του Taher Salem Al Baour.
Ωστόσο η επανεκκίνηση αυτής της διαδικασίας δεν ήταν ούτε δεδομένη ούτε αναμενόμενη, καθώς προέκυψε μετά από ένα διάστημα κατά τη διάρκεια του οποίου τίποτα δεν προμήνυε πως οι δύο χώρες θα καταφέρουν να πετύχουν ένα μίνιμουμ επίπεδο σύγκλισης, έτσι ώστε να επανεκκινήσει η διαδικασία της οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών.
Οπως είναι γνωστό, είχε προηγηθεί ένα σκληρό διπλωματικό μπρα ντε φερ μεταξύ Αθηνών και Τρίπολης που όξυνε την ένταση μεταξύ των δύο χωρών οδηγώντας την αντιπαράθεση μέχρι και την έδρα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Παρ’ όλα αυτά η ανταλλαγή νομικών θέσεων από τις δύο πλευρές οδήγησε τελικά σε μια ώθηση για να ξεπαγώσουν διαπραγματεύσεις που είχαν μείνει στάσιμες επί περίπου δεκαπέντε χρόνια.
Αν και είναι νωρίς για να προβλεφθεί το τελικό αποτέλεσμα και παρά το γεγονός ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραμένει ισχυρό στις αντιλήψεις της αφρικανικής πολιτικής ελίτ, η συγκεκριμένη εξέλιξη θεωρείται ως ένα θετικό βήμα για την επαναφορά του διαλόγου και τη βελτίωση των διμερών σχέσεων.
Η Ελλάδα πλέον έχει να αντιμετωπίσει τη μεγάλη πρόσκληση να καταφέρει να διαπεράσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο μέσα από τις συνομιλίες, κάτι που θα εξαρτηθεί από το εύρος και το περιεχόμενο των συζητήσεων.
Βέβαια, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η σχέση των δύο χωρών εισέρχεται σε μια νέα φάση με προοπτικές θετικής εξέλιξης.
Σημαντικός σταθμός για αυτές τις εξελίξεις ήταν η επίσκεψη του Γιώργου Γεραπετρίτη στην Τρίπολη τον Ιούλιο, όπου συμφωνήθηκε η εμβάθυνση των διμερών σχέσεων και η επανεκκίνηση μεγάλων θεμάτων όπως το μεταναστευτικό, το εμπόριο και η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.
Την ίδια γραμμή είχε και η ελληνική απάντηση στον ΟΗΕ, όπου παρά την απόρριψη των λιβυκών ισχυρισμών καλείται η Τρίπολη να επιστρέψει στον διάλογο.
Η σύσταση τεχνικών επιτροπών και από τις δύο πλευρές, με επικεφαλής από την ελληνική πλευρά την υφυπουργό Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, αποτέλεσε ακόμη έναν σημαντικό παράγοντα στην προσπάθεια επιτάχυνσης των συνομιλιών.
Επιπλέον η ενεργοποίηση της αμερικανικής εταιρείας Chevron στις περιοχές νότια της Κρήτης έπαιξε ρόλο στην τόνωση των διαπραγματεύσεων, προσδίδοντας δυναμική και εμπιστοσύνη στην ελληνική πλευρά.
Η παρουσία της Chevron θεωρείται σημαντική καθώς αμφισβητεί σε μεγάλο βαθμό το κύρος του τουρκο-λιβυκού μνημονίου στο εσωτερικό της Λιβύης, όπου μέχρι πρότινος ήταν αδιαμφισβήτητο πολιτικό ταμπού. Ωστόσο κατά το πρόσφατο ταξίδι του Γεραπετρίτη στα δύο κέντρα εξουσίας της Λιβύης αναγνωρίστηκε πως το μνημόνιο παραμένει βασικό «αγκάθι» στις διαπραγματεύσεις.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει σε ποιο βαθμό το πολιτικό αυτό αφήγημα έχει αποδυναμωθεί και αν αυτό θα διευκολύνει την πρόοδο ή θα προκαλέσει παρελκυστικές τακτικές, με την Αθήνα να διατηρεί αμετακίνητη θέση και να θεωρεί το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο άκυρο και εκτός διαπραγμάτευσης.
