«Ναι μεν, αλλά» της Κομισιόν για τις σχέσεις Ε.Ε. – Τουρκίας

ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ

Mια δύσκολη σχέση, που όμως πρέπει να διατηρηθεί. Αυτό είναι το μήνυμα που προκύπτει από τη 18σέλιδη ειδική έκθεση της Κομισιόν και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης για τις ευρωτουρκικές σχέσεις. Γιατί ναι μεν η συνεργασία Ε.Ε.-Τουρκίας περνάει μέσα από τα κράτη-μέλη της ευρωπαϊκής οικογένειας, όπως η Ελλάδα και η Κύπρος, ωστόσο «η Τουρκία είναι μέρος όλων των γεωπολιτικών εξελίξεων στην ευρύτερη περιοχή», όπως παραδέχθηκε χθες ο ύπατος εκπρόσωπος της Ε.Ε., Ζοζέπ Μπορέλ.

Στην έκθεση που θα αποτελέσει τη βάση συζήτησης για τους ηγέτες στη σύνοδο κορυφής Δεκεμβρίου, οι συντάκτες επιχειρούν να προτείνουν κάποια μέτρα θετικής ατζέντας, «προοδευτικά, αντιστρέψιμα και αναλογικά», όπως ακριβώς το 2021, ελπίζοντας ότι αυτή τη φορά η λογική του «καρότου» και του «μαστιγίου» θα δουλέψει καλύτερα. Επανάληψη διαλόγων υψηλού επιπέδου, οικονομική βοήθεια για το μεταναστευτικό και διευκόλυνση στη διεκπεραίωση αιτημάτων βίζας είναι μερικά από τα θετικά μέτρα, πάντα υπό όρους.

Στην έκθεση αναγνωρίζεται ότι η Τουρκία έχει επιδείξει μια πιο εποικοδομητική στάση σε διάφορα θέματα, συμπεριλαμβανομένων των διμερών σχέσεών της με την Ελλάδα, αλλά και της διευκόλυνσης για συμφωνία στην εξαγωγή σιτηρών από την Ουκρανία. Επίσης, τονίζεται η συμβολή της στο μεταναστευτικό.

Ωστόσο, τα θετικά τελειώνουν κάπου εδώ. Η έκθεση τονίζει ότι η ισορροπία με την Τουρκία παραμένει εύθραυστη. «Η στάση της Τουρκίας στο Κυπριακό και η έντονη προώθηση μιας λύσης δύο κρατών για το νησί αποτελούν μεγάλη πρόκληση», σημειώνεται, την ώρα που αρκετά από τα θετικά βήματα που προτείνονται έχουν ως προϋπόθεση μεταξύ άλλων τη μη επανάληψη μη εξουσιοδοτημένων γεωτρήσεων στην κυπριακή ΑΟΖ, καθώς και την τήρηση κυπρογενών υποχρεώσεων.

Για το κράτος δικαίου

«Η συνέχιση του διαλόγου με καλή πίστη, συμπεριλαμβανομένου του Κυπριακού, με παράλληλη αποχή από μονομερείς ενέργειες, θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανάπτυξη μιας πιο συνεργατικής και αμοιβαία επωφελούς σχέσης». Επίσης, η υποστήριξη της Τουρκίας στα στρατιωτικά μέσα σε περιφερειακές συγκρούσεις και οι απόψεις της για τη Χαμάς έρχονται σε αντίθεση με τις θέσεις της Ε.Ε.

Μεγάλο κεφάλαιο στην έκθεση αποτελεί και η κατάσταση για τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου εντός της Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένης της μη εφαρμογής των αποφάσεων του ΕΔΔΑ. «Ο διάλογος για το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα θα παραμείνει αναπόσπαστο μέρος της σχέσης Ε.Ε.-Τουρκίας», σημειώνεται.

«Η Ε.Ε. έχει σαφώς στρατηγικό συμφέρον να αναπτύξει μια σχέση με την Τουρκία σε όλους τους πιθανούς τομείς, με βάση την εμπιστοσύνη και μια κουλτούρα συναίνεσης, ιδίως στο πλαίσιο ευρύτερων γεωπολιτικών αλλαγών. Οι προσπάθειες γεφύρωσης των βασικών διαφορών με την Αγκυρα πρέπει να συνεχιστούν», υπογραμμίζει η έκθεση.

Πέντε είναι τα «καρότα» που προτείνει η Ε.Ε. για την Τουρκία. Η επαναφορά των διαλόγων υψηλού επιπέδου -μεταξύ άλλων- για την οικονομία, την ενέργεια και τις μεταφορές που είχαν ανασταλεί το 2019, «υπό την προϋπόθεση ότι η Τουρκία συνεχίζει να απέχει από όλες τις παράνομες δραστηριότητες γεώτρησης στην Ανατολική Μεσόγειο και όλες τις άλλες ενέργειες που δεν σέβονται την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών της Ε.Ε.».

Διαδικασία βίζας

Επίσης, συνέχιση των συζητήσεων για το σχέδιο διαπραγματευτικού πλαισίου για τον εκσυγχρονισμό της τελωνειακής ένωσης Ε.Ε.-Τουρκίας «με την κατανόηση ότι η Τουρκία συνεχίζει να αντιμετωπίζει την καταστρατήγηση των περιοριστικών μέτρων της Ε.Ε. κατά της Ρωσίας μέσω της επικράτειάς της γρήγορα και αποτελεσματικά και συνεχίζει να επιλύει τα προβλήματα του εμπορίου». Η έναρξη των συζητήσεων για το Κυπριακό μπορεί να διευκολύνει την τελωνειακή ένωση, σημειώνεται. Επιπλέον, περισσότερες επενδύσεις μέσω της Επενδυτικής Πλατφόρμας της Τουρκίας αλλά και μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.

Τελευταίο αλλά σημαντικό, προτείνεται η διευκόλυνση των διαδικασιών βίζας, ιδίως για ορισμένες συγκεκριμένες κατηγορίες Τούρκων πολιτών όταν υποβάλλουν αίτηση για βίζα στην Ε.Ε. (επιχειρηματίες, φοιτητές, Τούρκοι πολίτες με μέλη οικογένειας στην Ε.Ε. κ.λπ.). Αυτό θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει την πλήρη χρήση των ευελιξιών του Κώδικα Θεωρήσεων για να επιτραπεί η έκδοση θεωρήσεων πολλαπλής εισόδου με μακρά ισχύ.