Απειλεί «με όλα τα μέσα» ο Ερντογάν

Σε νέα φάση εισέρχονται οι ελληνοτουρκικές σχέσεις μετά τη δήλωση της Άγκυρας, που ενέχει χαρακτήρα τελεσιγράφου προς την Ελλάδα για αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του ανατολικού Αιγαίου. Η επιλογή του Τ. Ερντογάν είναι πλέον ξεκάθαρη, να προκαλέσει κρίση προκειμένου να επιβάλει τις αξιώσεις του, κόντρα σε κάθε έννοια διεθνούς δικαίου και στις προειδοποιήσεις της Ε.Ε. και των ΗΠΑ για πρόκληση επικίνδυνης αστάθειας για την ευρύτερη περιοχή.

Η δήλωση του Συμβουλίου Ασφαλείας της Τουρκίας που συνεδρίασε υπό τον Τ. Ερντογάν έχει ως εξής: «Παρά τις εκκλήσεις μας προς την Ελλάδα να σεβαστεί τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο και τις συνθήκες, οι προκλητικές ενέργειες των ελληνικών αρχών, οι οποίες δεν εγκαταλείπουν τις παράνομες πρακτικές τους, προκαλούν προβληματισμό ειδικά το τελευταίο διάστημα. Δεν θα αποφύγουμε να χρησιμοποιήσουμε όλες τις νόμιμες μεθόδους και τα μέσα για την προστασία των συμφερόντων του έθνους μας. Κύκλοι που ενθαρρύνουν την Ελλάδα να εξοπλίσει νησιά που έχουν μη στρατιωτικό καθεστώς καλούνται να επανέλθουν στον δρόμο της λογικής».

Άμεση ήταν η απάντηση της Αθήνας με δήλωση του υπουργείου Εξωτερικών: «Η Τουρκία έχει κάθε δικαίωμα να υπερασπίζεται με κάθε νόμιμο μέσο τα συμφέροντά της, υπό τη βασική αίρεση ότι αποδέχεται τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου. Δεν έχει, όμως, κανένα δικαίωμα να παραβιάζει κατάφωρα το Διεθνές Δίκαιο και να απειλεί την Ελλάδα με πόλεμο (casus belli). Η Ελλάδα δεν προβάλλει καμία διεκδίκηση έναντι της Τουρκίας. Τάσσεται υπέρ του διαλόγου στη βάση του Διεθνούς Δικαίου. Θα υπερασπιστεί, όμως, τα νόμιμα συμφέροντα και δικαιώματά της εφόσον παραστεί η ανάγκη».

Η ερμηνεία του διεθνούς δικαίου και των Διεθνών Συνθηκών (Λωζάννης και Παρισίων) a la Turka διαπνέει ολόκληρη τη δήλωση του Συμβουλίου Ασφαλείας της Τουρκίας και όχι μόνον το μέρος που αφορά την Ελλάδα. Στο ίδιο πνεύμα είναι και οι αναφορές για τα άλλα θέματα (για την Κύπρο, του Κούρδους σε Συρία, Ιράκ και για την Αρμενία). Δεν υπήρξε καμία αναφορά για τις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για τα F-16, έγινε όμως αναφορά στην άρση του εμπάργκο όπλων στην Κύπρο, που από την Τουρκία θεωρείται αρνητική εξέλιξη. Μετά το Συμβούλιο ο Τ. Ερντογάν έδωσε συνέντευξη στο CNN Turk και επανέλαβε ότι θα επιβάλει τις τουρκικές αξιώσεις «με όλα τα μέσα».

Τι σημαίνουν όλα αυτά στην πράξη, θα φανεί τις επόμενες ημέρες. Δεν αποκλείεται απόπειρα παραβίασης των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας, με ιδιότυπο ναυτικό κλοιό νησιών ή γεωτρήσεις στη δυνητικά ελληνική υφαλοκρηπίδα ή και όλα μαζί. Δεν αποκλείεται και το πιο εξωφρενικό σενάριο, παράλληλα με τις επιθετικές κινήσεις να προβεί σε καταγγελία στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Ο υπουργός Άμυνας, Χ. Ακάρ, είχε προϊδεάσει από το πρωί χθες για την πολεμική ατμόσφαιρα του Συμβουλίου, κατηγορώντας την Ελλάδα για επιθετικές ενέργειες εις βάρος της Τουρκίας και τις ΗΠΑ με την Ε.Ε. ότι καλύπτουν τις ελληνικές προκλήσεις. «Έχουμε δώσει την απαραίτητη απάντηση σε κάθε είδους παράνομες ενέργειες της Ελλάδας στο πεδίο και στο τραπέζι, στο πλαίσιο της αναλογικότητας και θα πρέπει να είναι γνωστό ότι θα τη δώσουμε στο μέλλον», είπε ο Χ. Ακάρ. Προέβλεψε δε ότι «η Ελλάδα θα μεταφέρει τα προβλήματα σε διεθνές επίπεδο και θα συνεχίζει την προσπάθεια σφετερισμού των δικαιωμάτων της Τουρκίας με κάποια τετελεσμένα γεγονότα».

Κατηγόρησε την Ελλάδα για έγκλημα στο προσφυγικό, εξαφάνιση της εθνικής ταυτότητας της μουσουλμανικής μειονότητας, παραβιάσεις των τουρκικών κυριαρχικών δικαιωμάτων, κάνοντας αναφορά στην ανάγκη κυρώσεων εις βάρος της Αθήνας και κατέληξε σε πολεμικό τόνο: «Μη συνεχίζετε προκλήσεις που θα φέρουν καταστροφή. Μην κατεβαίνετε στο πηγάδι με το σχοινί των άλλων».

Όπως είναι επόμενο, η κλιμάκωση της έντασης από την κυβέρνηση του Τ. Ερντογάν προκαλεί ανησυχία στην Ε.Ε. Είναι ενδεικτική η κίνηση της προεδρίας της Γαλλίας να στείλει μήνυμα ότι στην Ευρωμεσογειακή Σύνοδο αύριο, στο Αλικάντε της Ισπανίας, θα εκδοθεί κοινή δήλωση υποστήριξης της Ελλάδας έναντι των απειλών της Τουρκίας. Στη σύνοδο συμμετέχουν εννέα μεσογειακές χώρες της Ε.Ε. Μετά την Ευρωμεσογειακή Σύνοδο ακολουθεί το Συμβούλιο της Πράγας στις 6 και 7 Οκτωβρίου, όπου είναι ξεκάθαρο ότι η Αθήνα δεν έχει άλλη επιλογή από την απαίτηση εκκίνησης των διαδικασιών κυρώσεων κατά της Τουρκίας. Πριν από το συμβούλιο κορυφής είναι προγραμματισμένη η συνάντηση της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας στην οποία έχει προσκληθεί και η Τουρκία μαζί με άλλες 16 χώρες.

Συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν στις συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί θα έδινε στον Τούρκο πρόεδρο την ευκαιρία να προβάλει ότι οι αξιώσεις του είναι στο τραπέζι. Ο Κ. Μητσοτάκης διεμήνυσε ότι «τα πολλά λόγια είναι φτώχεια» και ο εκπρόσωπος Γ. Οικονόμου δήλωσε ότι «με τα σημερινά δεδομένα φαντάζει απίθανο». Επιπλέον, υπάρχει ζήτημα εάν θα πάει ο Ερντογάν στην Πράγα και τι θα πει για την Ε.Ε. και την Ελλάδα. Στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αφιέρωσε όλη την ομιλία του για την κατασυκοφάντηση της Ελλάδας και την κριτική προς τη Δύση.

Διπλωματικά, τα πράγματα είναι ένα βήμα πριν από τη ρήξη. Δεδομένου ότι η τουρκική ηγεσία έχει επιλέξει να τραβήξει την κατάσταση στα άκρα, το επόμενο βήμα κλιμάκωσης θα είναι η ανάκληση του πρέσβη της, κάτι που σημαίνει ότι το… γιοκ διευρύνεται σε όλα τα επίπεδα επαφών. Δεν είναι άλλωστε ασυνήθιστες από την πλευρά της κυβέρνησης Ερντογάν τέτοιου είδους επιλογές (με το Ισραήλ, την Αρμενία και άλλες χώρες) ούτως ώστε να οξύνει την πολεμική ατμόσφαιρα στο εσωτερικό, εάν θεωρεί ότι ωφελείται πολιτικά σε αυτή τη συγκυρία.