Eπιτελικό κράτος σε όλο του το μεγαλείο! Αφού η κυβέρνηση άλλαξε άποψη τέσσερις φορές μέσα σε εννέα μήνες για το πότε θα υποχρεωθεί κάθε δήμος να έχει δική του Πολεοδομία, έρχεται τώρα και δημιουργεί μια Κεντρική Υπηρεσία Δόμησης στο υπουργείο Περιβάλλοντος που θα εξετάζει τα αιτήματα σε «εφετειακό βαθμό» και με το… αζημίωτο.
Η κατάσταση στις Υπηρεσίες Δόμησης που λειτουργούν σε δήμους και πρώην νομαρχίες για να εκδίδουν άδειες δόμησης είναι γνωστή. Ταλαιπωρία για πολίτες και υπαλλήλους, αρχεία σε βουνά φακέλων, πολυνομία και λαβύρινθος διατάξεων για να μη βγαίνει ποτέ άκρη, έδαφος, με λίγα λόγια, στο οποίο εύκολα ανθούν οι δοσοληψίες και οι εξυπηρετήσεις ημετέρων. Υποτίθεται πως σε όλα αυτά θα έδινε λύση η αποκέντρωση των υπηρεσιών και έτσι από τον νόμο «Καλλικράτης» του 2010 προβλέφθηκε κάθε δήμος να έχει τη δική του Υπηρεσία Δόμησης (ΥΔΟΜ).
Ακολούθησαν τα χρόνια της μεγάλης οικονομικής κρίσης και της γενικευμένης αποσάθρωσης των δημόσιων υπηρεσιών, χωρίς ποτέ όμως να μειωθούν οι ανάγκες εξυπηρέτησης στις ΥΔΟΜ, που έμεναν λιγότερες από 150 αν και οι δήμοι ήταν 325 (σήμερα 332).
Το 2018 με τον νόμο 4555 προβλέφθηκε προθεσμία έως τις 31/12/2023 ώστε κάθε δήμος να αποκτήσει τη δική του ΥΔΟΜ. Με την έλευση του επιτελικού κράτους, ξεκίνησαν τα παρατράγουδα:
■ Το υπουργείο Εσωτερικών τον Μάρτιο του 2020 αναβάλλει την εφαρμογή του 4555 και την προθεσμία του 2023, αν και ορίζει μηχανισμό υποστήριξης των δήμων που θέλουν να φτιάξουν ΥΔΟΜ.
■ Τον Ιούνιο, το ίδιο υπουργείο θέτει διάταξη στον νόμο 4700 που ορίζει προθεσμία ώς την 1η Νοεμβρίου 2020 για να αποκτήσει κάθε δήμος ΥΔΟΜ.
■ Τον Οκτώβριο επανέρχεται με τον νόμο 4735 και καταργεί την αναβολή που είχε αποφασιστεί στον νόμο 4555 για το τέλος του 2023.
■ Μετά απ’ όλα αυτά, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) χθες έρχεται να ανακοινώσει υπερηφάνως ότι καταργεί την προθεσμία της 1/11/2020 καθώς «με τροπολογία που κατατίθεται στη Βουλή, δίνεται παράταση ενός έτους στη λειτουργία των υφιστάμενων ΥΔΟΜ».
Μετά από όλα όσα έχουν προηγηθεί, το ΥΠΕΝ μας ενημερώνει ότι από κοινού με το υπουργείο Εσωτερικών θα δώσουν «λύση στις δυσλειτουργίες του συστήματος των Υπηρεσιών Δόμησης (ΥΔΟΜ) και τις επακόλουθες καθυστερήσεις στην οικοδομική δραστηριότητα, που επιβαρύνουν τους πολίτες και παρεμποδίζουν τις επενδύσεις».
Πώς θα γίνει αυτό; Με το πολεοδομικό-χωροταξικό νομοσχέδιο που προαναγγέλλεται εδώ και καιρό, αλλά αποσύρθηκε πρόσφατα για να ξαναδιατυπωθεί καθώς υπήρχαν τεράστιες αντιδράσεις, μεταξύ άλλων για την κατάργηση των παρεκκλίσεων στην εκτός σχεδίου δόμηση, που εξαφάνιζε την αξία χιλιάδων οικοπέδων.
Αδυναμία στελέχωσης
Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, «ο θεσμός των Υπηρεσιών Δόμησης έρχεται αντιμέτωπος, μεταξύ άλλων, με τις δυσκολίες αρκετών δήμων να στηρίξουν επιχειρησιακά μια κατάλληλα στελεχωμένη υπηρεσία δόμησης». Το υπουργείο αναφέρει πως στα χαρτιά υπάρχουν σήμερα 190 ΥΔΟΜ, αλλά αρκετές υπολειτουργούν. Θέτει όμως και ακόμη ένα σοβαρό θέμα: «Το φαινόμενο αντιφατικών αποφάσεων διαφορετικών ΥΔΟΜ για ταυτόσημα ζητήματα». Ετσι, υπόσχεται αναμόρφωση που θα ακολουθεί τους εξής κύριους άξονες:
1 Υφιστάμενες Υπηρεσίες Δόμησης θα παραμείνουν ή θα δημιουργηθούν νέες μόνο σε δήμους που έχουν τη δυνατότητα να τις στελεχώσουν, και κατόπιν σχετικής πιστοποίησης.
2 Για τους δήμους που δεν θα μπορέσουν να πιστοποιήσουν Υπηρεσίες Δόμησης, θα συγκροτηθούν Υπηρεσίες Δόμησης σε περιφερειακό επίπεδο. Με τον τρόπο αυτό θα υπάρχουν σαφώς λιγότερες ΥΔΟΜ, βελτιώνοντας έτσι τις δυνατότητες στελέχωσης κι επιτυγχάνοντας οικονομίες κλίμακας.
3 Οι Υπηρεσίες Δόμησης οφείλουν να κοινοποιούν ηλεκτρονικά όλες τις διοικητικές πράξεις που εκδίδουν στην αρμόδια για την πολεοδομία/χωροταξία Κεντρική Υπηρεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Σε περίπτωση που η αρμόδια Υπηρεσία εντοπίζει ζητήματα νομιμότητας επί των πράξεων αυτών, ενημερώνει σε πρώτο στάδιο το οικείο Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΣΥΠΟΘΑ). Εφόσον δεν υπάρξει ικανοποιητική απάντηση, προχωρεί και στην ενεργοποίηση άλλων δυνατοτήτων ελέγχου, που προβλέπονται στο υπό ψήφιση νομοσχέδιο.
4 Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θα εκδίδει οδηγίες ερμηνείας διατάξεων που κατανοούνται διαφορετικά από διάφορες ΥΔΟΜ, οι οποίες θα αναρτώνται στο διαδίκτυο και θα εφαρμόζονται υποχρεωτικά, εξασφαλίζοντας την ενιαία εφαρμογή της νομοθεσίας.
5 Το πέμπτο μέτρο όμως είναι και «το πιο επιτελικό», καθώς συγκροτείται στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κεντρική Υπηρεσία Δόμησης. Οπως προβλέπεται στο πολεοδομικό-χωροταξικό νομοσχέδιο, η Κεντρική Πολεοδομία θα έχει δύο ρόλους:
● Να εξετάζει αιτήματα για οικοδομικές άδειες που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την εθνική οικονομία (βλέπε επενδυτικά πρότζεκτ) και για την προστασία του περιβάλλοντος (σ.σ. ή και εναντίον αυτής)
● Να εξετάζει αιτήματα σε ρόλο «πολεοδομικού Εφετείου», δεχόμενη «προσφυγές» στην περίπτωση αποφάσεων για τις οποίες υπάρχει αντίρρηση των ενδιαφερόμενων ή πολύ μεγάλων καθυστερήσεων. Και στις δύο περιπτώσεις, θα προβλέπεται ειδικό τέλος.
