Ισχυρές διασφαλίσεις για τη λειτουργική και οικονομική ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, καταδίκη της χρήσης κατασκοπευτικού λογισμικού κατά δημοσιογράφων, αποφασιστική εφαρμογή του κανονισμού αιρεσιμότητας για κράτη-μέλη που παραβιάζουν το Κράτος Δικαίου, αλλά και έναν «ετήσιο κύκλο για το κράτος δικαίου» με ισχυρότερη, πιο διαρθρωμένη διοργανική και διαθεσμική συνεργασία.
Είναι μερικά από τα βασικά σημεία της έκθεσης για την κατάσταση του Κράτους Δικαίου στα 27 κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αύριο θα τεθεί σε ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Συντάκτης της έκθεσης είναι ο επικεφαλής της πολιτικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ και αντιπρόεδρος της LEFT Κώστας Αρβανίτης, τον οποίον η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων LIBE όρισε ως εισηγητή.
Η έκθεση εγκρίθηκε με συντριπτική πλειοψηφία από την LIBE, και με την στήριξη των ευρωβουλευτών από πέντε κόμματα, μεταξύ των οποίων και το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα. Ωστόσο, δεν είναι σίγουρο ότι η ίδια στήριξη θα επαναληφθεί.
Στην έκθεση δεν κατονομάζονται συγκεκριμένα κράτη μέλη -πλην της Ουγγαρίας η οποία υπόκειται στη διαδικασία αιρεσιμότητας του άρθρου 7. «Αυτή η απόφαση οφείλεται σε πολιτικούς περιορισμούς, πρακτικά δηλαδή στην αυξανόμενη επιρροή των εθνικών πολιτικών συμφερόντων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που καθιστά ολοένα και πιο δύσκολη την επίτευξη αντικειμενικών, αμερόληπτων συμφωνιών. Στο πλαίσιο αυτό, η μη κατονομασία των κρατών μελών απέβη αναγκαία για την εξασφάλιση μιας ευρέως υποστηριζόμενης έκθεσης», είπε ο Κώστας Αρβανίτης.
Ύστερα από έναν μαραθώνιο διαπραγματεύσεων, η έκθεση περιλαμβάνει πλέον σχεδόν 200 παραγράφους που εκτείνονται σε 70 σελίδες. Οι συνοδευτικές αιτιολογικές σκέψεις καταγγέλλουν ουσιαστικά τις παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων, την αυξανόμενη πίεση στον χώρο της κοινωνίας των πολιτών σε ολόκληρη την ΕΕ, την κατάχρηση κονδυλίων της ΕΕ και την αύξηση του υπερπληθυσμού των φυλακών και των αυτοκτονιών εντός των φυλακών της ΕΕ, μεταξύ άλλων τομέων ανησυχίας.
«Συνολικά, καταφέραμε να συντάξουμε μια ισχυρή έκθεση που ενισχύει την προστασία των δημοσιογράφων και της κοινωνίας των πολιτών, αντιμετωπίζει τη διαφθορά (ιδίως στα υψηλότερα πολιτικά επίπεδα) και την κατάχρηση των ενωσιακών πόρων με τρόπους που υπονομεύουν τα θεμελιώδη δικαιώματα», είπε ο εισηγητής.
Η έκθεση ενσωματώνει τα οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα, τονίζοντας ότι ο κοινωνικός αποκλεισμός, η ακραία φτώχεια και η έλλειψη στέγασης παρεμποδίζουν την αποτελεσματική πρόσβαση στη δικαιοσύνη και την ισότητα ενώπιον του νόμου.
«Ως εισηγητής, προσπάθησα να αποτυπώσω τις πολιτικές προτεραιότητες που εξέφρασε η πλειονότητα των ομάδων στην επιτροπή LIBE, ανταποκρινόμενος παράλληλα στο αίτημα της Επιτροπής να δημοσιεύει την ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου νωρίτερα από ό,τι τα προηγούμενα έτη. Αυτό το ταχύτερο χρονοδιάγραμμα αποτέλεσε συνεχή πρόκληση καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, ιδίως δεδομένου ότι κατατέθηκαν 763 τροπολογίες», είπε ο Κώστας Αρβανίτης.
Η έκθεση τονίζει με έμφαση την εγγενή σχέση μεταξύ του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, παράλληλα με την ανάγκη αποπολιτικοποίησης των αξιολογήσεων της Επιτροπής μέσω της συμμετοχής ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων.
«Εκφράζουμε ανησυχία για τις παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων που συνδέονται με τη χρήση των κονδυλίων της ΕΕ σε ορισμένα κράτη μέλη, ιδίως στους τομείς των συνθηκών υποδοχής των αιτούντων άσυλο, της ιδρυματοποίησης των ατόμων με αναπηρία και των παιδιών, καθώς και έργων στέγασης, εκπαίδευσης, και αστικής ανάπλασης», συμπλήρωσε.
Η προσέγγιση είναι περισσότερο «ανθρωποκεντρική», μέσω της ενσωμάτωσης των οικονομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. Το κείμενο εγείρει ανησυχίες σχετικά με την κανονικοποίηση των ρατσιστικών αφηγημάτων και τον ευρύτερο κίνδυνο οπισθοδρόμησης της δημοκρατίας λόγω της πανευρωπαϊκής ανάδυσης των ακροδεξιών πολιτικών, και υποστηρίξαμε μια αυστηρή και τεκμηριωμένη υπεράσπιση του κράτους δικαίου σε ολόκληρη την ΕΕ.
Δυστυχώς, στο ζήτημα της γυναικοκτονίας, παρότι έγιναν απόπειρες συνεννόησης δεν υπήρξε ικανή στήριξη, φαίνεται ότι δεν έχουν ωριμάσει ακόμη οι συνθήκες ώστε να δημιουργηθεί μια κρίσιμη πολιτική μάζα πανευρωπαϊκά, ωστόσο θα συνεχίσουμε με επιμονή να επαναφέρουμε το ζήτημα.
