Στα ταραγμένα νερά της Ερυθράς Θάλασσας εισέρχεται η Αθήνα, με την επικείμενη ανάληψη της διοίκησης της επιχείρησης Aspides της Ε.Ε., για την προστασία της ναυσιπλοΐας από τις επιθέσεις των Χούθι.
Οι σχέσεις των Βρυξελλών με την Τεχεράνη, οι οποίες είχαν διαταραχθεί λόγω του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και τις κυρώσεις, βρίσκονται σε νέα δοκιμασία, πιο δύσκολη και από αυτή γύρω από τη Γάζα. Η παράλληλη κλιμάκωση της πολεμικής έντασης στη Συρία και στο Ιράκ, με επιθέσεις φιλοϊρανικών οργανώσεων κατά δυνάμεων των ΗΠΑ, διαμορφώνει ένα τεράστιο πεδίο κρίσης και οι κινήσεις από όλες τις πλευρές κατατείνουν σε κλιμάκωση.
Ο ύπατος εκπρόσωπος της Ε.Ε. Ζ. Μπορέλ δήλωσε την Τετάρτη πως η αποστολή της επιχείρησης είναι η αποτροπή και επ’ ουδενί η συμμετοχή σε επιχειρήσεις κατά των Χούθι της Υεμένης.
«Ολοι μας ανησυχούμε για τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή. Πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες ζήτησαν να δράσουμε, διότι τα οικονομικά τους υποφέρουν εξαιτίας της μεγάλης αύξησης στο κόστος κι επειδή υποχρεώνονται να περνούν από τη Νότια Αφρική και να περιπλεύσουν μέχρι την Ευρώπη. Επηρεάζονται τα κόστη κι αυτό έχει αντίκτυπο στις τιμές, άρα και στον πληθωρισμό».
Οι εξηγήσεις αυτές, όμως, είναι αδιάφορες για τους Χούθι, που σύμφωνα με τα στοιχεία της επιχείρησης Prosperity Guardian έχουν εξαπολύσει περισσότερες από 160 επιθέσεις έως τώρα. Επιπλέον, οι ΗΠΑ ζητούν από ευρωπαϊκές χώρες –και από την Ελλάδα– συμμετοχή και σε επιθετικές επιχειρήσεις κατά των Χούθι.
Οι επιχειρησιακές παράμετροι της ευρωπαϊκής αποστολής Aspides θα αποσαφηνιστούν μέχρι τις 17 Φεβρουαρίου, που αναμένεται να αρχίσει και επίσημα με τη διοίκηση στη Λάρισα. Οι διπλωματικές προεκτάσεις θα συζητηθούν εκ νέου σήμερα στην άτυπη συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών της Ε.Ε. (Gymnich) στις Βρυξέλλες. Μια πρώτη επισκόπηση είχε γίνει στο προηγούμενο ΣΕΥ, όπου είχαν προσκληθεί και οι υπουργοί Εξωτερικών της Αιγύπτου, της Σ. Αραβίας και της Ιορδανίας. Η μείωση της ναυσιπλοΐας από την Ερυθρά Θάλασσα αποτυπώνεται στα στοιχεία της Αιγύπτου, με την πτώση της κίνησης στο Σουέζ κατά 40%.
Η αγωνία της Αιγύπτου
Το Κάιρο επιζητεί εναγωνίως τον τερματισμό της αβεβαιότητας, καθώς οι συνέπειες στην αιγυπτιακή οικονομία ήδη είναι δυσβάσταχτες και επιδοκιμάζει τις πρωτοβουλίες των ΗΠΑ και της Ε.Ε., όπως και οι περισσότερες χώρες της Αραβικής Χερσονήσου. Ωστόσο, από την πλευρά της η Τεχεράνη παραπέμπει στους Χούθι για τη συνέχεια.
Παράλληλα στέλνει μήνυμα για κρίση και στα στενά του Ορμούζ. Ο πρόεδρος του Ιράν Ε. Ραϊσί διαμήνυσε την Πέμπτη ότι «τα τρία νησιά του Περσικού Κόλπου, Abu Musa, Greater και Lesser Tunbs, είναι αναπόσπαστο μέρος της χώρας», μήνυμα προς τα ΗΑΕ που αμφισβητούν το καθεστώς των νησιών, αλλά και προς την αποστολή Prosperity Guardian. O Ιρανός πρόεδρος τόνισε ότι «η παρουσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν στον Περσικό Κόλπο και στη Θάλασσα του Ομάν υπερσπίζει την ασφάλεια, ενώ η παρουσία ξένων απειλεί την περιφερειακή ειρήνη».
Ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου Σ. Σούκρι είχε νέα επικοινωνία με τον Ιρανό ομόλογό του Χ. Αμιραμπντολαχιάν για τη Γάζα αλλά και την κλιμακούμενη κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα και εξέφρασε την ανησυχία του Καΐρου σημειώνοντας ότι «τέτοιες εντάσεις αποτελούν απειλή για τη διεθνή ναυτιλιακή κίνηση και επηρεάζουν αρνητικά τα συμφέροντα πολλών χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Αιγύπτου». Ο Σ. Σούκρι επισήμανε ότι τα στενά Μπαμπ αλ Μπαντέμπ πρέπει να μείνουν ανοιχτά, όμως από την άλλη πλευρά δεν υπήρξε ανάλογη δήλωση. Από την Ερυθρά Θάλασσα διενεργείται, σύμφωνα με διεθνείς οικονομικούς οργανισμούς, το 15% του θαλάσσιου εμπορίου, ενώ από τα στενά του Ομάν διέρχεται το 40% των εξαγωγών πετρελαίου από την περιοχή.
Διπλωματικές πηγές στην Ε.Ε. εκτιμούν ότι το παιχνίδι ισχύος στη Μέση Ανατολή βρίσκεται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη φάση και κάθε κλιμάκωση της έντασης θα επιφέρει νέα οικονομική αναταραχή, με επιπτώσεις στη χειμαζόμενη ευρωπαϊκή οικονομία.
Σε αυτό το χαοτικό σκηνικό κρίσιμος είναι ο ρόλος της Τουρκίας και τούτο φαίνεται από τις νέες προσπάθειες των ΗΠΑ για επαναπροσέγγιση, όπως και από την πλευρά της Ε.Ε. Οι ευρω-τουρκικές σχέσεις είναι στην ατζέντα και της σημερινής άτυπης συνεδρίασης των υπουργών Εξωτερικών της Ε.Ε. Η τελευταία επίσκεψη του Ε. Ραϊσί στην Αγκυρα, με την υπογραφή σειράς συμφωνιών, εγείρει νέα ερωτήματα στη Δύση. Στην Τεχεράνη συζητείται στο Κοινοβούλιο το σχέδιο για τη δημιουργία ιρανο-τουρκικής ζώνης ελευθέρου εμπορίου και κόμβου μεταφοράς φυσικού αερίου και πετρελαίου, σχέδιο που παραπέμπει σε παράκαμψη των κυρώσεων αλλά και στο άνοιγμα νέων ενεργειακών διαδρόμων.
Ο Ερντογάν στο Κάιρο
Ο Τ. Ερντογάν θα επισκεφθεί στις 14 Φεβρουαρίου το Κάιρο όπου θα έχει συνομιλίες με τον Αλ Σίσι, ύστερα από μια δεκαετία διπλωματικού παγετού μεταξύ των δύο χωρών. Δύο ημέρες νωρίτερα ο πρόεδρος της Τουρκίας θα υποδεχθεί στην Αγκυρα τον Ρώσο ομόλογό του Βλ. Πούτιν. Η Αθήνα περιμένει με ενδιαφέρον τα αποτελέσματα των συναντήσεων, για να συνεκτιμήσει αφ’ ενός την τροχιά της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής και αφ’ ετέρου τις διαθέσεις των άλλων μερών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Αιγύπτιος πρόεδρος συναντήθηκε προχθές με τον Λίβυο πρόεδρο Αλ Μένφι, με τον οποίο διατηρεί καλές σχέσεις, και επιβεβαίωσαν το πλάνο της διαδικασίας μετάβασης στη Λιβύη και τη συνεργασία των δύο χωρών. Αιγυπτιακές εταιρείες έχουν καταλήξει σε συμφωνίες τόσο στο ενεργειακό πεδίο για την εκμετάλλευση υποθαλάσσιων κοιτασμάτων στο δυτικό Λιβυκό, όπως και για την υλοποίηση μεγάλων έργων στην ανατολική πλευρά, στην περιοχή της Ντέρνα που ισοπεδώθηκε από την κακοκαιρία Daniel τον περασμένο Σεπτέμβριο.
Το θέμα της Λιβύης είναι ένα από τα κρίσιμα ζητήματα στην ατζέντα Αλ Σίσι-Ερντογάν και όποια απόφαση ληφθεί θα έχει προβολές στις σχέσεις της Ελλάδας με τη Λιβύη και την Τουρκία, για το ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών. Από την πλευρά της Τρίπολης πάντως τα μηνύματα της μεταβατικής κυβέρνησης Ντμπεϊμπά παραμένουν θολά, καλώντας σε συμφωνίες όλες τις πλευρές, όχι όμως την Αθήνα.
