Πρόταση για την αντιμετώπιση της αφερεγγυότητας φυσικών προσώπων

Πρόταση νόμου για την αντιμετώπιση της αφερεγγυότητας των φυσικών προσώπων και την προστασία της πρώτης κατοικίας καταθέτουν στον δημόσιο διάλογο διακεκριμένοι πανεπιστημιακοί, δικαστικοί και δικηγόροι που συμμετέχουν στην Ενωση Δικαίου Προστασίας Καταναλωτή (ΕΔΙΚΠΑ).

Η πρόταση με μορφή σχεδίου νόμου που είναι απόλυτα συμβατό με το δίκαιο της Ε.Ε. και ειδικότερα την οδηγία 2019/1023 στο πλαίσιο της οποίας προωθείται ο νέος πτωχευτικός κώδικας, βασίζεται σε συστήματα που ισχύουν σε άλλες χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Νορβηγία, η Φινλανδία κ.ά.

Σύμφωνα με την ΕΔΙΚΠΑ, η πρόταση–σχέδιο νόμου διασφαλίζει ισόρροπα τα συμφέροντα πιστωτών και το αγαθό της αξιοπρεπούς διαβίωσης του ατόμου και της οικογένειάς του, στην κατεύθυνση διασφάλισης του δικαιώματος στην κατάλληλη κατοικία, το οποίο εμπεριέχεται σε όλους του σύγχρονους καταλόγους κοινωνικών δικαιωμάτων καθώς και στο ελληνικό Σύνταγμα (άρθρο 21, παρ. 4) που ορίζει ότι η απόκτηση –συνεπώς και η διατήρηση– κατοικίας αποτελεί αντικείμενο ειδικής φροντίδας από το κράτος.

Η ΕΔΙΠΚΑ στην αιτιολογική έκθεση της πρότασης νόμου αναφέρει ότι είναι αναγκαίο ένα ρυθμιστικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση της αφερεγγυότητας των φυσικών προσώπων που θα έχει ως βασικό συστατικό την προστασία της κύριας κατοικίας. Οπως επισημαίνεται, η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι σε χώρες με υψηλά ποσοστά ιδιοκατοίκησης, όπως η Πορτογαλία και η Ισπανία, που δεν προβλέπουν προστασία της κατοικίας, η πτωχευτική νομοθεσία βρίσκει πολύ μικρότερη εφαρμογή εξαιτίας της αδυναμίας των νοικοκυριών να αποδεχθούν την ανασφάλεια και τον στιγματισμό που συνεπάγεται η απώλεια της κατοικίας.

Επιπλέον, η άμεση ρευστοποίηση όλων των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη, όπως αυτή που προβλέπεται στον προωθούμενο νέο πτωχευτικό κώδικα, μπορεί να οδηγήσει τους πολίτες σε αποκοπή από την οικονομική και κοινωνική ζωή, ενώ θα μπορούσαν να είναι παραγωγικοί και οικονομικά αυτοδύναμοι.

Τα βασικά χαρακτηριστικά της πρότασης της ΕΔΙΠΚΑ είναι:

■ Ολα τα φυσικά πρόσωπα που βρίσκονται σε μόνιμη αδυναμία, ανεξαρτήτως εάν έχουν ή όχι και εμπορική ιδιότητα, εφόσον βρίσκονται σε αδυναμία πληρωμής μπορούν να προσφύγουν στο Ειρηνοδικείο, προκειμένου να ρυθμίσουν και να απαλλαγούν από τα υπέρογκα χρέη καθώς και να ζητήσουν προστασία της κύριας κατοικίας τους.

■ Η οφειλή για την προστασία της κατοικίας καθορίζεται στην αξία ρευστοποίησης αυτής και μπορεί να ρυθμιστεί μακροχρόνια, έως 35 χρόνια, εντόκως, έτσι ώστε να διασφαλίζονται τα οφέλη για τους πιστωτές.

■ Προβλέπεται ανώτατο όριο αξίας της κατοικίας που προστατεύεται με βάση τις αντικειμενικές αξίες. Για κατοικίες που υπερβαίνουν το όριο, ο δανειολήπτης έχει το δικαίωμα να την πουλήσει και να αποκτήσει άλλη, μικρότερη, η οποία θα ενταχθεί στη ρύθμιση.

■ Για τους αγρότες, στην προστασία μπορούν να ενταχθούν και αγροτικά ακίνητα, εφόσον είναι απαραίτητα για να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους.

■ Η απαλλαγή από τα υπόλοιπα χρέη επέρχεται μετά από τρία έτη, ενώ για όσους δεν έχουν περιουσία ή η περιουσία τους θα ρευστοποιηθεί στο σύνολό της και έχουν χαμηλό εισόδημα, η απαλλαγή θα επέρχεται σε έξι μήνες.

■ Παρέχεται η δυνατότητα στον δανειολήπτη να αγοράσει εκείνος το δάνειό του πριν την πώληση σε εταιρεία απόκτησης απαιτήσεων, σε καλύτερη τιμή για την τράπεζα.

■ Προβλέπεται η δυνατότητα εξωδικαστικού συμβιβασμού με τη λειτουργία ειδικής πλατφόρμας.

■ Για τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο προβλέπεται μηχανισμός επιμερισμού ανάμεσα στον δανειολήπτη και τον πιστωτή, των βαρών που έχουν προκύψει από την απρόβλεπτη συναλλαγματική εκτροπή.