Ετοιμη για πρόσκληση διαλόγου προς την Αθήνα εμφανίζεται η Αγκυρα, σχεδόν τρεις μήνες μετά τη συνάντηση Δένδια-Τσαβούσογλου στο φόρουμ της Μπρατισλάβα, στις 8 Οκτωβρίου, όταν ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας προανήγγειλε ότι σύντομα θα προτείνει ημερομηνίες για την επανεκκίνηση των διερευνητικών συνομιλιών στην Κωνσταντινούπολη. Η πρόσκληση είναι θέμα ημερών, το αργότερο μέχρι τις αρχές Ιανουαρίου ενώ δεν αποκλείεται να διατυπωθεί μαζί και πρόσκληση συνάντησης των υπουργών Εξωτερικών για την έναρξη πολιτικού διαλόγου.
Η αλλαγή τακτικής από την Αγκυρα, να προβάλλει τώρα ως η επισπεύδουσα πλευρά, έπειτα από μακρά περίοδο προκλήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο, που ήταν τροχοπέδη στην προοπτική συνομιλιών, είχε αρχίσει με την απόσυρση του «Ορούτς Ρέις» στις 29 Νοεμβρίου, έντεκα ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε. και συνεχίζεται με την ανακοίνωση ότι για έξι μήνες το πλοίο και τα συνοδευτικά σκάφη θα κάνουν έρευνες στον κόλπο της Αττάλειας, εντός της τουρκικής υφαλοκρηπίδας, σε έκταση που θα μπορούσε να ερευνηθεί μέσα σε μερικές ημέρες. Δεν αποκλείεται στην πορεία να εκδοθούν νέες Navtex με άλλα γεωγραφικά όρια, εάν η Τουρκία κρίνει ότι οι συνομιλίες με την Ελλάδα δεν ανταποκρίνονται στο πλαίσιο που επιδιώκει.
Αυτή την περίοδο ο βασικός στόχος της Αγκυρας είναι να επιτύχει εξομάλυνση των σχέσεων με τις ΗΠΑ. Η πρώτη δέσμη των αμερικανικών κυρώσεων για τους S-400, μία ημέρα μετά τη Σύνοδο της Ε.Ε. της 11ης Δεκεμβρίου, δίνουν στη νέα αμερικανική κυβέρνηση Μπάιντεν το πλεονέκτημα να κινηθεί όπως θέλει έναντι της κυβέρνησης Ερντογάν, αφού και η πλειοψηφία των Ρεπουμπλικάνων υπερψήφισε τα μέτρα. Στη σύνοδο υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ, μετά την ορκωμοσία της νέας αμερικανικής κυβέρνησης στις 20 Ιανουαρίου, θα δοθεί το πρώτο στίγμα για την Τουρκία από τον διάδοχο τού Μ. Πομπέο.
Το θέμα των σχέσεων ΝΑΤΟ-Ρωσίας και ΝΑΤΟ-Τουρκίας φέρνει στο επίκεντρο του οργανισμού την πολιτική Ερντογάν, σε όλο το πλέγμα των εξωτερικών σχέσεων της Αγκυρας. Η ανησυχία της τουρκικής διπλωματίας αντικατοπτρίζεται στον νέο γύρο επισκέψεων του Μ. Τσαβούσογλου, με στόχο να ενισχύσει το προφίλ της Τουρκίας ως κρίσιμης νατοϊκής δύναμης, ιδιαίτερα στα σημεία γεωστρατηγικού ενδιαφέροντος των ΗΠΑ. Τη Δευτέρα επισκέφθηκε την Ινδονησία και την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να ανακοινωθεί επίσκεψη στη Μαλαισία, χώρα που επίσης διατηρεί καλές σχέσεις με την Τουρκία και είναι σημείο αναφοράς για την αμερικανική εξωτερική πολιτική στη Νοτιοανατολική Ασία.
Προκειμένου να περιορίσει τα σημεία τριβής με την Ουάσινγκτον και να προλάβει το ενδεχόμενο επιπλοκών στο ΝΑΤΟ, η Τουρκία επιδιώκει τη βελτίωση των σχέσεων με την Ε.Ε., πλην όμως τα μέτωπα που έχει ανοιχτά στον περίγυρο της Ευρώπης αλλά και στο εσωτερικό της, κάνουν πολλή δύσκολη την υποστήριξη ακόμη και των ευρωπαϊκών χωρών που ομνύουν στη στρατηγική σχέση με τον Τ. Ερντογάν.
Παράδοση σκυτάλης
Η Α. Μέρκελ παραδίδει τη σκυτάλη της Προεδρίας της Ε.Ε. στον Πορτογάλο πρωθυπουργό Α. Κόστα, με το βαρύ φορτίο της αποτυχίας της σε όλα τα ευρω-τουρκικά θέματα, ακόμη και στο προσφυγικό. Επιπλέον, τώρα αναδεικνύεται και η παράλειψη του Βερολίνου στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της τήρησης των αρχών του κράτους δικαίου από την Τουρκία, με τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για αποφυλάκιση του ακτιβιστή Οσμάν Καβαλά και του πρώην προέδρου του αντιπολιτευόμενου κόμματος HDP Σ. Ντεμιρτάς, αποφάσεις οι οποίες είναι δεσμευτικές για την Αγκυρα, ωστόσο ο Τ. Ερντογάν χαρακτήρισε χθες υποκριτικές, ενώ την ίδια ώρα τα τουρκικά δικαστήρια εκδίδουν νέες καταδικαστικές αποφάσεις για πρόσωπα που άσκησαν κριτική στον πρόεδρο της Τουρκίας, όπως την πρώην βουλευτή Λ. Γκιουβέν και τον δημοσιογράφο T. Nτουντάρ, ο οποίος έχει καταφύγει στη Γερμανία.
Η Αθήνα, μετά την απόφαση της Συνόδου της 11ης Δεκεμβρίου και την παραπομπή της συζήτησης για τις κυρώσεις στη Σύνοδο του Μαρτίου δεν έχει να περιμένει τίποτε από τη διαμεσολαβητική πρωτοβουλία της Γερμανίας και είναι αναγκασμένη να διαχειριστεί απευθείας με την Αγκυρα την οργάνωση και το πλαίσιο των συνομιλιών. Το πρώτο ερώτημα είναι εάν η τουρκική πρόσκληση για τις διερευνητικές θα ορίζει με σαφήνεια ότι θα είναι σε συνέχεια του προηγούμενου κύκλου που είχε διακοπεί το 2016 ή -αντιθέτως- η Τουρκία θα επιχειρήσει με την πρώτη να ανοίξει την ατζέντα σε όλο το φάσμα των διεκδικήσεών της σε Ανατολική Μεσόγειο και Αιγαίο. Στη δεύτερη εκδοχή θα ανοίξει ένα νέο παιχνίδι επίρριψης ευθυνών και παράλληλα κλιμάκωσης της στρατιωτικής έντασης από την πλευρά της Τουρκίας.
Με αυτά τα σενάρια στο τραπέζι, διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι οι διερευνητικές συνομιλίες μπορούν να αρχίσουν περί τα τέλη Ιανουαρίου αρχές Φεβρουαρίου, οπότε θα κινούνται παράλληλα με τις συζητήσεις για το Κυπριακό στην άτυπη πενταμερή υπό την αιγίδα του ΟΗΕ. Εντούτοις, ο Τ. Ερντογάν συνεχίζει στην ίδια επιθετική γραμμή και σε ομιλία του χθες έβαλε κατά ΗΠΑ και Ε.Ε. ότι αντιμετωπίζουν την Τουρκία με δυο μέτρα και δυο σταθμά τόσο στο θέμα της Ανατολικής Μεσογείου όσο και με τους S-400. Κάλεσε μάλιστα την Ουάσινγκτον «να αποδώσει τη σημασία που αρμόζει στις αμερικανο-τουρκικές σχέσεις και την Ευρώπη να απαλλαγεί από τη στρατηγική τύφλωση» ώστε να ανοίξει μια καινούργια σελίδα.
