Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Πώς αφαίρεσαν την ιθαγένεια από τον Ν. Ζαχαριάδη
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πώς αφαίρεσαν την ιθαγένεια από τον Ν. Ζαχαριάδη

  • A-
  • A+
Η «Εφ.Συν.» αποκαλύπτει σήμερα ένα ιστορικό ντοκουμέντο: το έγγραφο της απόφασης της 12ης Μαρτίου 1948 του αρμόδιου συμβουλίου του υπουργείου Εσωτερικών, που αφαίρεσε την ιθαγένεια από τον ιστορικό ηγέτη του ΚΚΕ και από ακόμα 19 κορυφαία στελέχη του.

Ενα από τα γενικευμένα κατασταλτικά μέτρα του εμφυλιακού καθεστώτος απέναντι σε «αντεθνικώς δρώντες» Ελληνες υπήρξε η αφαίρεση της ιθαγένειας. Το μέτρο εφαρμόστηκε κυρίως σε όσους διέφευγαν στο εξωτερικό -κατά κύριο λόγο στην Ανατολική Ευρώπη- ή εντάσσονταν στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Μεταξύ άλλων πολλών, η ελληνική ιθαγένεια αφαιρέθηκε και από τον ιστορικό ηγέτη του ΚΚΕ, Νίκο Ζαχαριάδη.

Η «Εφ.Συν.» σήμερα αποκαλύπτει ένα ιστορικό ντοκουμέντο: το έγγραφο της απόφασης που πήρε στις 12 Μαρτίου 1948 το τότε Συμβούλιο Ιθαγένειας του υπουργείου Εσωτερικών, αφαιρώντας την ιθαγένεια από τον Νίκο Ζαχαριάδη και ακόμη 12 πρόσωπα, στην πλειονότητά τους ανώτατα στελέχη του ΚΚΕ. Το έγγραφο αυτό αποτελεί ένα από τα αναπάντεχα ευρήματα του ιστορικού αρχειακού υλικού που εντόπισε το υπουργείο Εσωτερικών σε διάσπαρτες αποθήκες του.

Η απόφαση αφαίρεσης της ιθαγένειας από τον Νίκο Ζαχαριάδη και τους υπόλοιπους 12, σύμφωνα με το έγγραφο, έγινε κατόπιν σχετικής πρότασης (με ημερομηνία 24-2-1948) της Επιτροπής που συγκροτήθηκε με το διαβόητο ΛΖ΄ Ψήφισμα της 6-12-1947 «περί αποστερήσεως της Ελληνικής Ιθαγενείας προσώπων αντεθνικώς δρώντων εις το Εξωτερικόν».

Η πρώτη και η τελευταία σελίδα από το έγγραφο που πιστοποιεί την απόφαση αφαίρεσης της ελληνικής ιθαγένειας από τον Νίκο Ζαχαριάδη

Η πρόταση της Επιτροπής («όπως αποστερηθώσιν της Ελληνικής ιθαγενείας, ως αποδεδειγμένως εν τω εξωτερικώ διαρκούσης της παρούσης ανταρσίας δράσαντες αντεθνικώς και ενισχύσαντες τον κατά του Κράτους διεξαγόμενον συμμοριακόν αγώνα οι εν τη αυτή πράξει κατονομαζόμενοι δέκα τρεις Ελληνες υπήκοοι») έγινε ομοφώνως δεκτή από τα μέλη του Συμβουλίου, στο οποίο συμμετείχαν υψηλόβαθμα στελέχη του τότε υπουργείου Εσωτερικών.

Για τον Νίκο Ζαχαριάδη ειδικά, αναφέρεται στο πρακτικό: «Ο Ζαχαριάδης ή Κούτβης Νικόλαος του Παναγιώτου, ετών 44, γεννηθείς εν Μ. Ασία, άνευ επαγγέλματος, ως προκύπτει εκ του παρά τη Δ/νσει Ασφαλείας της Χωροφυλακής τηρουμένου ατομικού του φακέλου και της υπ’ αριθ. 5403 έ.έ. αναφοράς της Υποδ/νσεως Γενικής Ασφαλείας, αρχηγός ως του διά του Α.Ν. 509/1947 διαλυθέντος Κ.Κ.Ε., εξελθών των ορίων της Ελληνικής Επικρατείας άνευ διαβατηρίου κατά μήνα Ιούνιον 1947 και διαμένων έκτοτε εν τω Εξωτερικώ, μετέσχεν ως αντιπρόσωπος του ΚΚΕ εις το εν Στρασβούργω συνελθόν κομμουνιστικόν Συνέδριον.

»Διά του κατ’ εντολήν του αγορεύσαντος εις αυτό Μ. Πορφυρογέννη προανήγγειλε τον σχηματισμόν επαναστατικής κομμουνιστικής εν Ελλάδι Κυβερνήσεως σκοπούσης την κατάλυσιν του Ελληνικού Κράτους, είτα δε μεταβάς εις χώρας της Αν. Ευρώπης και εις Ρωσσίαν δι’ ομιλιών και δημοσιευμάτων του συνέτεινεν εις την έντασιν της υπό αλλοδαπών υποστηρίξεως του συμμοριακού αγώνος και δι’ άρθρον δημοσιευθέντος εις το υπ’ αριθ. 253/17-12/1947 φύλλον της εν Γιουγκοσλαυία εκδιδομένης και κυκλοφορούσης εφημερίδος “Φωνή του Μπούλκες” αφ’ ενός μεν παρέστησε ψευδώς το Ελληνικόν κράτος ως φασιστικόν τοιούτον, αφ’ ετέρου δε εξύμνησε τον συμμοριακόν κατά του Ελληνικού Κράτους αγώνα, δράσας ούτω εν τω εξωτερικώ αντεθνικώς και ενισχύσας τον διεξαγόμενο συμμοριακό αγώνα».

Στην πραγματικότητα, ο Νίκος Ζαχαριάδης πέρασε τα ελληνικά σύνορα στις 6 Απριλίου 1947 (όχι στην ημερομηνία που περιγράφεται στο έγγραφο). Να διευκρινιστεί ακόμη ότι η «Φωνή του Μπούλκες» αναδημοσίευε άρθρα του Νίκου Ζαχαριάδη. Στο ομώνυμο γιουγκοσλαβικό χωριό (σήμερα ονομάζεται Μάγκλιτς), στον κάμπο της Βοϊβοντίνας, είχαν εγκατασταθεί μαζικά Ελληνες πρόσφυγες του Εμφυλίου.

Στη συνέχεια, μετά την απόφαση του Συμβουλίου Ιθαγένειας, το καθεστώς των Αθηνών αφαίρεσε την ελληνική ιθαγένεια από τον Νίκο Ζαχαριάδη με το Βασιλικό Διάταγμα της 16-3-1948, που δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στο τεύχος Γ΄ φύλλο 98. Σχετική εισήγηση είχε προηγηθεί και από την Υποδιεύθυνση Γενικής Ασφαλείας Αθηνών από τις 30-1-1948, όπου αναφερόταν η κομμουνιστική δράση του ηγέτη του ΚΚΕ από το 1925 μέχρι το 1948, με αρκετά, ομολογουμένως, λάθη [βλ. «Οι Γενικοί Γραμματείς του ΚΚΕ μέσα από τους φακέλους της Ασφάλειας (Α΄ Μέρος)», «Εφ.Συν.», 17-11-2018, Ερευνα-κείμενα-επιμέλεια: Γιώργος Πετρόπουλος, Νίκος Χατζηδημητράκος, Νικόλας Ζηργάνος, Κώστας Μανιμανάκης, Ελένη Κατσιγιάννη].

Με την ίδια απόφαση αφαιρέθηκε επίσης η ιθαγένεια από τους (με τη σειρά που αναφέρονται στο έγγραφο): Μάρκο Βαφειάδη, Γιάννη Ιωαννίδη, Μιλτιάδη Πορφυρογέννη, Πέτρο Ρούσσο, Πέτρο Κόκκαλη, Λεωνίδα Στρίγκο, Δημήτρη Βλαντά, Βασίλη Μπαρτζιώτα, Ανδρέα Τζήμα (γνωστός με το ψευδώνυμο Σαμαρινιώτης), Βασίλη Γεωργίου, Πασχάλη Μητρόπουλο (Μητρόφσκι - Σλαβομακεδόνας), Θόδωρο Δογάνη. Και για τους 13, το Συμβούλιο επικαλείται πληροφορίες από τον ατομικό τους φάκελο στην Ασφάλεια της Χωροφυλακής, αλλά και έγγραφα του υπουργείου Εξωτερικών - πιθανόν μετά από τηλεγραφήματα των κατά τόπους πρεσβειών στο εξωτερικό. Ανάμεσα στα όσα τους αποδίδονται:

● «...εσχημάτισε μετ’ άλλων εν τω εξωτερικώ διαμένων κατά τα τέλη του 1947 Κυβέρνησιν στρεφομένην κατά του Ελληνικού Κράτους και τείνουσαν εις την διά συμμοριακής δράσεως βιαίαν κατάλυσιν αυτού...» (αναφορά για Μάρκο Βαφειάδη).

● «...μετέσχε του συνεδρίου του Κ.Κ. Γαλλίας, ως αντιπρόσωπος του Κ.Κ.Ε., προαναγγείλας εις αυτόθι εκφωνηθέντα λόγον του τον σχηματισμόν εν Ελλάδι κομμουνιστικής επαναστατικής Κυβερνήσεως...» (αναφορά για Μιλτιάδη Πορφυρογέννη).

● «...ομιλήσας από του ραδιοφώνου σταθμού του Βελιγραδίου, επετέθη δριμέως κατά του Ελληνικού καθεστώτος...» (αναφορά για Πέτρο Κόκκαλη).

● «...διαμένων εν Βελιγραδίω της Γιουγκοσλαυίας συνειργάζετο μετά των αυτόθι ξένων αρχών διά την ενίσχυσιν των συμμοριτών...» (αναφορά για Λεωνίδα Στρίγκο).

Στην ίδια συνεδρίαση, το Συμβούλιο Ιθαγένειας πήρε απόφαση αφαίρεσης ιθαγένειας και από τους Σεραφείμ Μάξιμο, Λευτέρη Μαυροειδή, Παναγιώτη Λειβαδά, Γιάννη Μανιά, Λεωνίδα Ντρένα, Γιώργο Γεωργακόπουλο και Σάββα Μακρίδη.

Αλέξης Χαρίτσης στην «ΕΦ.ΣΥΝ.»

«Συμβολή στην εθνική αυτογνωσία»​​​​​

«Η αναλυτική παρουσίαση των ιστορικών αρχείων του υπουργείου Εσωτερικών στο συνέδριο που οργανώνουμε με το Iδρυμα της Βουλής των Ελλήνων και τα Γενικά Αρχεία του Κράτους είναι το αποκορύφωμα μιας συστηματικής προσπάθειας, δύο και πλέον ετών, για την ανάδειξη του αρχειακού θησαυρού του παλαιότερου και ιστορικότερου υπουργείου της χώρας.

Με την ψηφιοποίηση των αρχείων δίνουμε τη δυνατότητα στους επιστήμονες αλλά και σε όλους τους πολίτες να έχουν πρόσβαση σε έναν μεγάλο όγκο πρωτογενούς αρχειακού υλικού, που ρίχνει φως σε σημαντικό κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας του ελληνικού κράτους, συμπεριλαμβανομένων μάλιστα κάποιων ιδιαίτερα σκοτεινών περιόδων, όπως ο Εμφύλιος και η δικτατορία. Φιλοδοξούμε η προσπάθεια αυτή να συμβάλει στην υπόθεση της εθνικής αυτογνωσίας και στη διαμόρφωση πολιτών με ορθή και ανεξάρτητη κρίση».

Ο «θησαυρός» κρυβόταν στις αποθήκες​​​​

Ο ιστορικός «θησαυρός» του υπουργείου Εσωτερικών εντοπίστηκε σε διάσπαρτες αποθήκες υπηρεσιών του. Πέρα από τον εντοπισμό του, δύσκολη υπήρξε και η πρόσβαση σε αυτό. Η φωτογραφία είναι από αποθήκη του υπουργείου στον Αλιμο. Προκειμένου να προσεγγιστούν τα αρχεία που βρέθηκαν εκεί, έπρεπε πρώτα να απομακρυνθούν χαρτούρα και σωροί άχρηστων αντικειμένων που γέμισαν... τρεις νταλίκες!

Αφορμή για τη συστηματική αναζήτηση του αρχειακού υλικού αποτέλεσε ένα αίτημα του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών για ένα συγκεκριμένο αρχείο πριν από δύο χρόνια, συγκεκριμένα, τα πρακτικά της επιτροπής μετονομασίας τοπωνυμίων στις Νέες Χώρες, το 1920.

Από κει και πέρα, μια ομάδα νέων ανθρώπων, συμβούλων του υπουργού Εσωτερικών, συνειδητοποίησε το μέγεθος της αξίας του ιστορικού θησαυρού και εισηγήθηκε την έναρξη ενός μεγάλου πρότζεκτ. Η πρόταση έγινε δεκτή από τον τότε υπουργό, Π. Σκουρλέτη, και η ολοκλήρωση της έρευνας πήρε νέα ώθηση, στη συνέχεια, επί υπουργίας Αλ. Χαρίτση, που αγκάλιασε αμέσως την προσπάθεια.

Συνέδριο για την παρουσίαση του υλικού

Η πρακτική των αφαιρέσεων ιθαγένειας των «αντεθνικώς δρώντων» κομμουνιστών κατά τον Εμφύλιο -αλλά και στη χούντα- αποτελεί μόνο ένα τμήμα του ιστορικού θησαυρού που έχει συγκεντρώσει το υπουργείο Εσωτερικών. Το ιστορικό αρχείο (διατάγματα, αποφάσεις, χάρτες και γκραβούρες, μεταξύ άλλων), που εντοπίστηκε διάσπαρτο σε αποθήκες υπηρεσιών του υπουργείου, απαριθμεί ένα σύνολο εκατομμυρίων σελίδων. Βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη η ψηφιοποίησή του, με στόχο να γίνει προσβάσιμο όχι μόνο στην ερευνητική κοινότητα, αλλά και σε όλους τους πολίτες.

Μια πρώτη παρουσίαση του ιστορικού αρχείου θα γίνει την Τρίτη, 26 Μαρτίου, στο συνέδριο με θέμα «Οι αρχειακές συλλογές του υπουργείου Εσωτερικών και η σημασία τους για την έρευνα» (Μέγαρο Μουσικής, 10.00 π.μ., είσοδος δωρεάν για το κοινό). Σε μια κίνηση εξωστρέφειας, της οποίας πολύ δύσκολα θα βρει κανείς προηγούμενο ευρύτερα στην ιστορία του δημόσιου τομέα, καταβάλλεται μια συντονισμένη προσπάθεια για την ανάδειξη του αρχειακού θησαυρού ενός από τα παλαιότερα και κεντρικότερα υπουργεία. Στόχος είναι η παρουσίαση του πολύτιμου αυτού υλικού και η ανάδειξη της ιστορικής αξίας του.

Μια από τις καινοτομίες αυτής της διοργάνωσης είναι το «πάντρεμα» της διοικητικής και της ακαδημαϊκής-ερευνητικής σφαίρας, μέσα από τη συνεργασία στελεχών του υπουργείου Εσωτερικών με επιστήμονες και ερευνητές στην παρουσίαση των αρχείων. Κάθε αρχείο θα παρουσιάζεται από ένα ή δύο διοικητικά στελέχη του υπουργείου και θα σχολιάζεται στη συνέχεια από τους ειδικούς.

Για την οργάνωση του συνεδρίου το υπουργείο Εσωτερικών συμπράττει, σε ισότιμη βάση, με το Ιδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, καθώς και με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους - για πρώτη φορά αυτοί οι τρεις φορείς συνεργάζονται στο πλαίσιο μιας τέτοιας επιστημονικής προσπάθειας.

Στο πλαίσιο αυτό θα συμβάλουν περίπου 30 άνθρωποι, οι οποίοι θα παρουσιάσουν τα ιστορικά αρχεία του υπουργείου σε τρεις ενότητες:

  • 1η) Τέσσερα ιστορικά αρχεία μεγάλης σημασίας που αφορούν την ιστορική σχέση του υπουργείου με την οργάνωση και τη λειτουργία της αποκέντρωσης και της τοπικής αυτοδιοίκησης στη χώρα μας.
  • 2η) Αρχεία που σχετίζονται με μείζονα εθνικά γεγονότα (όπως η Μικρασιατική Εκστρατεία και η δικτατορία των συνταγματαρχών).
  • 3η) Αρχεία που αντιστοιχούν στα υπόλοιπα πεδία αρμοδιότητας του υπουργείου, δηλαδή στις εκλογές και στην ιθαγένεια.
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Στην αιωνιότητα με λευκό κοστούμι
Το Ιδρυμα της Βουλής των Ελλήνων τιμά τη μνήμη του αγωνιστή, που εκτελέστηκε τον Αύγουστο του 1954, με την έκθεση «Στενή κι αδιάβατος, τραχεία η οδός. Νίκος Πλουμπίδης 1902-1954» που εγκαινίασε ο Νίκος...
Στην αιωνιότητα με λευκό κοστούμι
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Εγκαινιάστηκε το Μουσείο για τον Δημοκρατικό Στρατό
Τα αποκαλυπτήρια του μνημείου και τα εγκαίνια του Μουσείου για τον Δημοκρατικό Στρατό στο χωριό Θεοτόκος του δήμου Κόνιτσας πραγματοποιήθηκαν από τον γ.γ. της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ Δημήτρη Κουτσούμπα....
Εγκαινιάστηκε το Μουσείο για τον Δημοκρατικό Στρατό
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Ο «δολοφόνος» δεν βρισκόταν καν στον τόπο του εγκλήματος
Η δολοφονία του πατριώτη συνταγματάρχη Ψαρρού στο Κλήμα Δωρίδας τον Απρίλη του 1944 προκαλεί ομαδική τύφλωση έως σήμερα. Χρεώθηκε στον Αρη Βελουχιώτη, που όδευε προς την Πελοπόννησο, επειδή έτσι βόλευε όλες...
Ο «δολοφόνος» δεν βρισκόταν καν στον τόπο του εγκλήματος
ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Η διάσπαση του ΚΚΕ το 1991
Πρόσφατα, από τις Εκδόσεις Θεμέλιο κυκλοφόρησε το βιβλίο του Κωνσταντίνου Ζαγάρα με τίτλο «Η κατάρρευση του ‘‘υπαρκτού’’ και η διάσπαση του ΚΚΕ - Η κομβική στιγμή του 1991». Η έρευνα επεκτείνεται στο παρελθόν...
Η διάσπαση του ΚΚΕ το 1991
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ
«Βήμα μπροστά με δυνατό ΚΚΕ»
Σαφής και πολύ συγκεκριμένος για τα ζητήματα για τα οποία θα παλέψει η «Λαϊκή Συσπείρωση Αθήνας» προς όφελος δημοτών και εργαζομένων είναι ο υποψήφιος δήμαρχος Αθηναίων Νίκος Σοφιανός.
«Βήμα μπροστά με δυνατό ΚΚΕ»
ΔΗΜΟΤΙΚΕΣ ΕΚΛΟΓΕΣ 2019
Ψηφοδέλτια για την Αθήνα και τον Κεντρικό Τομέα Αττικής ανακοίνωσε η Λαϊκή Συσπείρωση
Ανάμεσά τους, «συναγωνιστές που συσπειρώνονται με το ΚΚΕ και προέρχονται από άλλους πολιτικούς χώρους και συναντηθήκαμε το προηγούμενο διάστημα και μαζί σηματοδοτούμε τα ψηφοδέλτια Λαϊκής Συσπείρωσης, ώστε να...
Ψηφοδέλτια για την Αθήνα και τον Κεντρικό Τομέα Αττικής ανακοίνωσε η Λαϊκή Συσπείρωση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας