Το πολιτικό σχέδιο Τσίπρα στις σελίδες της «Ιθάκης»

Δύο εβδομάδες απομένουν ώς την επίσημη πρώτη του βιβλίου του Αλέξη Τσίπρα και χθες έγινε γνωστό το περίγραμμα της «Ιθάκης», μέσω της συνέντευξης του πρώην πρωθυπουργού στον Σπύρο Λαμπρόπουλο, παρουσία του Αιμίλιου Χειλάκη (στο podcast Bookvoice). Για το πλήρες περιεχόμενο του βιβλίου είναι φυσικά πρόωρο να μιλήσει κάποιος, έχει ενδιαφέρον, ωστόσο, πώς ο ίδιος προϊδέασε για το πολιτικό σχέδιό του. Είναι ένας ενεργός και όχι συνταξιούχος πολιτικός, διεμήνυσε, ενώ στον επίλογο του βιβλίου καταθέτει το όραμά του για τη χώρα και την Αριστερά.

Αναλυτικά: Συνήθως, τα βιβλία των πρώην πρωθυπουργών εκδίδονται όταν έχουν αποσυρθεί από την ενεργό πολιτική. Ισχύει στην περίπτωση του Αλέξη Τσίπρα; «Εγώ γράφω το βιβλίο όντας, έχοντας αποφασίσει ότι δεν είμαι συνταξιούχος και άρα έχοντας αποφασίσει ότι θα φάω… ξύλο, γιατί όλα τα πρόσωπα στα οποία αναφέρομαι είναι εν ζωή και δεν τα κολακεύω, λέω την άποψή μου για τα όσα έκαναν και όσα παρέλειψαν», απαντά προϊδεάζοντας, έτσι, και για τις αντιδράσεις που το βιβλίο θα προκαλέσει.

«Κάνω την αυτοκριτική μου, αλλά κάνω και κριτική. Αυτό είναι ένα τόλμημα. Θέλει θάρρος. Δεν έχω δει κανέναν άλλον να το έχει κάνει. Ολοι όσοι έχουν γράψει, έχουν γράψει με το βλέμμα του συνταξιούχου. Η Ανγκελα Μέρκελ, ο Μπόρις Τζόνσον, ο Μπαράκ Ομπάμα. Δεν είδα να γράψει κάποιος άλλος».

Τα γεγονότα

Οπως σημειώνει ο ίδιος, «δεν έχω αφήσει τίποτα εκτός. Ομολογώ ότι από την πρώτη γραφή μέχρι την τελευταία έχει υπάρξει επεξεργασία, κυρίως όχι με το βλέμμα στο μέλλον, με το βλέμμα στην προσπάθεια να είμαι όσο πιο αντικειμενικός και όσο το δυνατόν λιγότερο άδικος, γατί δεν μπορεί να μην είσαι καθόλου άδικος απέναντι στους ανθρώπους και στα γεγονότα. Το είδα αρκετές φορές, ώστε κάθε λέξη να με αντιπροσωπεύει και να είναι όσο το δυνατόν πιο κοντά στην αλήθεια».

Η περίοδος 2009-2018, που καλύπτει το βιβλίο, «ήταν μια δραματική δεκαετία για την ελληνική κοινωνία. Πάνω απ’ όλα για τους ανθρώπους, τους απλούς ανθρώπους, τους καθημερινούς. Ηταν η περίοδος της χρεοκοπίας και έλαχε σε μας και σε μένα να παίξουμε έναν κομβικό ρόλο, αναλαμβάνοντας την ευθύνη που δεν μας αναλογούσε να ξελασπώσουμε το μέλλον μιας χώρας και ενός λαού που άλλοι το είχαν λασπώσει». Αλλωστε, επαναλαμβάνει, ώς τώρα «για αυτή τη δραματική περίοδο της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας έχουν μιλήσει πάρα πολλοί ξένοι και Ελληνες. Και δεν έχει μιλήσει ο βασικός πρωταγωνιστής».

Εκμυστηρεύεται δε, ότι «για αυτό το βιβλίο δουλεύω δύο χρόνια. Το πρώτο του κομμάτι, το μικρότερο κομμάτι από τα δώδεκα κεφάλαια, το πρώτο κεφάλαιο, έχει έναν αυτοβιογραφικό χαρακτήρα, δηλαδή δείχνει, περιγράφω το πώς κατάλαβα την πολιτική από τότε που άρχισα να καταλαβαίνω τα πράγματα γύρω μου, μέχρι όταν άλλαξε η ζωή μου, έγινα υποψήφιος δήμαρχος Αθήνας και έτσι η αναγνωρισιμότητα αυτή άλλαξε τη ζωή μου. Αυτό το κεφάλαιο, καθώς και το κεφάλαιο από το 2006 μέχρι το 2015 δουλεύτηκαν την προηγούμενη χρονιά, το 2024».

Ο Γολγοθάς

Κάπου εκεί, ωστόσο, άρχισε το πιο δύσκολο κομμάτι: «Κάποια στιγμή σταμάτησα όμως όταν βρέθηκα μπροστά στον Γολγοθά του 2015. Και δεν ήταν μόνο Γολγοθάς σε ό,τι έχει να κάνει με τη δυσκολία να συλλέξω τα στοιχεία, να τα βάλω σε μια σειρά, να φτιάξω τα κομμάτια του παζλ και να το τοποθετήσω, αλλά ήταν κι ένας ψυχολογικός Γολγοθάς».

Είναι «κρίσιμες στιγμές. Δηλαδή αφηγούμαι την πρώτη, τη νύχτα της νίκης της εκλογικής, το 2015. Αφηγούμαι τη δύσκολη απόφαση του δημοψηφίσματος. Αφηγούμαι τη 17ωρη διαπραγμάτευση και τα συναισθήματα.

Αφηγούμαι την Ιθάκη, το πώς νιώσαμε και πώς αισθανθήκαμε εκείνες τις στιγμές. Και πώς αισθάνθηκα εκείνες τις στιγμές και το πώς βγήκα να μιλήσω για το τέλος αυτής της περιπέτειας, που δεν είναι όμως το τέλος. Είναι η αρχή νέων περιπετειών. Και αφηγούμαι και τον πρόλογο όπου εξηγώ γιατί αυτό το βιβλίο τώρα. Που και αυτό έχει ένα κομμάτι συναισθηματικό θα έλεγα, με μια αφήγηση ενός πραγματικού γεγονότος στην αρχή, ενός συμβολικού γεγονότος που έγινε τη μέρα της απόφασής μου να παραιτηθώ από την ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ».

Ενα σημείο με ιδιαίτερη συναισθηματική αξία, και τότε αλλά και τώρα, είναι η διεθνής αλληλεγγύη προς τον ελληνικό λαό και την κυβέρνησή του: «Υπήρχε ένα τεράστιο κύμα συμπαράστασης τότε, με διαδηλώσεις παντού. Περιγράφω, για παράδειγμα, το πώς αισθάνθηκα ως πρωθυπουργός μεν, αλλά και ως Ελληνας και ως άνθρωπος όταν βρέθηκα με το πρωθυπουργικό αυτοκίνητο με την ελληνική σημαία, δηλαδή το αυτοκίνητο της πρεσβείας στο Παρίσι, όπου μόλις καταλάβαιναν ότι πρόκειται για το αυτοκίνητο του Ελληνα πρωθυπουργού, ο κόσμος έβγαινε και χειροκροτούσε».

Αλλά το κεφάλαιο που συγκεντρώνει το μεγαλύτερο πολιτικό ενδιαφέρον είναι ο επίλογος: «Το δωδέκατο κεφάλαιο που αφορά το όραμά μου για τη χώρα και την Αριστερά», αναφέρει.

Χαμένη ευκαιρία

Στο βιβλίο παρατίθενται ακόμη όλα τα «πολύ δύσκολα κεφάλαια» μετά την Ιθάκη: η τραγωδία στο Μάτι, η Συμφωνία των Πρεσπών και οι συγκρούσεις γύρω από αυτήν. «Κατά τη γνώμη μου, που έδωσε μια προοπτική σημαντική για τη χώρα. Σήκωσε τη χώρα αυτή η επιλογή με πολύ μεγάλο πολιτικό κόστος όμως», αναφέρει. Μιλά επίσης για την υπόθεση των τηλεοπτικών αδειών, για την υπόθεση Νοvartis.

Και «φτάνω στην εκλογική ήττα και στην επόμενη μέρα. Υπάρχει ένα κεφάλαιο που είναι η χαμένη ευκαιρία για τη χώρα και για την Αριστερά. Οι δικές μου αδυναμίες, οι αδυναμίες του ΣΥΡΙΖΑ, η δική μου αυτοκριτική σε όλη την περίοδο αυτή, αλλά και η κριτική. Και φτάνω μέχρι το 2024».

Ενώ, τέλος, υπάρχει και μια ενότητα με τίτλο «Τι μας άφησε το ταξίδι». Εξωτερική πολιτική, συναντήσεις με ξένους ηγέτες, ελληνοτουρκικές σχέσεις, Κυπριακό, Μακεδονικό, σχέσεις με Ρωσία, Κίνα, Ηνωμένες Πολιτείες, Βαλκάνια. Αλλά και τα κοινωνικά επιτεύγματα: το «να βγούμε από όλη αυτή την περιπέτεια με τις λιγότερες δυνατές πληγές και με την κοινωνία όρθια» – και όλα αυτά σε 730 σελίδες…