Σκληρό παιχνίδι για τα F-16 στην Τουρκία

Σε σουηδικό σταυρόλεξο έχει μετατρέψει η Αγκυρα την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, συνδέοντας την κύρωση από την τουρκική Βουλή με την αγορά F-16 από τις ΗΠΑ. Η απόφαση της κυβέρνησης Μπάιντεν να στείλει τη συμφωνία για τα μαχητικά στο Κογκρέσο, παράλληλα με τη συμφωνία για την πώληση F-35 στην Ελλάδα, λίγο πριν από την επίσκεψη στην Ουάσινγκτον του Μ. Τσαβούσογλου, ερμηνεύεται ως μια χειρονομία καλής θέλησης, όμως, η κυβέρνηση Ερντογάν δεν δείχνει διατεθειμένη να υποχωρήσει πριν κλείσει νομοθετικά η εκκρεμότητα στο Καπιτώλιο.

Ο Τ. Ερντογάν διατηρεί στα ύψη την απειλητική ρητορική του εναντίον της Ελλάδας, της Σουηδίας αλλά και των άλλων ΝΑΤΟϊκών χωρών, στις προεκλογικές του εμφανίσεις, ενώ ο σύμβουλός του Ι. Καλίν τόνισε ότι το τουρκικό Κοινοβούλιο «δεν είναι σε θέση να εγκρίνει την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ», επειδή, όπως είπε, «θα χρειαστεί τουλάχιστον ένα εξάμηνο για να προωθηθούν οι νομοθετικές αλλαγές στη Σουηδία που θα ικανοποιούσαν την Τουρκία».

Αυτό σημαίνει ότι η Αγκυρα περιμένει επιπλοκές με τις ΗΠΑ, όπου το Κογκρέσο έχει στη διάθεσή του έναν μήνα για να εγκρίνει, να διορθώσει ή να απορρίψει τη συμφωνία για τα F-16 με την Τουρκία (40 νέα και αναβάθμιση 79 παλαιών). Στη συμφωνία περιλαμβάνεται, όπως αποκάλυψε η Wall Street Journal και η πώληση 900 πυραύλων αέρος-αέρος και 800 βομβών. Στο ερώτημα πώς οι ΗΠΑ μπορούν να πωλούν όπλα σε χώρα που βρίσκεται υπό καθεστώς κυρώσεων (CAATSA), o εκπρόσωπος του State Department απάντησε ότι «οι ΗΠΑ εξετάζουν τα αιτήματα κατά περίπτωση, σύμφωνα με τους σχετικούς νόμους, κανονισμούς και οδηγίες».

Οι αντιδράσεις στη Γερουσία και τη Βουλή των ΗΠΑ, που θα αξιολογήσουν τη συμφωνία με την Τουρκία, είναι ηχηρές, με τον πρόεδρο της επιτροπής Εξωτερικών της Γερουσίας Ρ. Μενέντεζ να επαναλαμβάνει ότι εάν χρειαστεί θα θέσει βέτο. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει τη δυνατότητα να παρακάμψει το βέτο, όπως είχε κάνει ο Ντ. Τραμπ με την πώληση όπλων στη Σ. Αραβία. Τότε όμως επρόκειτο για σύγκρουση των δύο πόλων της αμερικανικής πολιτικής (το Κογκρέσο ήταν υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών), ενώ στην προκειμένη περίπτωση η σύγκρουση θα είναι στους κόλπους των Δημοκρατικών.

Σταθεροί στις απόψεις τους δήλωσαν και αντιπρόεδροι της επιτροπής (Μπιλιράκης και Πάπας) και η βουλευτής Ν. Μαλλιωτάκη που είχαν υποβάλει τροπολογίες για την απαγόρευση υπερπτήσεων των F-16 πάνω από την ελληνική επικράτεια. Στην παρούσα φάση δικαίωμα βέτο έχει και ο επικεφαλής της μειοψηφίας στην επιτροπή Εξωτερικών, Τζιμ Ρις, αλλά και ο νέος πρόεδρος της επιτροπής Εξωτερικών της Βουλής, Μ. Μακόλ (από τους Ρεπουμπλικανούς επίσης). Η Αγκυρα έχει δηλώσει πως δεν δέχεται συμφωνία υπό όρους και θα προχωρήσει σε αγορά άλλων αεροσκαφών. Τα περιθώρια υποχωρήσεων θα αποσαφηνιστούν στη συνάντηση του Α. Μπλίνκεν με τον Μ. Τσαβούσογλου, στο τέλος της εβδομάδας. Για να καθησυχάσει τις ελληνικές ανησυχίες ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ προγραμματίζει για τον Φεβρουάριο επίσκεψη στην Ελλάδα (και στο Ισραήλ).

Σε δήλωσή του ο ΣΥΡΙΖΑ τονίζει ότι η κίνηση της κυβέρνησης Μπάιντεν «αναδεικνύει την παταγώδη αποτυχία της πολιτικής του “πιστού και δεδομένου συμμάχου” του κ. Μητσοτάκη» και καλεί την κυβέρνηση «να απορρίψει τον απαράδεκτο συμψηφισμό μεταξύ της πώλησης F-16 στην Τουρκία –τα οποία θα παραβιάζουν καθημερινά τον εθνικό εναέριο χώρο– και ενδεχόμενη αγορά F-35 από τη χώρα μας».