Επιστολική ψήφος: Με ενστάσεις αντισυνταγματικότητας ξεκίνησε η συζήτηση στη Βουλή [Live]

Με ενστάσεις αντισυνταγματικότητας από τέσσερα κόμματα ξεκίνησε στο κοινοβούλιο η συζήτηση του νομοσχεδίου για την επιστολική ψήφο στις ευρωεκλογές και τα εθνικά δημοψηφίσματα.

Η κυβέρνηση, διά στόματος του εισηγητή της ΝΔ Κώστα Γκιούλεκα, υποστηρίζει ότι οι πολίτες ότι αποκτούν πλέον ένα δικαίωμα που θα έπρεπε να έχουν εδώ και καιρό, ενώ τα κόμματα της αντιπολίτευσης εκφράζουν με τις ενστάσεις τους ανησυχία για ζητήματα που αφορούν πιθανή παραβίαση της αρχής της ταυτόχρονης διενέργειας των εκλογών και της μυστικότητας. 

Τέσσερις ενστάσεις

Το ΚΚΕ, η Ελληνική Λύση, η Νέα Αριστερά και η «Νίκη» ήταν τα τέσσερα κόμματα που κατέθεσαν ενστάσεις αντισυνταγματικότητας στο νομοσχέδιο για την επιστολική ψήφο στις ευρωεκλογές και τα εθνικά δημοψηφίσματα.

Την απόσυρση του νομοσχεδίου ζήτησε ο ειδικός αγορητής του ΚΚΕ Γιάννης Γκιόκας, υποστηρίζοντας ότι «πρόκειται για επικίνδυνο μέτρο το οποίο εγείρει ζητήματα αντισυνταγματικότητας. Το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ νομιμοποιούν αυτή την πρακτική. Η έκθεση της επιστημονικής υπηρεσίας της Βουλής, κάνει δύο πολύ σοβαρές παραδοχές: ότι το άρθρο 51 του Συντάγματος έχει εφαρμογή και για τις ευρωεκλογές. Το αναφέρει ξεκάθαρα, η επιστημονική υπηρεσία. Το δεύτερο είναι ότι θέτει ζητήματα παραβίασης της αρχής της ταυτόχρονης διενέργειας των εκλογών και της μυστικότητας. Εμείς καταθέτουμε ένσταση αντισυνταγματικότητας».

Εκ μέρους της Ελληνικής Λύσης, ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Χήττας, είπε ότι οι βουλευτές του κόμματος ζητούν «την απόσυρση του νομοσχεδίου και προβάλλουμε ένσταση αντισυνταγματικότητας κατά του νομοσχεδίου γιατί καταργείται η ψήφος με αυτοπρόσωπη παρουσία των εκλογέων του εξωτερικού, παραβιάζεται η αρχή της ισότητας, της ταυτόχρονης διενέργειας των εκλογών και αρχή της μυστικότητας».

Ο Δημήτρης Τζανακόπουλος, ειδικός αγορητής της Νέας Αριστεράς επισήμανε από την πλευρά του ότι κατέθεσαν «ένσταση αντισυνταγματικότητας, επί της αρχής. Με το νομοσχέδιο οι τέσσερις αρχές η καθολικότητα, η αμεσότητα, η μυστικότητα και το ταυτόχρονο της διεξαγωγής των εκλογών παραβιάζονται. Οι αρχές αυτές απορρέουν από την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας, του πρώτου άρθρου του Συντάγματος που δεν μπορεί μάλιστα να αναθεωρηθεί. Δεν νοείται να κάμπτονται συνεπώς αυτές οι αρχές, διότι απορρέουν από την αρχή της λαϊκής κυριαρχίας. Περιμένουμε από τα κόμματα της αντιπολίτευσης που τόσο απλόχερα πρόσφεραν τη συναίνεσή τους, να τοποθετηθούν επί αυτών των ζητημάτων».

Τέλος, η ΝΙΚΗ, μέσω του ειδικού αγορητή της, Γ. Αποστολάκη μιλά για «παραβίαση του άρθρου 51 του Συντάγματος. Στην Ελλάδα οι εκλογές πρέπει να γίνονται με αυτοπρόσωπη παρουσία και να τηρούνται οι αρχές της καθολικότητας, της αμεσότητας, της μυστικότητας, της ταυτόχρονης διενέργειας των εκλογών».

Οι θέσεις των κομμάτων

Νέα Δημοκρατία

Ηθικό, ιστορικό και εθνικό χαρακτήρα προσέδωσε στη νομοθετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης για την καθιέρωση της επιστολικής ψήφου στις ευρωεκλογές, ο εισηγητής της ΝΔ Κώστας Γκιούλεκας και υπογράμμισε ότι είναι σημαντικό η Βουλή να στείλει το μήνυμα στους πολίτες ότι αποκτούν πλέον ένα δικαίωμα που θα έπρεπε να έχουν εδώ και καιρό και να μην αντιμετωπίζουν εμπόδια στην άσκηση του εκλογικού τους δικαιώματος.

Όπως είπε, «το σχέδιο νόμου αίρει μια σειρά από πρακτικά εμπόδια που διαπιστώθηκε στην πράξη ότι παρεμπόδιζαν στην ουσία, πολλούς συμπολίτες μας να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα. Δεν είναι μια μειοψηφία όλοι αυτοί, ελάχιστων ανθρώπων. Είναι αρκετοί συνάνθρωποί μας, αρκετοί συμπολίτες μας, οι οποίοι πράγματι, σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους, ιδίως όπως οι ευρωεκλογές που πρόκειται να γίνουν στις 9 Ιουνίου, βρίσκονται εκτός του τόπου διαμονής και του τόπου όπου ψηφίζουν. Μιλάμε για τους εποχικούς υπαλλήλους, αλλά και μια σειρά από άλλους συμπολίτες μας, όπως είναι οι φοιτητές, οι σπουδαστές».

Ο Κώστας Γκιουλέκας, μεταξύ άλλων είπε ότι η Ελλάδα πρέπει να στείλει το μήνυμα στην ομογένεια ότι είναι κοντά τους, ώστε να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα και να συνδιαμορφώσουν και αυτοί το μέλλον της χώρας. Είπε επίσης ότι η επιστολική ψήφος θα ενισχύσει και τη συμμετοχή των πολιτών. Υποστήριξε δε ότι στο νομοσχέδιο έχουν προβλεφθεί όλα τα μέτρα ώστε να είναι εγγυημένη η εκλογική διαδικασία, μέτρα μάλιστα σε απόλυτη ευθυγράμμιση με τις Οδηγίες του ΟΑΣΕ.

ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία

Καθιέρωση της επιστολικής ψήφου, μόνο υπό προϋποθέσεις, για τους εντός της επικράτειας εκλογείς, και δυνατότητα συμμετοχής των ομογενών στις εκλογές και με την αυτοπρόσωπη παρουσία, προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και ζητάει σύσταση ανεξάρτητης εκλογικής αρχής. 

Η εισηγήτρια του ΣΥΡΙΖΑ Γιώτα Πούλου κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι ενώ αξιοποιεί επικοινωνιακά τη συναίνεση της αντιπολίτευσης επί της αρχής, επισήμανε ότι η επιστολική ψήφος δεν αποτελεί ένα μέσο ψηφοφορίας που θα μπορούσε να θεωρηθεί ως εξ ορισμού διαβλητό αφού το Σύνταγμα το προβλέπει στην παράγραφο 4 του άρθρου 51 για τους εκτός επικρατείας πολίτες. Ωστόσο το προβλέπει ως μία θετική κάμψη των Αρχών της Αμεσότητας και της Μυστικότητας για την εξυπηρέτηση του στόχου της συμμετοχής των εκτός επικρατείας, δηλαδή ως ένα καθεστώς εξαίρεσης και όχι ως ένα καθεστώς που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε κανόνα.

Τόνισε δε ότι η αυτοπρόσωπη παρουσία στα εκλογικά τμήματα είναι ο μοναδικός τρόπος που διασφαλίζει, στο μέγιστο δυνατό βαθμό, τις συνταγματικές προϋποθέσεις της ψήφου, ως ελεύθερης έκφρασης της λαϊκής θέλησης: την Καθολικότητα, την Αμεσότητα, τη Μυστικότητα, την Υποχρεωτικότητα και την Ισότητα. Ο τρόπος με τον οποίο η κυβέρνηση προσπαθεί τώρα να εφαρμόσει την επιστολική ψήφο, με την οριζόντια εφαρμογή εντός επικρατείας, μπορεί να δημιουργήσει ζητήματα εμπιστοσύνης στην εκλογική διαδικασία.

Σημείωσε δε ότι οι ιδιωτικές εταιρείες, που εμπλέκονται στην εκλογική διαδικασία, δεν μπορεί να υποκαθιστούν την τρίτη έμπιστη οντότητα που θα έπρεπε να υπάρχει.

Ως οριζόντιο μέτρο εντός επικρατείας, η επιστολική ψήφος αποτελεί ένα διοικητικό και τεχνολογικό αναχρονισμό την εποχή της ψηφιακής διακυβέρνησης και της τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης. Επομένως η επιστολική ψήφος αποτελεί χρήσιμο εργαλείο για τους εκτός επικρατείας εκλογείς και ευάλωτες ομάδες εντός επικρατείας αλλά για τους υπόλοιπους πολίτες υπάρχουν καινοτόμες και λειτουργικές εναλλακτικές.

Σύμφωνα με τη Γιώτα Πούλου, ο ΣΥΡΙΖΑ προτείνει: 

Τον ηλεκτρονικό εκλογικό κατάλογο, για να ψηφίζουν οι πολίτες, από τις περιοχές που βρίσκονται ή εργάζονται, με φυσική παρουσία στα εκλογικά τμήματα της επικράτειας. 

Καθιέρωση επιστολικής ψήφου αποκλειστικά για τους εκτός επικρατείας και για συγκεκριμένες ομάδες εκλογέων εντός επικρατείας, δηλαδή αναπήρων, ασθενών, ηλικιωμένων κ.ά. στη βάση συγκεκριμένων όμως προϋποθέσεων. 

Σύσταση Ανεξάρτητης Εκλογικής Αρχής όπως έχουν υιοθετήσει τα περισσότερα κράτη, με συμμετοχή εκπροσώπων της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας αλλά και της κοινωνίας των πολιτών, των πολιτικών κομμάτων, για την πλήρη διασφάλιση της διαφάνειας αλλά και της λειτουργικότητας των εκλογικών διαδικασιών.

ΠΑΣΟΚ: Επιστολική ψήφος ως άρση εμποδίων

Η κυβέρνηση θα έπρεπε να προχωρήσει στην καθιέρωση της επιστολικής ψήφου στις ευρωεκλογές, κινούμενη στο πνεύμα του Συντάγματος, είναι η θέση που διατύπωσε ο ειδικός αγορητής του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ Παναγιώτης Δουδωνής. «Το Σύνταγμα μάς δείχνει σε μία συγκεκριμένη κατεύθυνση ως προς το ποια είναι η βέλτιστη λογική, με βάση την οποία πρέπει να νομοθετούμε», είπε ο βουλευτής που εξήγησε ότι το ΠΑΣΟΚ θέλει την επιστολική ψήφο «με την έννοια της διευκόλυνσης της άσκησης του εκλογικού δικαιώματος σε όσους έχουν κωλύματα». 

Υποστήριξε ότι η κυβέρνηση δεν επέδειξε συναινετική πρόθεση, αν και η δημοκρατική αντιπολίτευση παρέσχε συναίνεση, όχι ως λευκή επιταγή αλλά ως υπόμνηση της υποχρέωσης που έχει η κυβέρνηση να μπει στην ουσία των παρατηρήσεων που έγιναν κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας του νομοσχεδίου στην επιτροπή της Βουλής και στο πνεύμα του Συντάγματος.

Πρόσθεσε ότι το ΠΑΣΟΚ έχει καταθέσει πρόταση ολοκληρωμένη κυρίως για τους εντός της επικράτειας εκλογείς. «Με τροπολογία που κατέθεσε, έχει αθροίσει όλες τις περιπτώσεις εμποδίων που έχουν προβλεφθεί σε όλες τις χώρες που έχει καθιερωθεί η επιστολική ψήφος, και προτείνει μια συνεπέστερη στο Σύνταγμα λογική τής επιστολικής ψήφου (ασθένεια, αναπηρία, ηλικία, εργασία μακριά από τον τόπο ψηφοφορίας, εργασία την ημέρα της ψηφοφορίας, σπουδές). Αυτή την τροπολογία δεν την απαντά η κυβέρνηση η οποία αρνείται να κινηθεί στην ουσία της νομοθετικής λειτουργίας, που είναι και η συμμετοχή της αντιπολίτευσης στην παραγωγή του νομοθετικού έργου. Αυτό είναι ένα θεσμικό ζήτημα, για τον τρόπο που αντιλαμβάνεται η κυβέρνηση τη Βουλή».

ΚΚΕ: Αντιδραστική τομή, διαμορφώνει παθητική πολιτική στάση

Αντιδραστική τομή, χαρακτηρίζει τη «γενικευμένη» δυνατότητα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος, με επιστολική ψήφο, το ΚΚΕ και διαφωνεί με τον πυρήνα του νομοσχεδίου.

Ο ειδικός αγορητής του ΚΚΕ, Γιάννης Γκιόκας, υποστήριξε ότι «η ψήφος από μια ενεργητική συμμετοχή σε μία συλλογική διαδικασία, όπως θα έπρεπε να είναι, εξελίσσεται σε μία καθαρά εξατομικευμένη υπόθεση, υποβιβάζοντας τη συμμετοχή του λαού στις εκλογές, σε μια παθητική πολιτική στάση», προειδοποιώντας ότι «δημιουργούνται σοβαρότατοι κίνδυνοι όσον αφορά, τη μυστικότητα της ψήφου, την προστασία του αδιάβλητου της όλης διαδικασίας, κυρίως σε ό,τι έχει να κάνει με μία σειρά πιέσεις και εκβιασμούς, προσπάθειες χειραγώγησης της ψήφου».

Το ΚΚΕ, είπε ο κ. Γκιόκας, δεν εστιάζει μόνο στα τεχνικά ζητήματα για το αδιάβλητο της διαδικασίας, τονίζοντας ότι «το πολύ πιο σημαντικό είναι ότι σε μια εκλογική διαδικασία που ασκούνται πιέσεις, εκβιασμοί, προσπάθειες χειραγώγησης ψήφου, φαινόμενα που πηγάζουν από μεγάλα οικονομικά συμφέροντα, η κυβέρνηση ανοίγει τον ασκό του Αιόλου ώστε να ενταθούν τέτοιες πιέσεις και μέσα στις οικογένειες και μέσα στους χώρους εργασίας» και κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι καθιστά ακόμη πιο ευάλωτους τους εκλογείς σε τέτοιες πιέσεις.

Το ΚΚΕ απορρίπτει και το επιχείρημα της κυβέρνησης ότι η καθιέρωση της επιστολικής ψήφου, εντός της επικράτειας, θα διευκολύνει ειδικές ομάδες, όπως οι φοιτητές ή οι εποχικά εργαζόμενοι. «Το νομοσχέδιο αφορά αποκλειστικά και μόνο τις ευρωεκλογές. Στις ευρωεκλογές δεν υπάρχουν εκλογικές περιφέρειες, υπάρχει ενιαίο ψηφοδέλτιο, από τώρα γνωρίζουμε την ημερομηνία των ευρωεκλογών, δεν υπάρχει το στοιχείο του απρόβλεπτου ή του αιφνιδιασμού που ενδεχομένως υπάρχει στις βουλευτικές εκλογές. Συνεπώς αυτές οι ειδικές κατηγορίες, εργαζόμενοι, εποχικοί ή φοιτητές, μπορούν να ψηφίσουν είτε στο τόπο σπουδών τους είτε στο τόπο εργασίας τους».