Με τρεις νέες Navtex για ναυτικές ασκήσεις στο βόρειο και κεντρικό Αιγαίο η Τουρκία βάζει τέλος στο θερινό μορατόριουμ, πριν συμπληρωθεί δεκαήμερο από τη συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν στη σύνοδο του ΝΑΤΟ και τη συμφωνία για δίαυλο επικοινωνίας σε επίπεδο κορυφής και ήρεμο καλοκαίρι. Οι τουρκικές ασκήσεις καλύπτουν όλο το καλοκαίρι, από τις 15 Ιουνίου έως και τις 15 Σεπτεμβρίου, στις θαλάσσιες περιοχές νοτιοδυτικά της Σαμοθράκης μέχρι τη Χαλκιδική, βορειοανατολικά της Σκύρου μέχρι τη Λήμνο και νότια της Ικαρίας.
Οι νέες Navtex εκδόθηκαν το βράδυ της Τρίτης από τους σταθμούς της Σμύρνης και της Αττάλειας, σε συνέχεια προηγούμενων που είχαν εκδοθεί στις αρχές του έτους κι έτσι δεν υπάρχει διακοπή των ασκήσεων κατά το διάστημα 15 Ιουνίου-15 Σεπτεμβρίου, όπως ισχύει από το 1988 με τη συμφωνία Παπούλια-Γιλμάζ (αρχικά για τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο και στη συνέχεια για όλη την τουριστική περίοδο).
Το σπάσιμο του μορατόριουμ είχε προαναγγείλει ουσιαστικά από το διπλωματικό φόρουμ της Αττάλειας ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Μ. Τσαβούσογλου, κατηγορώντας την Ελλάδα ότι παραβιάζει με Navtex και Notam τη συμφωνία του 1988.
Σε ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών αναφέρεται ότι οι τουρκικές ασκήσεις αποφασίστηκαν σε απάντηση των ασκήσεων που έχει προγραμματίσει η Ελλάδα, με βάση την αρχή της αμοιβαιότητας. Ελληνικές ασκήσεις τέτοιας διάρκειας και με πραγματικά πυρά δεν έχουν ανακοινωθεί. Με τις τουρκικές Navtex επαναλαμβάνονται και η αξίωση αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου και η αμφισβήτηση του εύρους του ελληνικού εναέριου χώρου.
Η κίνηση της Αγκυρας λίγο πριν από τη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε., όπου και πάλι το θέμα των ευρω-τουρκικών σχέσεων βρίσκεται στο τραπέζι, με τον πρόεδρο της Τουρκίας Τ. Ερντογάν να δηλώνει στην επικοινωνία που είχε προχθές με την πρόεδρο της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προσήλωση στη θετική ατζέντα, όπως και στο διάγγελμά του την προηγουμένη ότι θα εντείνει τις επαφές με Μπάιντεν, Μητσοτάκη και Μακρόν, δεν αιφνιδίασε την Αθήνα, όμως ο προβληματισμός για τη συνέχεια είναι μεγάλος.
Νέος γύρος πιέσεων
Μέχρι πρότινος η κυβέρνηση αντιδρούσε σε αυτού του τύπου τις προκλήσεις με την έκδοση αντι-Navtex και διπλωματικά διαβήματα. Τώρα η Αγκυρα φαίνεται ότι επιδιώκει να δοκιμάσει τις γραμμές επικοινωνίας (σε επίπεδο διπλωματικό, στρατιωτικό και πολιτικό) δημιουργώντας την εντύπωση ότι με τον απευθείας διάλογο μπορούν να λυθούν όλα τα προβλήματα.
Ουσιαστικά, η Τουρκία, επειδή δεν ικανοποιείται με το προσχέδιο των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στρέφεται ξανά στο πεδίο των ελληνο-τουρκικών σχέσεων, ενώ σύμφωνα με διπλωματικές πηγές δεν αποκλείεται να προχωρήσει σε νέο γύρο πιέσεων και στην Κύπρο, η οποία θεωρείται εμπόδιο στην αναβάθμιση της τελωνειακής σύνδεσης.
Με ιδιαίτερη προσοχή παρακολουθεί η ελληνική διπλωματία και τις εξελίξεις στη Λιβύη μετά τη 2η Διάσκεψη του Βερολίνου, στην οποία, όπως ανακοινώθηκε από τον Γερμανό ΥΠΕΞ Χ. Μάας, αποφασίστηκε η σταδιακή απόσυρση των ξένων μισθοφόρων, βήμα βήμα, όπως είπε, και με συνεννόηση μεταξύ Τουρκίας-Ρωσίας, που έχουν και τη μεγαλύτερη εμπλοκή.
Από την πλευρά της η Λίβυα ΥΠΕΞ Αλ Μανγκούς εξέφρασε την ελπίδα αυτή η διαδικασία να αρχίσει τις επόμενες ημέρες ώστε να ακολουθήσουν και άλλα βήματα στη συνέχεια. Για την απόσυρση όμως των ξένων τακτικών στρατιωτικών δυνάμεων, που έχει στο επίκεντρο την Τουρκία, δεν έγινε σαφές εάν ισχύει το ίδιο ή έγινε δεκτή η θέση του Μ. Τσαβούσογλου ότι τα τουρκικά στρατεύματα βρίσκονται στη Λιβύη νόμιμα, σύμφωνα με το τουρκολιβυκό μνημόνιο συνεργασίας.
