Δεν ρωτήθηκαν οι εμπλεκόμενοι

Το αποτέλεσμα της Διάσκεψης του Βερολίνου για τη Λιβύη δεν ήταν -και δεν μπορούσε να είναι- ο καταλύτης για την επίτευξη πολιτικής λύσης, ενώ, πέραν μιας εύθραυστης και προσωρινής κατάπαυσης του πυρός, που δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα εξελιχθεί σε συμφωνία εκεχειρίας, δεν έλυσε και το βασικό ζήτημα για το οποίο συνεκλήθη, να αναζητηθούν παρεμβάσεις, ώστε να μην εξελιχθεί η ένοπλη σύγκρουση σε πόλεμο διά αντιπροσώπων, στο πρότυπο της Συρίας.

Η Ε.Ε. προσπαθεί να μπει σφήνα στη ρωσοτουρκική «εγκάρδια συνεννόηση» που αποπειράται να παρέμβει στη Λιβύη, στα πρότυπα της Συρίας, όμως η Ευρώπη δεν διαθέτει εκείνη τη σκληρή ισχύ που θα της δώσει τη δυνατότητα να επιβάλει την ειρήνευση. Τους περιορισμούς αυτούς τους αναγνωρίζουν όλοι. Τα συμπεράσματα της Διάσκεψης του Βερολίνου κάνουν λόγο για ένα πρώτο βήμα μιας μακράς διαδικασίας, που στη συνέχεια θα έχει στο επίκεντρό της τον ΟΗΕ και τις συνομιλίες της Γενεύης.

Αλλά για όλα αυτά υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα συμπεράσματα του Βερολίνου δεν τα προσυπέγραψαν καν οι δύο αντιμαχόμενες πλευρές, ούτε η κυβέρνηση της Τρίπολης ούτε και ο Χαλίφα Χάφταρ, τον οποίο έψαχνε η Ανγκελα Μέρκελ στο τηλέφωνο για να υπογράψει, αλλά δεν το σήκωνε κανένας. Οσο δε για δύναμη κυανόκρανων, ούτε λόγος.

Ο ίδιος ο ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ για τη Λιβύη, Γάσαν Σαλαμέ, παραδέχτηκε ότι «δεν υπάρχει αποδοχή για ξένα στρατεύματα στη Λιβύη. Επίσης, δεν βλέπω να υπάρχει ετοιμότητα από τη διεθνή κοινότητα για να σταλούν στρατεύματα». Στόχος του είναι να μετατραπεί η σημερινή εύθραυστη εκεχειρία σε διαρκή κατάπαυση του πυρός και, τότε, να σταλεί μικρός αριθμός (άοπλων) παρατηρητών.

Eπιχείρηση Sophia

Οι Ευρωπαίοι, ωστόσο, φαίνεται να ανησυχούν ιδιαίτερα για το ζήτημα της παραβίασης του εμπάργκο όπλων και την αποστολή ξένων στρατευμάτων στη Λιβύη, ζητήματα που αφορούν ευθέως την Αγκυρα. Ισως αυτός ήταν και ο βασικός λόγος που δεν έφυγε ευχαριστημένος ο Ταγίπ Ερντογάν από το Βερολίνο. Λέγεται μάλιστα ότι αποχώρησε πρόωρα, ενώ και οι δηλώσεις που έκανε σε Τούρκους δημοσιογράφους κατά την επιστροφή του, για συνέχιση της στήριξης της Αγκυρας στην κυβέρνηση της Τρίπολης, ισχυριζόμενος ταυτόχρονα ότι η χώρα του δεν έχει στείλει στρατεύματα στη Λιβύη (παρά μόνο στρατιωτικούς συμβούλους), πρόδιδαν μια αμηχανία.

Η Ε.Ε., πάντως, βαδίζει ολοταχώς προς την ενίσχυση των μηχανισμών επιτήρησης του εμπάργκο όπλων στη Λιβύη, μέσω της επιχείρησης Sophia. Υπάρχουν συζητήσεις να μετατοπιστεί το κέντρο βάρους των ελέγχων μεταξύ Κρήτης και Βεγγάζης και όχι μεταξύ της Σικελίας και της Τρίπολης, όπως ήταν μέχρι πρόσφατα.

Ομως, εκεί αρχίζουν και τα προβλήματα της Αγκυρας, που δεν θα ήθελε μια ναυτική δύναμη της Ε.Ε. να επιχειρεί στην περιοχή που ορίστηκε από το παράνομο τουρκο-λιβυκό μνημόνιο για τις θαλάσσιες ζώνες, ενώ, ταυτόχρονα, δεν θα μπορεί να στέλνει διά θαλάσσης στρατιωτικό εξοπλισμό στην Τρίπολη.

Ο πρόεδρος Ερντογάν φέρεται να δήλωσε, επίσης, ότι η Ιταλία διαπραγματεύεται με τη χώρα του «στο πλαίσιο της συμφωνίας με τη Λιβύη, προκειμένου να πραγματοποιήσουμε γεώτρηση», συμπληρώνοντας πως κάτι τέτοιο «θα τρελάνει την Ελλάδα». Δεν πέρασε ούτε μία μέρα και το Ιταλικό υπουργείο Εξωτερικών διέψευσε το τρολάρισμα του προέδρου της Τουρκίας.

Με ανακοίνωσή της η Ρώμη χαρακτήρισε αυτούς τους ισχυρισμούς ότι «στερούνται βάσης», ενώ επανέλαβε ότι «η οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών θα πραγματοποιηθεί διαμέσου διαπραγμάτευσης μεταξύ των ενδιαφερόμενων πλευρών».

H συναίνεση

Με ανακοίνωσή του ο ΣΥΡΙΖΑ άσκησε κριτική στην κυβέρνηση, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα δεν έλαβε καμία διαβεβαίωση ότι θα προσκληθεί στη συνέχεια της Διαδικασίας του Βερολίνου και επισημαίνει ότι αυτό δεν προβλέπεται ούτε στα συμπεράσματα της διάσκεψης.

Επιπλέον, αναφέρει ότι «την ίδια στιγμή, η Ελλάδα συναίνεσε στη συνέχιση της επιχείρησης Sophia για την επιτήρηση του εμπάργκο οπλών έξω από τη Λιβύη» και υπενθυμίζει ότι «ήδη, από το Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής της 10ης Δεκεμβρίου, ο ΣΥΡΙΖΑ είχε καλέσει την κυβέρνηση να αξιοποιήσει την ανωτέρω συζήτηση για να πιέσει τους εταίρους μας υπέρ των συμφερόντων της χώρας, αλλά και να ζητήσει την επέκταση των ευρωπαϊκών κυρώσεων για την παράνομη συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης». «Αντ’ αυτού», σχολιάζει ο ΣΥΡΙΖΑ, «ο πρωθυπουργός προτίμησε να διατυμπανίσει ότι θα “βάλει βέτο”, εάν φτάσουμε στο σημείο οι Ευρωπαίοι να καλωσορίσουν λύση του Λιβυκού που ενσωματώνει τα παράνομα μνημόνια».