Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εγγραφο-βόμβα για τη διαχείριση απορριμμάτων από Βρυξέλλες

Παράνομη χωματερή πάνω από την παραλία του Καραθώνα στο Ναύπλιο

EUROKINISSI/ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εγγραφο-βόμβα για τη διαχείριση απορριμμάτων από Βρυξέλλες

  • A-
  • A+
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απειλεί με απόρριψη του αιτήματος συγχρηματοδότησης του έργου «ΣΔΙΤ Πελοποννήσου», κρίνοντάς το μη συμβατό με κοινοτικές οδηγίες και εντοπίζοντας παράλληλα υπερκοστολογήσεις • Σοβαρές ενστάσεις και για τη χωροθέτηση μονάδας στη Σκάλα Λακωνίας σε περιοχή Natura 2000 • Οι επισημάνσεις της Κομισιόν αφορούν συνολικά 15 δρομολογημένα έργα σε όλη την Ελλάδα.

Βαριά «ταφόπλακα» στη χρηματοδότηση του έργου Σύμπραξης Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ) για τη διαχείριση απορριμμάτων της Περιφέρειας Πελοποννήσου με ευρωπαϊκούς πόρους ετοιμάζεται να βάλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Με ένα έγγραφο πραγματικό «κόλαφο» για το έργο (και όχι μόνο) που εστάλη προσφάτως στο υπουργείο Ανάπτυξης και στην Περιφέρεια Πελοποννήσου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποιεί με σαφήνεια ότι θα αρνηθεί οποιαδήποτε χρηματοδότηση του ΣΔΙΤ, κρίνοντας ότι το έργο δεν ανταποκρίνεται στις κοινοτικές οδηγίες, είναι υπερκοστολογημένο και υπερδιαστασιολογημένο, καθώς και αμφισβητούμενης «ωριμότητας» – παρότι έχουν περάσει επτά χρόνια από την επιλογή αναδόχου, διάστημα στο οποίο το έργο συζητήθηκε και στηρίχθηκε από διαδοχικές κυβερνήσεις.

Το έγγραφο-βόμβα εστάλη στις αρμόδιες ελληνικές υπηρεσίες στις 15 Ιουνίου, σε απάντηση αιτήματος των αρμόδιων ελληνικών υπηρεσιών για τη χρηματοδότηση του έργου που έχει ανάδοχο την ΤΕΡΝΑ.

Το ευρωπαϊκό έγγραφο –εμμέσως πλην σαφώς– επιβεβαιώνει πλήρως την κριτική που δέχεται το συγκεκριμένο αμφιλεγόμενο μοντέλο διαχείρισης απορριμμάτων, που δεν βασίζεται στις αρχές της κυκλικής οικονομίας και της μείωσης των παραγόμενων απορριμμάτων με την εφαρμογή προγραμμάτων ανακύκλωσης, αλλά στα σύμμεικτα απορρίμματα και στην ταφή.

Χαρακτηριστική είναι η σχετική «κίτρινη κάρτα» –ανάμεσα σε πολλές άλλες– που βγάζει η Κομισιόν στο έργο: στη... δέσμευση του έργου για επάρκεια των Χώρων Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων (ΧΥΤΥ) για τα επόμενα 30 χρόνια, η Κομισιόν επισημαίνει ότι η χωρητικότητα των ΧΥΤΥ απαιτείται να προσδιορίζεται «μόνο για περίοδο 5-7 ετών λειτουργίας κάθε φορά».

Από κινητοποίηση κατοίκων της Σκάλας Λακωνίας και της ευρύτερης περιοχής του Δήμου Ευρώτα κατά της δημιουργίας ΧΥΤΥ σε σημείο που θα μολύνει τον υδροφόρο ορίζοντα

Κι αυτό υπό το δεδομένο ότι απαιτούνται πρόοδοι στην πρόληψη παραγωγής απορριμμάτων και στην ανακύκλωση που θα εκτρέπουν απορρίμματα από την ταφή και θα μειώνουν τις ανάγκες για ΧΥΤΥ. Επιπλέον, σύμφωνα με το έγγραφο της Κομισιόν, το έργο ως προς την διαστασιολόγησή του «δεν εγγυάται» ότι θα πληρούνται οι κοινοτικές οδηγίες για την υγειονομική ταφή, δηλαδή ότι έως το 2035 η ποσότητα των αστικών αποβλήτων που θα θάβεται, θα μειωθεί στο 10% του συνολικού βάρους παραγόμενων αστικών αποβλήτων.

Αντιθέτως, η Κομισιόν υπολογίζει ότι η συνολική ποσότητα απορριμμάτων που οδηγείται σε ταφή «θα παραμείνει υψηλή», συγκεκριμένα στο 67%. Πέρα από τις κοινοτικές οδηγίες για την ταφή, η Κομισιόν επισημαίνει ότι το έργο ΣΔΙΤ δεν λαμβάνει υπόψη τους στόχους ανακύκλωσης της οδηγίας 2018/851 (55% ανακύκλωση ως το 2025, 60% ως το 2030, 65% έως το 2035).

Υπερδιπλάσιο κόστος

Την ίδια στιγμή που δεν διαπιστώνεται μέριμνα για εφαρμογή των παραπάνω κοινοτικών οδηγιών, η Κομισιόν εντοπίζει και υπερκοστολογήσεις. Το ευρωπαϊκό έγγραφο κάνει ειδική μνεία στην τρίτη Μονάδα που έχει χωροθετηθεί στην περιοχή Ξηροκάμπια, στη Σκάλα Λακωνίας, η οποία προορίζεται για τη διαχείριση των απορριμμάτων της Περιφερειακής Ενότητας Λακωνίας και έχει συνολική δυναμικότητα 30.000 τόνων/έτος, περιλαμβάνοντας μια Μονάδα Επεξεργασίας Απορριμμάτων και έναν ΧΥΤΥ.

Η Κομισιόν υπολογίζει ότι η συγκεκριμένη Μονάδα έχει επενδυτικό κόστος 737 ευρώ/τόνο προς επεξεργασία απορριμμάτων και το χαρακτηρίζει «σημαντικά υψηλότερο από το αναμενόμενο», ενημερώνοντας ότι πρόσφατα έργα που συγχρηματοδότησε η Ε.Ε. σε Κροατία και Βουλγαρία, είχαν επενδυτικό κόστος 323-343 ευρώ/τόνο.

Υπάρχει και ένας δεύτερος λόγος που η συγκεκριμένη Μονάδα στην Σκάλα Λακωνίας μπαίνει στο «μικροσκόπιο» της Κομισιόν. Και ο λόγος είναι ότι βρίσκεται σε περιοχή Natura 2000. Το συγκεκριμένο θέμα έχει αναδειχθεί από την «Εφ.Συν.» (14/3/2020: «Περιβαλλοντικό έγκλημα στην άκρη του Ευρώτα»).

Η χωματερή του δήμου Άργους Μυκηνών, στην περιοχή Μπομπέϊκα στη Νέα Κίο

Eurokinissi-ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ

Η εν λόγω μονάδα χωροθετείται επιπλέον περίπου 500 μέτρα από τον μεγαλύτερο υδροφόρο ορίζοντας της Νότιας Πελοποννήσου, σε γη υψηλής παραγωγικότητας που καλύπτεται από ελαιώνες με την ένδειξη βιολογικής καλλιέργειας, δίπλα στις γεωτρήσεις ύδρευσης της Σκάλας. Για τον κίνδυνο ενός περιβαλλοντικού εγκλήματος δεν έχουν προειδοποιούν μόνο οι κάτοικοι, αλλά και οι αρμόδιες υπηρεσίες της Περιφέρειας Πελοποννήσου, που επί μια πενταετία γνωμοδοτούν αρνητικά απέναντι στους περιβαλλοντικούς όρους του έργου. Η Κομισιόν ζητά να γίνει οικολογική μελέτη για την επίμαχη Μονάδα.

Βροχή αντιρρήσεων

Το αίτημα της ελληνικής πλευράς μοιάζει να παραπέμπει «γονατογράφημα» καθώς η Κομισιόν ζητά ένα σύνολο επιπλέον διευκρινίσεων και τεκμηριώσεων γύρω από το έργο. Μεταξύ άλλων, σύμφωνα πάντα με το ευρωπαϊκό έγγραφο:

▶ Δεν παρέχονται αξιόπιστα στοιχεία που να τεκμηριώνουν ότι το έργο είναι οικονομικά βιώσιμο.

▶ Δεν συμπεριλήφθηκε το επενδυτικό κόστος των μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας με βιοαέριο που αναφέρονται στο έργο. «Το κόστος λειτουργίας και συντήρησής τους είναι επίσης ασαφές (και πιθανώς λείπει)», σχολιάζει η Κομισιόν.

▶ Δεν προκύπτει με σαφήνεια τι ακριβώς περιλαμβάνουν οι τρεις «Μεταβατικές Μονάδες Διαχείρισης» που αναφέρονται στο έργο, καθώς και ποιο είναι το κόστος λειτουργίας και συντήρησής τους, με αποτέλεσμα η Επιτροπή να αμφισβητεί την καταλληλότητά τους.

▶ Δεν υπάρχει ανάλυση εναλλακτικών επιλογών.

▶ Δεν παρέχονται λεπτομερείς τεχνικοί και χρηματοοικονομικοί υπολογισμοί με επεξηγήσεις των στρατηγικών επιλογών συγκεντρωτικής –έναντι της αποκεντρωμένης– διαχείρισης απορριμμάτων, με συνέπεια «να μην μπορεί να επιβεβαιωθεί ότι επελέγη η βέλτιστη στρατηγική επιλογή».

● Κρίνεται «υπερ-αισιόδοξη» η υπόθεση της Περιφέρειας Πελοποννήσου ότι το 15% των σύμμεικτων απορριμμάτων θα ανακτάται προς ανακύκλωση από τις Μονάδες Επεξεργασίας Απορριμμάτων. Σε όλη την Ευρώπη, στις αντίστοιχες Μονάδες παρατηρούνται χαμηλότερα ποσοστά ανακύκλωσης, καθώς τα προς επαναχρησιμοποίηση υλικά που προέρχονται από σύμμεικτα απορρίμματα είναι «μολυσμένα», δεν μπορούν να ανακυκλωθούν και τελικά καταλήγουν στις χωματερές.

▶ Προβλέπεται ότι το παραγόμενο κομπόστ θα καταλήξει να θαφτεί –και όχι να χρησιμοποιηθεί ως εδαφοβελτιωτικό– λόγω «υψηλού επιπέδου προσμείξεων», καθώς θα προέρχεται από σύμμεικτα απορρίμματα και επομένως θα έχει χαμηλή ποιότητα.

● Εντοπίζονται αναντιστοιχίες στο ποσό της εθνικής δαπάνης. Σύμφωνα με το έγγραφο, «υποτίθεται ότι η Περιφέρεια της Πελοποννήσου θα συνεισφέρει το ποσό των 66.529.154,19 ευρώ, συμπεριλαμβανομένης της επιχορήγησης της Ε.Ε.», όμως στο αίτημα χρηματοδότησης «το ποσό είναι διαφορετικό» και συγκεκριμένα η δημόσια συνεισφορά αναφέρεται σε 63.861.257 ευρώ.

«Η τεκμηρίωση δεν εξηγεί τον τρόπο υπολογισμού του επιπέδου των επιλέξιμων δαπανών, της δημόσιας συνεισφοράς και της επιχορήγησης της Ε.Ε. Δεν είναι επίσης σαφές, εάν το ποσό της δημόσιας συνεισφοράς ήταν γνωστό στο στάδιο του διαγωνισμού ή/και το επίπεδο της αιτήσεως επιχορήγησης αποτελούσε ένα από τα κριτήρια επιλογής του ιδιωτικού εταίρου», αναφέρεται στο ευρωπαϊκό έγγραφο.

Με βάση τα παραπάνω, δημιουργούνται απορίες για το πώς είναι δυνατόν να εστάλη στις Βρυξέλλες ένα αίτημα χρηματοδότησης που στερείται στοιχειώδους τεκμηρίωσης, όπως προκύπτει από την απάντηση της Κομισιόν. Μάλιστα, προκύπτει ότι στο ελληνικό αίτημα υποδηλώθηκε ως «κύριο οικονομικό όφελος» του έργου ο ισχυρισμός ότι θα αυξηθεί η αξία των ακινήτων στις περιοχές όπου θα χωροθετηθούν Μονάδες. Αλλά και για αυτό «δεν υπάρχει αιτιολόγηση», παρατηρεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

«Στον αέρα» κι άλλα έργα

Το μείζον, όμως, είναι η ξεκάθαρη επισήμανση της Κομισιόν ότι θα συγχρηματοδοτήσει μόνο «ασφαλή έργα», δηλαδή όσα μεριμνούν για συλλογή απορριμμάτων με πέντε διακριτά «ρεύματα» (χαρτί, γυαλί, πλαστικό, μέταλλο, βιολογικά απόβλητα) «όπως καθορίζεται από το ελληνικό εθνικό σχέδιο» που «πρέπει να πραγματοποιηθεί χωρίς καθυστέρηση».

«Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για όλους τους δήμους και τις περιφέρειες» όπου σχεδιάζονται Μονάδες Επεξεργασίας Απορριμμάτων, τονίζεται στο έγγραφο. Πρόκειται για μια αναφορά που, σύμφωνα με εκτιμήσεις πηγών με γνώση του τομέα της διαχείρισης απορριμμάτων, «ακουμπά» συνολικά 15 από τα 17 εν εξελίξει έργα στη χώρα.

Η «Εφ.Συν.» ζήτησε το σχόλιο του γενικού γραμματέα Συντονισμού Διαχείρισης Αποβλήτων στο υπουργείο Περιβάλλοντος, Μ. Γραφάκου, για την επιστολή της Κομισιόν. Διαφώνησε με την άποψή μας ότι το έγγραφο έχει χαρακτηριστικά «βόμβας», συμφώνησε όμως ότι το περιεχόμενό του είναι σοβαρό. Σύμφωνα με τον ίδιο «είναι μια πρώτη προειδοποίηση ότι πρέπει να αλλάξουμε ρότα. Μας απασχολεί αυτή η επιστολή.

Είναι προφανές ότι το έργο αυτό (σ.σ. ΣΔΙΤ Πελοποννήσου), όπως και όλα τα έργα, είτε συγχρηματοδοτηθούν από την Ε.Ε., είτε όχι, πρέπει να συμβαδίζουν με τις κοινοτικές οδηγίες βάσει των οποίων έχει σχεδιαστεί το εθνικό σχέδιο». Ο κ. Γραφάκος δηλώνει καθησυχαστικός. «Δεν ανησυχούμε, είναι κάτι που θα το αντιμετωπίσουμε γιατί αυτό πρέπει να κάνουμε», αναφέρει και δηλώνει βέβαιος ότι το ΣΔΙΤ Πελοποννήσου «θα προχωρήσει με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση» και όλα τα έργα «όχι μόνο αυτό» θα ανταποκριθούν στις ευρωπαϊκές απαιτήσεις.

Οι ελληνικές υπηρεσίες έχουν περιθώριο να απαντήσουν στις ευρωπαϊκές αρχές, συμπληρώνοντας τα απαιτούμενα στοιχεία για το ΣΔΙΤ Πελοποννήσου, μέχρι τις 15 Αυγούστου. Είναι εφικτό, όχι απλά να καλυφθούν τα κενά που επισημαίνει η Κομισιόν, αλλά και να αλλάξει διαμετρικά το «πνεύμα» του συγκεκριμένου ΣΔΙΤ, σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα; Μέχρι να γίνει αυτό «διακόπτεται η προθεσμία για την έγκριση του μεγάλου έργου», έχει ξεκαθαρίσει η Κομισιόν.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
ΧΥΤΑ Φυλής: Μια «απελπιστική περιβαλλοντική κατάσταση»
Ενα τρομακτικό «κοκτέιλ» ρύπων, βαρέων μετάλλων, ακόμη και ραδιενεργών στοιχείων, και μάλιστα όλα σε τιμές που υπερβαίνουν τα θεσμοθετημένα επιτρεπτά όρια, διαπιστώνει στην ευρύτερη περιοχή του ΧΥΤΑ Φυλής, σε...
ΧΥΤΑ Φυλής: Μια «απελπιστική περιβαλλοντική κατάσταση»
ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2019
Ρένα Δούρου και Αντ. Γάκης ενώνουν τις δυνάμεις τους
Με επίκεντρο τη μεγάλη υπόθεση του περιβάλλοντος και της αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής ενώνουν τις δυνάμεις τους οι περιφερειακές παρατάξεις «Δύναμη Ζωής» και «Ανάσα για την Οικολογία». Πρόκειται για...
Ρένα Δούρου και Αντ. Γάκης ενώνουν τις δυνάμεις τους
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Οι Βρυξέλλες απειλούν με πρόστιμα για τα σκουπίδια
Μια θετική και μια αρνητική είδηση έρχονται από τον προβληματικό τομέα των σκουπιδιών, για τα οποία οι φορολογούμενοι πληρώνουν πρόστιμα άνω των 2,8 εκατ. ευρώ το εξάμηνο για τις παράνομες χωματερές που...
Οι Βρυξέλλες απειλούν με πρόστιμα για τα σκουπίδια
Ρένα Δούρου
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Δούρου: Θέμα ημερών η χωροθέτηση νέων ΧΥΤΥ
Νέες χωροθετήσεις για τους χώρους υγειονομικής ταφής υπολειμμάτων πρόκειται να ανακοινωθούν «το αμέσως επόμενο διάστημα», όπως ενημέρωσε η περιφερειάρχης Αττικής.
Δούρου: Θέμα ημερών η χωροθέτηση νέων ΧΥΤΥ
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Μάχη για τον ΧΥΤΥ Γραμματικού
Σε τεντωμένο σκοινί οδηγούν οι εξελίξεις για τον Χώρο Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων Γραμματικού. Κατηγορηματική η Περιφέρεια Αττικής ότι θα επιμείνει στην ολοκλήρωση του έργου. Κατηγορηματικοί και οι...
Μάχη για τον ΧΥΤΥ Γραμματικού
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ανένδοτος για τον ΧΥΤΥ Γραμματικού
Νέο γύρο κινητοποιήσεων, σε συνέχεια χρόνιων αγώνων, ξεκινούν κάτοικοι και αιρετοί του Δήμου Μαραθώνα, αντιδρώντας στην επικείμενη λειτουργία του Χώρου Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων (ΧΥΤΥ) Γραμματικού. Οι...
Ανένδοτος για τον ΧΥΤΥ Γραμματικού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας