Αλλάζει στάση ο Χαφτάρ για το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο

Η είδηση πως η κυβέρνηση του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ στη Λιβύη, άλλοτε σταθερού και δεδομένου συμμάχου της Αθήνας, αλλάζει στάση και εξετάζει την έγκριση του τουρκο-λιβυκού μνημονίου που απέρριπτε στο παρελθόν, προκαλεί ανησυχία στην ελληνική διπλωματία, καθώς η Ελλάδα έχει αναλώσει σημαντικό διπλωματικό κεφάλαιο στη στρατηγική συνεργασία με την κυβέρνηση της Ανατολικής Λιβύης που εκπροσωπείται από τον στρατάρχη.

Υπενθυμίζεται πως η Λιβύη παραμένει διαιρεμένη σε δύο βασικές πολιτικές και στρατιωτικές οντότητες, με την κυβέρνηση του στρατηγού Χαλίφα Χαφτάρ να ελέγχει την Ανατολική Λιβύη, ενώ στη Δυτική Λιβύη εδρεύει η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας (ΚΕΕ) με έδρα την Τρίπολη. Ο στρατάρχης Χαφτάρ ηγείται του Λιβυκού Εθνικού Στρατού (ΛΕΣ) και έχει την υποστήριξη της Βουλής των Αντιπροσώπων που εδρεύει στο Τομπρούκ. Η Βουλή και ο ίδιος ο Χαφτάρ αποτελούσαν μέχρι πρόσφατα ισχυρούς συμμάχους της Ελλάδας, καθώς αρνούνταν να αναγνωρίσουν το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο που υπογράφηκε το 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας.

Ωστόσο, η Βουλή των Αντιπροσώπων στη Λιβύη αποφάσισε να συστήσει τεχνική επιτροπή για την επανεξέταση του τουρκο-λιβυκού μνημονίου του 2019, προκαλώντας προβληματισμό στην Αθήνα, καθώς η ελληνική κυβέρνηση θεωρούσε πως είχε βρει στον Χαφτάρ και στη Βουλή των Αντιπροσώπων ένα αντίβαρο στην «τουρκική επιθετικότητα» στην Ανατολική Μεσόγειο, υποστηρίζοντας πως η συνεργασία αυτή είναι σημαντική για την προάσπιση των ελληνικών συμφερόντων στην περιοχή, ιδίως σε θέματα ενεργειακής πολιτικής και θαλάσσιας δικαιοδοσίας.

Η αλλαγή αυτή αποδίδεται στις εντεινόμενες διπλωματικές επαφές μεταξύ Τουρκίας και Ανατολικής Λιβύης το τελευταίο διάστημα. Σε αυτό το πλαίσιο, τον Απρίλιο του 2025, ο γιος του Χαφτάρ, Σαντάμ Χαλίφα Χαφτάρ, επισκέφθηκε την Αγκυρα κατόπιν πρόσκλησης του αρχηγού των τουρκικών χερσαίων δυνάμεων. Η Αθήνα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς η έγκριση του τουρκο-λιβυκού μνημονίου και από την κυβέρνηση του Τομπρούκ δεν θα έχει μόνο ως αποτέλεσμα την αφαίρεση ενός ακόμη ελληνικού επιχειρήματος διεθνώς σχετικά με τη νομική ισχύ του αλλά θα αποτελέσει παράλληλα και μια σοβαρή διπλωματική ήττα επί του πεδίου.

Ολα αυτά στον απόηχο της σκληρής κριτικής που δέχεται η ελληνική διπλωματία για το γεγονός πως δεν έχει διατηρήσει σταθερή και ενεργή παρουσία στη Λιβύη, ειδικά σε σχέση με τις τουρκικές παρεμβάσεις στην περιοχή. Η κατάσταση στη Λιβύη παραμένει ρευστή με σοβαρές εσωτερικές συγκρούσεις και ως εκ τούτου η Τουρκία βρίσκει γόνιμο έδαφος για να εντείνει την παρουσία της στην περιοχή, γεγονός που καθιστά δύσκολη την αποτελεσματική διπλωματική παρέμβαση της Αθήνας.