Στις 25 Ιανουαρίου θα γίνει ο 61ος γύρος των διερευνητικών συνομιλιών Ελλάδας – Τουρκίας στην Κωνσταντινούπολη. Η επανεκκίνηση του διαλόγου ανακοινώθηκε χθες το βράδυ από το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών μετά από πολύωρες διπλωματικές διαβουλεύσεις και αφού είχε προηγηθεί «ανοιχτή πρόσκληση» του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Μ. Τσαβούσογλου προς την Αθήνα.
Ο Μ. Τσαβούσογλου απηύθυνε την «ανοιχτή πρόσκληση» για επανεκκίνηση των διερευνητικών επαφών, με δική του ατζέντα «για όλα τα ζητήματα που έχουμε διαφωνίες», όπως είπε, πετώντας το μπαλάκι στην Αθήνα. Η πρόσκληση διατυπώθηκε στη διάρκεια κοινής συνέντευξης με τον υπουργό Εξωτερικών των Τουρκοκυπρίων Τ. Ερτουγρούλογλου που ήταν στην Αγκυρα για συνεννοήσεις σχετικά με το Κυπριακό.
«Καλούμε την Ελλάδα να πραγματοποιήσουμε την πρώτη διερευνητική συνάντηση μέσα στον Ιανουάριο. Εμείς είμαστε οι οικοδεσπότες και την ημερομηνία διεξαγωγής θα την καθορίσουν από κοινού οι αντιπροσωπείες μας με την Ελλάδα. Αλλά εμείς είμαστε έτοιμοι από σήμερα και είμαστε όπως πάντα έτοιμοι να συζητήσουμε όλα τα θέματα με αυτοπεποίθηση».
Τα θέματα προς συζήτηση σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας είναι όλα όσα έχουν τεθεί κατά καιρούς από την Αγκυρα: «Η ημερήσια διάταξη των διαπραγματεύσεων είναι σαφής. Ο,τι συζητούσαμε στους 60 προηγούμενους γύρους -και συζητούσαμε τα ζητήματα που είχαμε διαφωνίες με την Ελλάδα- θα συζητούμε και από δω και πέρα» απάντησε ο Μ. Τσαβούσογλου στο μήνυμα της Αθήνας ότι «το μοναδικό θέμα των διερευνητικών είναι η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ» και στην επισήμανση του Ν. Δένδια στη συνέντευξή του στην «Καθημερινή της Κυριακής» ότι «δεν μπορεί ο εις των συνομιλητών να αποφασίσει μονομερώς τη διεύρυνση της ημερήσιας διάταξης, αυτό ισοδυναμεί με προσπάθεια υπονόμευσης των επαφών αυτών».
Ως προς το ερώτημα γιατί η «ανοιχτή πρόσκληση» γίνεται τώρα και όχι μετά τη σύνοδο της 11ης Δεκεμβρίου ή τη σύνοδο της 1ης Οκτωβρίου, ο Μ. Τσαβούσογλου επιχείρησε εντέχνως να ανοίξει ρήγμα στις σχέσεις της Ελλάδας με την Ε.Ε. και ειδικότερα με τη Γερμανία, λέγοντας ότι «ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες είχαν ζητήσει από την Ελλάδα έναρξη των συνομιλιών αλλά η Ελλάδα είχε απαντήσει ότι θα μπορούσε να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις μετά τις 11 Ιανουαρίου».
Μετάθεση ευθυνών
Ανέφερε ακόμη ότι είχε συμφωνηθεί συνάντηση με τον Ν. Δένδια και μάλιστα στην Αλβανία, με πρωτοβουλία του Ε. Ράμα, αλλά η συνάντηση δεν έγινε επειδή ο Ελληνας ΥΠΕΞ μπήκε σε καραντίνα λόγω της πανδημίας. Ο Ν. Δένδιας είχε μπει πράγματι προληπτικά σε καραντίνα στις 11 Νοεμβρίου για μία εβδομάδα. Κατά τον Μ. Τσαβούσογλου η συνάντηση μπορεί να γίνει τώρα, με καθυστέρηση δύο μηνών, στα Τίρανα, όπως επιμένει και όχι στις Βρυξέλλες.
Οι δηλώσεις Τσαβούσογλου μόνο ως «ανοιχτή πρόσκληση» δεν θα μπορούσαν να εκληφθούν από την Αθήνα. Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Α. Παπαϊωάννου απάντησε ότι δεν έχει ληφθεί καμία πρόσκληση σχετικά με τον ορισμό ημερομηνίας για τη διεξαγωγή του 61ου γύρου των διερευνητικών επαφών και πρόσθεσε: «Η Ελλάδα, ως γνωστόν, έχει εκφράσει τη διάθεσή της να ανταποκριθεί, σε περίπτωση σχετικής πρόσκλησης της τουρκικής πλευράς, στη βάση του διεθνούς δικαίου με αντικείμενο την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας».
Ακολούθησε και διά της επίσημης διπλωματικής οδού η διαδικασία πρόκλησης η οποία, σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, περιορίζεται στο τυπικό μέρος, μόνο για την επανεκκίνηση των διερευνητικών συνομιλιών, χωρίς άλλες αναφορές στη διαδικασία και την ημερήσια διάταξη.
Ο τρόπος με τον οποίο κινείται διπλωματικά η Αγκυρα παραπέμπει σε παιχνίδι μετάθεσης ευθυνών και όχι σε άνοιγμα των διερευνητικών συνομιλιών στη βάση του ευρωπαϊκού πλαισίου. Ανάλογη είναι η τακτική που έχει χαράξει και στο Κυπριακό ναρκοθετώντας την προοπτική ομοσπονδίας και μάλιστα με τρόπο ωμό. «Εδώ δεν θα διαπραγματευτούμε από εκεί που μείναμε» (στο Κραν Μοντανά το 2017) τόνισε ο Μ. Τσαβούσογλου και πρόσθεσε: «Στο πλαίσιο της πενταμερούς με τον ΟΗΕ πρέπει να να αποφασίσουμε εάν υπάρχει έδαφος για νέες διαπραγματεύσεις ή όχι και αφού δεν θα συζητήσουμε πλέον για λύση ομοσπονδίας, να αποφασίσουμε τι θα διαπραγματευτούμε».
Διαφορετική αντζέντα
Ο Μ. Τσαβούσογλου τύλιξε διπλωματικά την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον Ζ. Μπορέλ, που το Σάββατο έλεγαν περιχαρείς πως είχαν «καλή ανταλλαγή απόψεων» με τον Τ. Ερντογάν. Στην τηλεδιάσκεψη ήταν και ο Τούρκος ΥΠΕΞ και κανονίστηκε η επίσκεψή του στις Βρυξέλλες στις 21 Ιανουαρίου για συνομιλίες με τον εκπρόσωπο Εξωτερικών της Ε.Ε., ενώ στα τέλη Ιανουαρίου αναμένεται στην Αγκυρα, όπως δήλωσε ο προεδρικός σύμβουλος Ι. Καλίν, η επίσκεψη της Φον ντερ Λάιεν και του προέδρου του Συμβουλίου της Ε.Ε. Σ. Μισέλ.
Αυτές οι κινήσεις δείχνουν ότι σε Βρυξέλλες και Αγκυρα η επανεκκίνηση των διερευνητικών συνομιλιών Ελλάδας – Τουρκίας ήταν δεδομένη, ωστόσο, η τουρκική ατζέντα είναι εντελώς διαφορετική από το πλαίσιο της Ε.Ε., όπως και στο Κυπριακό. Υπό αυτές τις συνθήκες είναι αμφίβολο αν τα ανοίγματα της Αγκυρας θα έχουν συνέχεια μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου. Σε κάθε περίπτωση πάντως, όπως τονίζουν σταθερά διπλωματικές πηγές, η Ελλάδα είναι έτοιμη για ειλικρινή και εποικοδομητικό διάλογο με βάση το διεθνές δίκαιο και τις αρχές καλής γειτονίας μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
