«Μειωμένο κατά το 1/3 (κατά 58 δισ. ευρώ ή κατά 31%) σε σχέση με το 2019 προβλέπεται να είναι το ΑΕΠ της ελληνικής οικονομίας το έτος 2100, εάν δεν αναχαιτιστούν η δημογραφική κρίση και κυρίως η γήρανση και η πτωτική τάση του πληθυσμού, ο οποίος προβλέπεται να υποχωρήσει στα 8,1 εκατ. μέχρι τότε. Κι αυτό το μέγεθος αφορά το πιο αισιόδοξο σενάριο. Διότι σε περίπτωση μηδενικών μεταναστευτικών ροών η μείωση του πληθυσμού θα είναι 45% και θα μιλάμε για μια χώρα μόλις 5,7 εκατ. κατοίκων.
Αυτό είναι το βασικό σενάριο των προβολών που ανακοίνωσε χθες κατά τη διάρκεια ημερίδας για τη δημογραφική γήρανση ο επιστημονικός διευθυντής του ΙΟΒΕ Νίκος Βέττας, παρουσιάζοντας τα συμπεράσματα μελέτης την οποία ανέθεσε και χρηματοδότησε η Eurobank στο πλαίσιο μιας σειράς πρωτοβουλιών για το δημογραφικό.
Βάσει της ίδιας μελέτης προβλέπεται ότι η απασχόληση θα μειωθεί κατά 2,1 εκατομμύρια άτομα (ή 48%), τα δημοσιονομικά έσοδα κατά 14 δισ. ευρώ (ή 19%) και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ κατά περίπου 1.740 ευρώ (ή 10%), σε σταθερές τιμές του 2019.
Aυτή η απαισιόδοξη πρόβλεψη, στα σενάρια, φαίνεται ότι δεν επηρεάζεται θεαματικά αφού η υψηλότερη γονιμότητα μπορεί να περιορίσει τις απώλειες στο ΑΕΠ έως το 2100 κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με ένα σενάριο χαμηλής γονιμότητας, ενώ η αντίστοιχη θετική επίδραση της υψηλότερης μετανάστευσης υπολογίζεται σε 7 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ στο τέλος της περιόδου.
Κι αν το 2100 φαντάζει πολύ μακριά, η έρευνα καταγράφει τις αρνητικές επιπτώσεις που θα εμφανιστούν ήδη από το 2050 και μετά, όπως είναι η περαιτέρω μείωση του ποσοστού αναπλήρωσης για τη σύνταξη γήρατος (στο 63,4% το 2030 μέχρι το 55% το 2060). Αλλωστε οι δημογραφικές μεταβολές είναι κάτι περισσότερο από εμφανείς: την περίοδο 2011-2021 ο πληθυσμός της χώρας μειώθηκε κατά 441.000 (-4%).
Η έρευνα του ΙΟΒΕ εντοπίζει τον ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο των πολιτικών ενσωμάτωσης μεταναστών, τις κακές επιδόσεις που έχει η χώρα σε συγκεκριμένους δείκτες ενσωμάτωσης, έναντι όλων των κρατών-μελών της Ε.Ε. και των χωρών του ΟΟΣΑ, αλλά και τη διατήρηση σε υψηλά επίπεδα των μεταναστευτικών εκροών Ελλήνων προς το εξωτερικό.
Στις προτάσεις πολιτικής για την ενσωμάτωση των μεταναστών, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει: την απλοποίηση των διαδικασιών παροχής άδειας αορίστου χρόνου, τη βελτίωση της πρόσβασης σε δημόσιες υπηρεσίες ειδικά για τα παιδιά των μεταναστών και την επιτάχυνση των διαδικασιών απόκτησης νομιμοποιητικών εγγράφων.
«Οι δημογραφικές εξελίξεις οξύνουν περαιτέρω την ανάγκη για τη θέσπιση πολιτικών με στόχο τη βελτίωση της επάρκειας και της ετοιμότητας του συστήματος υγείας ως προς τις δημογραφικές και επιδημιολογικές αλλαγές, τη θωράκισή του απέναντι σε μελλοντικές χρηματοδοτικές πιέσεις και την προαγωγή ενός υψηλότερου επιπέδου υγείας και διαβίωσης για όλους», επισημαίνεται στα συμπεράσματα της μελέτης. «Ο τομέας υγειονομικής περίθαλψης καλείται να ανταποκριθεί στις σημαντικές αυτές προκλήσεις για το εγχώριο σύστημα υγείας, το οποίο πάσχει από χρόνιες αδυναμίες. Στην Ελλάδα, ιδιαίτερα υψηλό είναι το επίπεδο των άμεσων ιδιωτικών δαπανών για την υγεία (out-of-pocket payments) καθώς και η φαρμακευτική και νοσοκομειακή δαπάνη, ενώ πολύ χαμηλές σε σύγκριση με άλλες χώρες του ΟΟΣΑ είναι οι πληρωμές για μακροχρόνια φροντίδα, πρόληψη και πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας».
Η έρευνα καταλήγει σε συγκεκριμένες προτάσεις για 11 τομείς παρεμβάσεων και εστιάζει στην ανάγκη θέσπισης Εθνικού Συντονιστή για τον Μετριασμό και την Προσαρμογή στις Δημογραφικές Εξελίξεις. Μεταξύ των ανά τομέα προτάσεων περιλαμβάνονται και οι εξής:
● ο επανασχεδιασμός και η ενίσχυση των υπηρεσιών προσχολικής αγωγής και φροντίδας, η εναρμόνιση κανόνων και δικαιωμάτων για τις γονικές άδειες ανάμεσα σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα αλλά και για αυτοαπασχολούμενους
● η επιδότηση του κόστους εργασίας απασχολούμενων που καλύπτουν αδειούχους
● ο επανασχεδιασμός του συστήματος κοινωνικών επιδομάτων, η ενίσχυση της επαγγελματικής ασφάλισης και η δυνατότητα λήψης εθνικής σύνταξης με λιγότερα από 15 έτη ασφάλισης, μειωμένης αναλογικά
● η παροχή υψηλού βαθμού ευελιξίας για δυνατότητες παράλληλης απασχόλησης των συνταξιούχων.
*Παραφράζοντας τον τίτλο του εμβληματικού έργου του Δημήτρη Δημητριάδη: «Πεθαίνω σαν χώρα»
