Αναδιάρθρωση της ανώτατης εκπαίδευσης με παρεμβάσεις σε κρίσιμους τομείς της διοίκησης και λειτουργίας των ΑΕΙ, επιχειρεί το υπουργείο Παιδείας με το σχέδιο νόμου που ετέθη σε διαβούλευση, ύστερα από αρκετούς μήνες προετοιμασίας και διαβούλευσης με την ακαδημαϊκή κοινότητα.
Βασικά χαρακτηριστικά των παρεμβάσεων είναι τα εξής:
• Δημιουργία νέων οργάνων, όπως τα στρατηγικής σημασίας περιφερειακά ακαδημαϊκά συμβούλια αλλά και επαναφορά παλαιών όπως το πρυτανικό συμβούλιο.
• Ρύθμιση μεταπτυχιακών σπουδών και διδακτορικών με προβλέψεις για δωρεάν φοίτηση οικονομικά αδύναμων φοιτητών και περιοριστικούς όρους στις αμοιβές των διδασκόντων.
• Επιστροφή της φοιτητικής εκπροσώπησης στα συλλογικά όργανα των ΑΕΙ και επαναθέσπιση του πανεπιστημιακού ασύλου με πιο ευέλικτους , ωστόσο, όρους άρσης αφού γίνεται διάκριση στους λόγους επέμβασης «δημόσιας δύναμης». Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά: «Επέμβαση δημόσιας δύναμης σε χώρους των Α.Ε.Ι. λαμβάνει χώρα σε περιπτώσεις πλημμελημάτων και κακουργημάτων αυτεπαγγέλτως και σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση μετά από απόφαση του Πρυτανικού Συμβουλίου.»
• Ενίσχυση της διαφάνειας στην εκλογή των μονοπρόσωπων οργάνων με την πρόβλεψη ξεχωριστού ψηφοδελτίου για τους αντιπρυτάνεις.
• Αναγνώριση πτυχίων πενταετών σπουδών σε master.
• Δημιουργία οργάνων και μηχανισμών ελέγχου της λειτουργίας των ΑΕΙ σε όλους τους τομείς (διοικητικους, ακαδημαϊκούς, ερευνητικούς). Μεταξύ αυτών η Επιτροπή Δεοντολογίας, οι υπηρεσίες εσωτερικού ελέγχου, παρακολούθησης της ορθής εκτέλεσης των συμβάσεων του Ιδρύματος κ.α.
Αναλυτικά, σύμφωνα με τις βασικότερες ρυθμίσεις του σχεδίου νόμου:
• Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται με πρόταση των Υπουργών Παιδείας, Οικονομικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, μπορεί να ιδρύονται, συγχωνεύονται, κατατέμνονται, μετονομάζονται και καταργούνται Α.Ε.Ι. και να μεταβάλλεται η έδρα τους, όταν, μεταξύ άλλων, «επιβάλλεται από τον δυσανάλογα μεγάλο ή αντίστοιχα μικρό ετήσιο αριθμό φοιτητών ή αποφοίτων ανά καθηγητή σε ένα Α.Ε.Ι. ή η λειτουργία μεμονωμένων Α.Ε.Ι. δεν δικαιολογείται επιστημονικά και, αντιθέτως, δυσχεραίνει την έρευνα και τη διδασκαλία στα αντίστοιχα γνωστικά πεδία».
• Στη Σύγκλητο συμμετέχουν έως και πέντε (5) εκπρόσωποι των φοιτητών του Ιδρύματος, τέσσερις (4) των προπτυχιακών και ένας (1) των μεταπτυχιακών φοιτητών και των υποψηφίων διδακτόρων, όπου υπάρχουν.
• Η εκλογή του Πρύτανη και των Αντιπρυτάνεων γίνεται με δύο (2) ξεχωριστά ενιαία ψηφοδέλτια, που περιλαμβάνουν τα ονόματα όλων των υποψηφίων
Πρυτάνεων και Αντιπρυτάνεων, αντίστοιχα. Οι εκλογείς σημειώνουν την προτίμησή τους για έναν μόνο από τους υποψηφίους Πρυτάνεις και για έναν μόνο από τους υποψηφίους Αντιπρυτάνεις δίπλα από το όνομά του. Το σώμα των εκλεκτόρων για την εκλογή Πρύτανη και Αντιπρυτάνεων απαρτίζεται: αα) από το σύνολο των καθηγητών και των υπηρετούντων λεκτόρων του Ιδρύματος (πρώτη ομάδα εκλεκτόρων) και ββ) από το σύνολο των μελών του λοιπού διδακτικού και εργαστηριακού προσωπικού και των διοικητικών υπαλλήλων του Ιδρύματος (δεύτερη ομάδα εκλεκτόρων).
• Μέσα σ’ ένα χρόνο από την ψήφιση του νόμου, θα πρέπει να υποβληθούν και να εγκριθούν οι Οργανισμοί και οι Εσωτερικοί κανονισμοί των ΑΕΙ.
• Με απόφαση του Υπουργού Παιδείας μπορεί να οργανώνονται στα Α.Ε.Ι. διετή προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης για αποφοίτους των Επαγγελματικών Λυκείων (ΕΠΑ.Λ.), τα οποία θα παρέχουν σχετικά διπλώματα επιπέδου 5 του Εθνικού και Ευρωπαϊκού Πλαισίου Προσόντων.
• Επανέρχεται ο ορισμός του ασύλου: «Στα Α.Ε.Ι. κατοχυρώνεται η ακαδημαϊκή ελευθερία στην έρευνα και στη διδασκαλία, καθώς και η ελεύθερη έκφραση και διακίνηση των ιδεών. Το ακαδημαϊκό άσυλο αναγνωρίζεται για την κατοχύρωση των δημοκρατικών αξιών, των ακαδημαϊκών ελευθεριών στην έρευνα και στη διδασκαλία, την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών, την προστασία του δικαιώματος στη γνώση, τη μάθηση και την εργασία, έναντι οποιουδήποτε επιχειρεί να το καταλύσει.». Σε ό,τι αφορά την άρσή του: «Επέμβαση δημόσιας δύναμης σε χώρους των Α.Ε.Ι. λαμβάνει χώρα σε περιπτώσεις πλημμελημάτων και κακουργημάτων αυτεπαγγέλτως και σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση μετά από απόφαση του Πρυτανικού Συμβουλίου. Οι ως άνω περιορισμοί δεν ισχύουν για το Πυροσβεστικό Σώμα.»
• Κατόπιν απόφασης της οικείας Συγκλήτου, τα Α.Ε.Ι. μπορούν να συνάπτουν συμβάσεις μίσθωσης μεταφορικών μέσων για μεταφορά φοιτητών, συμβάσεις καθαριότητας, φύλαξης και συντήρησης των εγκαταστάσεών τους και κάθε άλλη σύμβαση που αποβλέπει στην εξυπηρέτηση των ειδικότερων αναγκών τους. Με απόφαση της Συγκλήτου είναι δυνατή η μεταφορά κονδυλίων από τον τακτικό προϋπολογισμό, τα οποία αφορούν σε υπηρεσίες καθαριότητας, φύλαξης, συντήρησης και λοιπές αναγκαίες υπηρεσίες, στην Εταιρία Διαχείρισης και Αξιοποίησης Περιουσίας του οικείου Ιδρύματος.
• Με απόφαση του Υπουργού Παιδείας είναι δυνατό να ιδρύεται σε κάθε Α.Ε.Ι. Κέντρο Επιμόρφωσης και Δια Βίου Μάθησης (Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ.), μετά από απόφαση της Συγκλήτου.
• Κάθε Ίδρυμα αποτελείται από Σχολές. Οι Σχολές διαιρούνται σε Τμήματα. Δεν είναι δυνατή η ύπαρξη Σχολής με λιγότερα από δύο (2) Τμήματα, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις, όπου η αναγκαιότητα σύστασης Σχολής με ένα (1) Τμήμα αιτιολογείται ειδικά από τη Σύγκλητο. Τα Τμήματα διαιρούνται σε Τομείς
• Διοργάνωση ξενόγλωσσων προπτυχιακών προγραμμάτων σε ξένη γλώσσα μόνο σε συνεργασία με το Διεθνές Πανεπιστήμιο της Ελλάδος (ΔΙ.ΠΑ.Ε.). Δυνατότητα οργάνωσης μεταπτυχιακών προγραμμάτων ή διδακτορικών σπουδών (και) σε συνεργασία με αναγνωρισμένα ως ομοταγή ιδρύματα και ερευνητικά κέντρα της αλλοδαπής.
• Τα ΠΜΣ (Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών) ιδρύονται με απόφαση της Συγκλήτου. Ανάμεσα στις προϋποθέσεις, αναλυτική εισήγηση της Συνέλευσης Τμήματος και μελέτη σκοπιμότητας.
• Οι διδάσκοντες σε Π.Μ.Σ. προέρχονται κατά 60% τουλάχιστον από καθηγητές, υπηρετούντες λέκτορες ή αφυπηρετήσαντες καθηγητές του οικείου Τμήματος. Σε περίπτωση διατμηματικού Π.Μ.Σ., τουλάχιστον το 80% των διδασκόντων προέρχεται από καθηγητές, υπηρετούντες λέκτορες ή αφυπηρετήσαντες καθηγητές των συνεργαζόμενων Τμημάτων.
• Η αμοιβή των διδασκόντων στα ΠΜΣ δεν μπορεί να υπερβαίνει ανά μήνα το 20% των μηνιαίων τακτικών αποδοχών τους ενώ προϋπόθεση για την αμοιβή είναι η αμισθί διδασκαλία σε τουλάχιστον ένα Π.Μ.Σ. του οικείου Τμήματός ή ΑΕΙ.
• Απαλλάσσονται των τελών φοίτησης στα Π.Μ.Σ. οι φοιτητές, των οποίων το ατομικό, εφόσον διαθέτουν ίδιο εισόδημα, και το οικογενειακό διαθέσιμο ισοδύναμο εισόδημα δεν υπερβαίνουν αυτοτελώς το 70% του εθνικού διάμεσου διαθέσιμου ισοδύναμου εισοδήματος, σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα κάθε φορά δημοσιευμένα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛ.ΣΤΑΤ).
