Στην επικαιροποίηση του ελληνοτουρκικού πρωτοκόλλου για επανεισδοχή στην Τουρκία των παράτυπων μεταναστών που περνούν στη χώρα μας συμφώνησαν χθες στη Σμύρνη ο Αλέξης Τσίπρας και ο Τούρκος ομόλογός του Αχμέτ Νταβούτογλου.
Ταυτόχρονα, στο πλαίσιο της συνεδρίασης του 4ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας, οι ηγεσίες των δύο χωρών κατέληξαν σε σειρά διμερών συμφωνιών που αφορούν θέματα εμπορίου, συγκοινωνιών, τουρισμού, ραδιοτηλεοπτικών μέσων και συνεργασίας των πρακτορείων ειδήσεων ΑΠΕ και Αναντολού.
Μεταξύ άλλων, συμφωνήθηκε η αεροπορική σύνδεση Αθήνας – Αγκυρας, υπογραμμίστηκε η ανάγκη ανάπτυξης συνεργασίας σιδηροδρομικών συνδέσεων, καθώς και να αναπτυχθεί υπερταχεία που θα συνδέει Κωνσταντινούπολη με Θεσσαλονίκη. Παράλληλα, συμφωνήθηκαν αντιπλημμυρικά έργα στον Εβρο και κατασκευή δεύτερης διασυνοριακής γέφυρας.
Οπως ήταν αναμενόμενο, το ζήτημα που κυριάρχησε στη συνάντηση των δύο πρωθυπουργών -αλλά και στις δηλώσεις τους που ακολούθησαν- ήταν το προσφυγικό. Οι δύο ηγέτες συμφώνησαν ότι χρειάζεται να υιοθετήσουν ένα πιο αποτελεσματικό σχέδιο το οποίο θα λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τις ευρωπαϊκές αποφάσεις για το προσφυγικό.
Προς το παρόν, βεβαίως, ούτε ελληνοτουρκικό σχέδιο υπάρχει ούτε ευρωπαϊκές αποφάσεις, αν και ο Ελληνας πρωθυπουργός εξέφρασε την ελπίδα ότι αυτό θα συμβεί στην επόμενη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε. στις 17 του μήνα.
Κοινή συνέντευξη
Στην κοινή συνέντευξη Τύπου των δύο πρωθυπουργών, ο Αλ. Τσίπρας σημείωσε ότι για το προσφυγικό δεν είναι υπεύθυνες η Ελλάδα και η Τουρκία, οι οποίες θεωρούν ότι αυτό που συμβαίνει στο Αιγαίο με τους πρόσφυγες είναι ντροπή και εντείνοντας τη συνεργασία τους θα συνεχίσουν να παρέχουν ανθρωπιά και φιλοξενία στους κυνηγημένους.
Ταυτόχρονα, προχώρησε σε μια ουσιαστική διευκρίνιση για τις προθέσεις των δύο χωρών λέγοντας: «Δεν θα δεχτούμε τη μόνιμη παραμονή όλων αυτών των ανθρώπων που θέλουν μια καλύτερη ζωή γι’ αυτό και προωθούμε από κοινού έναν μηχανισμό μόνιμης οδού των προσφύγων, μια μόνιμη ροή προς τις χώρες της Ε.Ε., παίρνοντας ταυτόχρονα μέτρα για την αντιμετώπιση των παράνομων οδών».
Επίσης χαρακτήρισε ενδιαφέρουσα την πρόταση Νταβούτογλου -που κατατέθηκε στην προχθεσινή σύνοδο κορυφής της Ε.Ε.- για το χτύπημα των διακινητών προσφύγων, προσθέτοντας όμως ότι πρέπει να μελετηθεί στη νομική της διάσταση.
Στο ίδιο πνεύμα ο Αχμέτ Νταβούτογλου σημείωσε ότι «Ελλάδα και Τουρκία μοιράζονται την προσφυγική κρίση που πηγάζει από τη βαρβαρική κατάσταση των τρομοκρατών».
Και πρόσθεσε: «Απαντάμε στο ζήτημα της κρίσης αυτής και συμφωνούμε με ένα κοινό προσχέδιο. Η συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών θα είναι πολύ σημαντική για να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά στο Αιγαίο την προσφυγική κρίση και να μειώσουμε στο ελάχιστο τις δραματικές καταστάσεις που συμβαίνουν στη θάλασσα του Αιγαίου».
Ο Τούρκος πρωθυπουργός αναφέρθηκε στις συζητήσεις της χώρας του με την Ευρώπη για το προσφυγικό, σημείωσε ότι αυτές θα συνεχιστούν ώστε όσοι πρόσφυγες πληρούν τις προϋποθέσεις να στέλνονται στην Ευρώπη ενώ αναφερόμενος στα επιπλέον 3 δισ. ευρώ που ζήτησε η Τουρκία από την Ευρώπη, είπε πως είναι μια έξτρα βοήθεια αντιμετώπισης της προσφυγικής κρίσης.
Από τα όσα είπαν οι δύο ηγέτες στη συνέντευξη Τύπου, η ατζέντα της μεταξύ τους συνάντησης περιείχε τόσο το Κυπριακό ζήτημα όσο και το ζήτημα των παραβιάσεων στο Αιγαίο. «Συζητήσαμε για το Κυπριακό, ενώ μεταξύ άλλων εξέφρασα στον κ. Νταβούτογλου με ειλικρίνεια την ανησυχία της Ελλάδας για τις παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου και την αύξηση των εμπλοκών το τελευταίο έτος.
»Και το λέω πως αυτή η αύξηση δεν συνάδει με το καλό κλίμα φιλίας που έχουμε αναπτύξει», είπε ο Ελληνας πρωθυπουργός και πρόσθεσε: «Το Αιγαίο πρέπει να παραμείνει θάλασσα σταθερότητας, ειρήνης και συνεργασίας».
Φιλειρηνικός στις δηλώσεις του ήταν και ο Αχμέτ Νταβούτογλου. «Συζητήσαμε τα προβλήματα του Αιγαίου και του Κυπριακού και ο κ. Τσίπρας έδειξε μεγάλη αποφασιστικότητα να επιλυθούν, και τον ευχαριστώ ενώπιον όλων σας.
»Θέλουμε να είμαστε οι χώρες που δημιουργούν κλίμα ειρήνης και ηρεμίας στη γύρω περιοχή», είπε χαρακτηριστικά. Σε άλλο σημείο των δηλώσεών του σημείωσε με έμφαση ότι πρόθεση της χώρας του είναι να φύγει από τα μυαλά και τη σκέψη των ανθρώπων το ενδεχόμενο πολέμου μεταξύ των δύο χωρών.
Για το casus belli
Απαντώντας ωστόσο σε σχετική ερώτηση του απεσταλμένου της «Καθημερινής» -η οποία συμπεριλάμβανε και το ζήτημα του casus belli από μέρους της Τουρκίας-, ο Τούρκος πρωθυπουργός υπεραμύνθηκε της επιθετικής πολιτικής της χώρας του επικαλούμενος τις αμφισβητήσεις, από μέρους της, της ελληνικής εθνικής κυριαρχίας.
Για τις παραβιάσεις του εναέριου εθνικού χώρου είπε ότι αυτό που η Ελλάδα θεωρεί παραβίαση δεν το θεωρεί παραβίαση η Τουρκία.
Και αντιστρόφως. Επίσης δικαιολόγησε το τουρκικό casus belli επικαλούμενος αντίστοιχο ελληνικό, ενώ ζήτησε να ακυρωθούν οι σχετικές αποφάσεις των Κοινοβουλίων και των δύο χωρών. Σημειώνεται ότι η Ελλάδα ποτέ δεν έκανε λόγο για casus belli εναντίον της Τουρκίας αλλά για το δικαίωμά της να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλα, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Πάντως Αχμέτ Νταβούτογλου εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι όλα αυτά θα λυθούν και θα ξεπεραστούν σε βάθος χρόνου διά της διπλωματικής οδού.
Ο Αλ. Τσίπρας συμφώνησε με τον ομόλογό του ότι πρέπει να αφαιρέσουμε από τη σκέψη μας το ενδεχόμενο του πολέμου, χαρακτήρισε το casus belli κατάλοιπο του παρελθόντος, από τη δεκαετία του 1960, και κατέληξε: «Ελπίζω ότι θα πείσω και τον Αχμέτ γι’ αυτό».
Το πρόγραμμα της επίσκεψης του Αλ. Τσίπρα στη Σμύρνη ολοκληρώθηκε με δύο ακόμη γεγονότα: την ανακήρυξή του σε επίτιμο διδάκτορα από το Πανεπιστήμιο της Σμύρνης και την παρουσία του στο Ελληνοτουρκικό Επιχειρηματικό Φόρουμ.
