Μία ομιλία-υπόδειγμα πολιτικής επικοινωνίας

Ηταν μια ομιλία προσεκτικά μελετημένη σε όλες της τις πτυχές – ποιος περίμενε κάτι λιγότερο από εκείνους που έχουν κάνει την πολιτική επικοινωνία επιστήμη.

Από τη σύνθεση του ακροατηρίου μέχρι τις ατάκες του Μπαράκ Ομπάμα, όλα ήταν ορθά επιλεγμένα, ώστε να υπηρετείται ο σκοπός της εκδήλωσης: να καταγραφεί ο απερχόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ στη σύγχρονη Ιστορία ως εκείνος ο προοδευτικός πολιτικός που έβαλε το στίγμα του καθοριστικά στον σημερινό κόσμο, που συνδύασε την οραματική χροιά της έλλειψης αποκλεισμών με τη ρεαλιστική διοίκηση μιας υπερδύναμης σε κρίση.

Τα μηνύματα έφτασαν στους αποδέκτες τους εύκολα, κυρίως λόγω της ρητορικής ευστροφίας του ίδιου του Ομπάμα και των λογογράφων του, του επικοινωνιακού χαρίσματος που τον διακρίνει και της διάθεσης να δημιουργηθεί η αίσθηση της εγγύτητας με τον απλό άνθρωπο.

Η γλώσσα του απλή και λαϊκή, οι δε αποστροφές του υποδείγματα επικοινωνιακής ευθύτητας. Προσέγγισε τους Ελληνες αναφερόμενος στην έμπνευση που αντλεί όλος ο δυτικός κόσμος από τους αρχαίους τραγωδούς, στη σπανακόπιτα που έφαγε στον Λευκό Οίκο και στις φουστανέλες στις γειτονιές του Σικάγου, στην ανθρώπινη διαχείριση των προσφυγικών ρευμάτων, στο «φιλότιμο» που προσωπικά τού δίνει ελπίδα. Ολα καταγραμμένα με τρόπο που μπορεί να ακουμπήσει την «περηφάνια» του σύγχρονου Ελληνα.

Η θεματολογία που επέλεξε, η δημοκρατία, ενίσχυσε το αίσθημα των Ελλήνων παρισταμένων, έγινε όμως και εργαλείο στον λόγο του ώστε να στείλει συγκεκριμένα μηνύματα στο εσωτερικό των ΗΠΑ.

Η εξωτερική πολιτική που άσκησε, είπε ο Ομπάμα, είναι ως κεντρική ιδέα «να υπερασπιστούμε την ιδέα της “αυτοκυβέρνησης” (self-government)».

Και σ’ αυτό το πλαίσιο έθεσε τις αμερικανικές επιλογές στην κατάσταση στην Ουκρανία, την επιτυχή κατάληξη των συζητήσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα στο Ιράν, τη διαχείριση της κλιματικής αλλαγής. Κάποιοι λίγοι γκρίνιαξαν επειδή δεν είπε λέξη για τη Συρία. Τέτοια πράγματα δεν χωρούν σε φιέστες.

Αρκέστηκε να μιλήσει για το μέτωπο που έχει η Αμερική με τον ISIS. Οσον αφορά τον Ντόναλντ Τραμπ, είπε ότι «εγώ και ο επόμενος πρόεδρος δεν θα μπορούσαμε να είμαστε περισσότερο διαφορετικοί. Αλλά η αμερικανική Δημοκρατία είναι πάνω από τα πρόσωπα».

Με στραμμένο το βλέμμα του στο Βερολίνο (μεταφορικά, γιατί κατά τη διάρκεια της ομιλίας το είχε στραμμένο στα ειδικά πάνελ δίπλα στο πόντιουμ απ’ όπου «περνά» το γραπτό κείμενο της ομιλίας), ο Μπαράκ Ομπάμα μίλησε πολλάκις για τους νέους, «που επιλέγουν την ελπίδα αντί για τον φόβο».

Είπε, όμως, και ότι υπάρχει ένα ιδιάζον παράδοξο: Παρά το γεγονός ότι έχουμε μια οικονομία με παγκόσμια ολοκλήρωση, εντούτοις μεγαλώνει η τάση ανισοτήτων. Και εξήγησε ότι αυτή η τάση μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη πολιτικών που φέρνουν αρνητικούς ανταγωνισμούς ανάμεσα στα κράτη.

Αυτή η αναφορά ερμηνεύεται προφανώς ως μήνυμα στη Μέρκελ και στον Ολάντ, ότι η Ακροδεξιά καιροφυλακτεί.

Και σε εκείνο το σημείο βρήκε την ευκαιρία να επισημάνει ότι απαιτείται η έμφαση στην ανάπτυξη αλλά και στην ενίσχυση της απασχόλησης, με «τολμηρές αλλαγές» στην οικονομία, που θα φέρουν και «καλύτερους μισθούς».

Μίλησε και πάλι για την ανάγκη «οι θεσμοί να ανταποκρίνονται στις ανησυχίες των πολιτών», ενώ αναφερόμενος στην Ελλάδα συντάχθηκε ξανά με την άποψη του ΔΝΤ για την οικονομία, είπε ότι θα ενισχύει στις κατευθύνσεις αυτές και συνεχάρη τον Αλέξη Τσίπρα.

Τα χειροκροτήματα ήταν αρκετά και η έντασή τους χαρακτηριστική της σύνθεσης του ακροατηρίου. Στα συγχαρητήρια προς τον Ελληνα πρωθυπουργό, ήταν αναιμικά.

Στις αναφορές για τις νεοφυείς επιχειρήσεις, σαφώς πιο δυνατά. Εφταιγε το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος της «πλατείας» του Κέντρου Πολιτισμού ήταν γεμάτο με μαθητές από τα κολέγια; Ή μήπως έφταιγε το ότι η μεγάλη πλειονότητα στα θεωρεία προερχόταν από μικρομεσαία στελέχη της Ν.Δ., που έσπασαν τα τηλέφωνα προκειμένου να εξασφαλίσουν μία πρόσκληση;

Οι δύο ατάκες που κράτησε ο Αμερικανός πρόεδρος για το τέλος ήταν αυτές που σε τελική ανάλυση συνοψίζουν την (επιδιωκόμενη) εικόνα του Μπαράκ Ομπάμα. Θυμήθηκε τη φράση μιας Ελληνίδας, που εξηγώντας γιατί δέχεται τους πρόσφυγες είχε πει πως «ζούμε κάτω από τον ίδιο ήλιο και ερωτευόμαστε κάτω από το ίδιο φεγγάρι».

«Αυτή η γυναίκα μού έδωσε ελπίδα» είπε. Και κατέληξε λέγοντας ότι «ο πιο σημαντικός θώκος δεν είναι του προέδρου ή του πρωθυπουργού· ο πιο σημαντικός τίτλος είναι αυτός του πολίτη».