Ο ταχυδρόμος χτυπάει πάντα δυο φορές στο κλασικό νουάρ αριστούργημα, αλλά στην πόρτα του Κυριάκου Μητσοτάκη χτύπησε 152.193 – όσα και τα μέλη του ΣΥΡΙΖΑ που ψήφισαν για εκλογή προέδρου την προηγούμενη Κυριακή. Με τη συνήθως βαρετή για τους εξωκομματικούς διαδικασία να μετατρέπεται από το κόμμα σε πολιτική πράξη αποδοκιμασίας της κυβέρνησης, αλλά και πρόκριμα εκλογών, αφού η καμπάνια «Στέλνουμε πίσω το λογαριασμό» καλούσε τους πολίτες να στείλουν ευθύ αντιπολιτευτικό μήνυμα.
Η εκτίναξη του αριθμού των μελών του κόμματος σε 172.000 μέλη –με 110.000 από αυτά να εγγράφονται μόλις την Κυριακή ώστε να ψηφίσουν για τον πρόεδρο– είναι σίγουρα κάτι παραπάνω από ποσοτικό στοιχείο: είναι μια ποιοτική αλλαγή για την ταυτότητα, τον χαρακτήρα και τη δυναμική του κόμματος. Η ανθρωπογεωγραφία τους θα είναι σίγουρα αποκαλυπτική τόσο για τον ίδιο τον ΣΥΡΙΖΑ όσο και για το κομματικό φαινόμενο εν γένει, σε μια εποχή που φαίνεται να υποχωρεί, με εντεινόμενη τη δυσπιστία των πολιτών, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη.
Δέκα χρόνια μετά τον εκλογικό σεισμό που έφερε το μικρό κόμμα της Ριζοσπαστικής Αριστεράς στο κέντρο της πολιτικής κονίστρας, επτά μετά τη διπλή νίκη του 2015 και τρία μετά την ήττα του 2019, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει αποδείξει πως είναι ένα κόμμα ανθεκτικό, που εξακολουθεί να είναι ο προοδευτικός πόλος του πολιτικού συστήματος. Και παρόλο που το πόσοι άνθρωποι ψηφίζουν σε μια εσωκομματική διαδικασία δεν σχετίζεται πάντα ευθέως και ανάλογα με το πόσοι εντέλει θα στηρίξουν αυτό το κόμμα στην εθνική κάλπη (θυμίζουμε την περίπτωση του Γιώργου Παπανδρέου που ψηφίστηκε από 1 εκατ. φίλους του ΠΑΣΟΚ και ηττήθηκε στις εκλογές αργότερα), είναι σημαντικό, ωστόσο, επειδή στον ΣΥΡΙΖΑ η διαδικασία είναι διαφορετική και όσοι ψηφίζουν εγγράφονται ως μέλη του κόμματος, να δούμε αν και πόσο αντιπροσωπεύουν κρίσιμες κοινωνικές κατηγορίες (νέα γενιά, γυναίκες, φτωχές, αγροτικές και μεσαίες γειτονιές).
Ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι που πέρασαν πριν από μία εβδομάδα το κατώφλι του ΣΥΡΙΖΑ για πρώτη φορά; Τους συναντήσαμε στα εκλογικά κέντρα που έστησε το κόμμα στην Αττική και με άλλους μιλήσαμε τηλεφωνικά. Αν έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό, είναι ο προβληματισμός τους: άνθρωποι που ανήκουν στην άλλοτε κραταιά μεσαία τάξη και έμαθαν να επιβιώνουν στη δίνη επάλληλων κρίσεων, μοιράζονται τις ίδιες αγωνίες.
Από την 25χρονη Κατερίνα μέχρι την 70χρονη Μαρία, στις κάλπες προσήλθαν άνθρωποι κάθε ηλικίας. «Ηθελα να γίνω μέλος γιατί κουράστηκα να στηρίζω με μισή καρδιά, από την ασφάλεια που δίνει η απόσταση και η εύκολη πολλές φορές κριτική. Είχα έναν προβληματισμό, μήπως είναι μια πολύ συστημική επιλογή για άνθρωπο της ηλικίας μου ο ΣΥΡΙΖΑ, ωστόσο ήθελα να ενταχθώ σε ένα κόμμα που μπορεί να κυβερνήσει ώστε να δω αλλαγές στην καθημερινότητά μας άμεσα», μας λέει η Κατερίνα.
Η Μαρία, πάλι, είχε να οργανωθεί σε κόμμα από το 1989, οπότε και σιωπηλά αποχώρησε από το ΚΚΕ. «Ηταν εξαιρετικά τραυματική η εμπειρία τότε, η διάψευση που ζήσαμε όλοι, η αποκάλυψη όσων συνέβαιναν στις χώρες του υπαρκτού, ενώ εμείς ήμασταν τόσο ανυποψίαστοι, τόσο ευκολόπιστοι πως το κόμμα ξέρει. […] Είχα πει πως δεν θα ξαναενταχθώ ποτέ σε κόμμα, αλλά νιώθω πια πως φτάσαμε στο μη παρέκει. […] Από το 2010 τα παιδιά μας φεύγουν μετανάστες και μόλις πήραμε μια ανάσα από τα μνημόνια, ήρθε η λαίλαπα Μητσοτάκη. Δεν μπαίνω στον ΣΥΡΙΖΑ για μένα, μπαίνω για τα εγγόνια και τα παιδιά μας».
Αλλοι αυτοπροσδιορίζονται ως αριστεροί, άλλοι ως κεντρώοι, άλλοι ως σοσιαλιστές κι άλλοι ως δημοκράτες απλώς, όλοι οι νεοφώτιστοι του ΣΥΡΙΖΑ πάντως μοιράζονται τον ίδιο ενθουσιασμό – συναίσθημα που είχαμε καιρό να δούμε σε εκδήλωση του κόμματος μετά το τρομερό καλοκαίρι του 2015. «Ψηφίσαμε κι η γυναίκα μου και εγώ», μας λέει ο Θάνος. «Είναι η πρώτη φορά και για τους δυο μας στα 60 μας και κάτι πρέπει να πει αυτό στον κ. Μητσοτάκη.
Μέχρι χτες νιώθαμε πολύ μόνοι – ίσως και λίγο ενοχοποιημένοι. Μας λένε τα κανάλια όλη μέρα πως η κυβέρνηση πάει θαυμάσια και για όλα τα δεινά μια φταίει ο πόλεμος, μια η πανδημία. Λέγαμε “Βρε μπας και τα κάνουμε εμείς όλα λάθος και δεν μας βγάζουν οι μισθοί μας μέχρι τέλος του μήνα; Μπας και φταίνε τα δικά μας παιδιά που είναι το ένα με τον βασικό και το άλλο άνεργο;” Αλλά, όχι! Χιλιάδες άνθρωποι μοιράζονται τα ίδια προβλήματα με εμάς, χιλιάδες έστειλαν πίσω τον λογαριασμό κι εκατομμύρια θα στείλουν τη Δεξιά στον πάγκο όταν έρθει η ώρα της κάλπης. Από την Κυριακή και μετά δεν νιώθουμε μόνοι».
Τα μηνύματα που θέλουν να στείλουν τα νέα μέλη, ωστόσο, δεν περιορίζονται προς την κυβέρνηση και τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Στέλνουν όλοι τους ένα ισχυρότατο μήνυμα στήριξης προς τον πρόεδρο, αλλά –και όσοι παρακολουθούν στενότερα την κομματική ζωή– και προς τις τάσεις του κόμματος. «Φυσικά και αγαπάω τον πρόεδρό μας, είναι κακό δηλαδή; Πρέπει να είμαστε συνέχεια με το δάχτυλο υψωμένο;» λέει η Χριστίνα, που επέστρεψε πρόσφατα στην Ελλάδα με ένα διδακτορικό στις αποσκευές της και ένα αβέβαιο επαγγελματικό μέλλον.
«Δεν συμμερίζομαι καθόλου όσα λέγονται πως ο ΣΥΡΙΖΑ θα γίνει ένα αρχηγικό κόμμα, εκτιμώ πως θα συμβεί εντελώς το αντίθετο – το καταστατικό δίνει δύναμη στη φωνή μας». Ακόμα περισσότερο ξιφουλκεί για τον πρόεδρο η 58χρονη Βάλια: «Ημουν πάντα ψηφοφόρος, αλλά δεν είχα γίνει μέλος ώς τώρα. Παρακολουθώντας ωστόσο τη Δεξιά να προελαύνει σε όλα τα πεδία και τον ΣΥΡΙΖΑ να βουλιάζει στην εσωστρέφεια και τις εσωκομματικές έριδες, ήθελα να στείλω ένα μήνυμα: Φτάνει με την κατάρα της Αριστεράς, παιδιά! Στηρίζουμε τον πρόεδρο, πάμε μπροστά! Χωρίς τον Τσίπρα, θα ήμασταν ακόμα στο 3%! Αυτό θέλουμε;»
Το μόνο σίγουρο είναι πως οι χιλιάδες αυτοί άνθρωποι προσέρχονται στον ΣΥΡΙΖΑ με προσδοκίες και ελπίδες. Με την ψήφο τους έδωσαν ψήφο εμπιστοσύνης στο κόμμα και τη δυναμική να αποδείξει πως δεν βρίσκεται απλώς εν κινήσει, αλλά και πως δύναται να κάνει κινήσεις ματ στην πολιτική σκακιέρα. Καθένας τους είναι μια ευκαιρία για να αποκτήσει η αξιωματική αντιπολίτευση γείωση και φωνή σε τοπικές κοινωνίες και κινήματα, σε συνδικάτα και σωματεία, σε συλλόγους και μαζικούς φορείς, στη ζώσα κοινωνία την ίδια. Και το μεγάλο στοίχημα για τον ΣΥΡΙΖΑ είναι να γοητεύσει, να πείσει και να οργανώσει όλα τα νέα του μέλη –ακόμα κι όσα θεωρούν ενδεχομένως πως το καθήκον τους έληξε στέλνοντας συστημένα μηνύματα– προς όποια κατεύθυνση…
