Με αφορμή την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης της αναθεωρητικής διαδικασίας, καθώς και τις συζητήσεις για το προσχέδιο συμφωνίας (κοινό ανακοινωθέν) της 6ης Νοεμβρίου 2018 μεταξύ αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου και πρωθυπουργού Αλ. Τσίπρα, ο Κύκλος Ιδεών για τη Συνταγματική Αναθεώρηση του Ευάγγελου Βενιζέλου διοργάνωσε χθες συζήτηση στο ξενοδοχείο King George, μεταξύ πολιτικών αλλά και εκπροσώπων της Εκκλησίας.
«Ταραγμένες σχέσεις»
Συγκεκριμένα, μίλησαν ο ίδιος ο Ευάγγελος Βενιζέλος, η αντιπρόεδρος της Βουλής Τασία Χριστοδουλοπούλου, ο μητροπολίτης Μεσσηνίας και καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΕΚΠΑ Χρυσόστομος Σαββάτος, καθώς και ο ομότιμος καθηγητής Εκκλησιαστικού Δικαίου Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ, Ιωάννης Κονιδάρης. Και όλα αυτά, σε μία ιδιαίτερη χρονική στιγμή, καθώς σήμερα από το πρωί συνεδριάζει η Σύνοδος της Ιεραρχίας, για να καταλήξει στις τελικές θέσεις της Εκκλησίας όσον αφορά το κοινό ανακοινωθέν της 6ης Νοεμβρίου.
Ο κ. Κονιδάρης ξεκίνησε λέγοντας πως «οι σχέσεις Κράτους – Εκκλησίας στην Ελλάδα ήταν πάντοτε ταραγμένες». Τόνισε πως «υπάρχει σχεδόν πλήρης άγνοια των εκκλησιαστικών ζητημάτων από την πλειοψηφία των πολιτικών σήμερα», καθώς και το ότι «η Εκκλησία έχει γίνει υποχείριο του Κράτους». Κατέληξε, δε πως η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για αλλαγές στο άρθρο 3 περί «επικρατούσας θρησκείας» μπορεί να χαρακτηρισθεί «επιεικώς οξύμωρη», κάνοντας ταυτόχρονα λόγο για «μικροπολιτικά παιχνίδια εν αναμονή εκλογών».
Η αντιπρόεδρος της Βουλής και βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ, Τασία Χριστοδουλοπούλου, αφού τόνισε το πόσο σημαντικός είναι ο δημόσιος διάλογος ειδικά για τέτοιου είδους θέματα, χαρακτήρισε την παρούσα κατάσταση όσον αφορά την εκκλησιαστική περιουσία και μισθοδοσία «ρευστή, η οποία θα καθοριστεί εν τέλει από τις πολιτικές εξελίξεις». Δήλωσε πως «ο ΣΥΡΙΖΑ γνώριζε ότι τα κόμματα δεν θα συμφωνήσουν για μία ουσιαστική αναθεώρηση του άρθρου 3 -παρότι και η Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ μιλούσαν παλαιότερα για θρησκευτική ουδετερότητα του Κράτους-, γι’ αυτό και δεν πρότεινε ρηξικέλευθες αλλαγές.
Περί ακροδεξιάς
Ταυτόχρονα συσχέτισε την προβληματική των σχέσεων Κράτους – Εκκλησίας με την άνοδο της Ακροδεξιάς, καθώς, όπως είπε, «σε συνθήκες κρίσης, οι άνθρωποι τείνουν να χάνουν την κοινωνική τους ταυτότητα, γεγονός που “εκμεταλλεύεται” η Ακροδεξιά. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με το ότι το ελληνικό Κράτος δεν είναι θρησκευτικά ουδέτερο και πως στη χώρα μας ακόμη η Εκκλησία μπορεί να επεμβαίνει σε πολιτειακά ζητήματα αποδεικνύει πως ζούμε σε ένα σύστημα ρευστότητας και απροσδιοριστίας. Αυτό όμως πρέπει ν’ αλλάξει, όπως έχει γίνει παντού στη Δ. Ευρώπη», είπε συγκεκριμένα.
«Κατανοούμε πως η Εκκλησία είναι ένας από τους ισχυρότερους διοικητικούς μηχανισμούς, ωστόσο δεν θεωρούμε ότι η θρησκευτική ουδετερότητα του κράτους σημαίνει πως καταργούμε ή υποβιβάζουμε την Εκκλησία» σημείωσε. Οσο για την εκκλησιαστική μισθοδοσία, είπε: «Εφόσον η Πολιτεία πληρώνει τον κλήρο, πρέπει και η Εκκλησία να προσφέρει κάτι. Ολα αυτά είναι ανοιχτά ζητήματα, που ωστόσο πρέπει να λυθούν».
«Για τα οφειλόμενα»
Απέναντι σε αυτές τις δηλώσεις στάθηκαν τόσο ο μητροπολίτης Μεσσηνίας όσο και ο Ευ. Βενιζέλος, με διαφορετικό τρόπο ο καθένας. Ο πρώτος δήλωσε πως δεν έχει κανένα λόγο η Ελλάδα να κάνει ό,τι και η Δύση, «γιατί εμείς εδώ δεν είχαμε θρησκευτικούς πολέμους», όπως είπε και πως «είναι υποχρέωση του Κράτους η μισθοδοσία των κληρικών, καθώς ήδη εκμεταλλεύεται την εκκλησιαστική περιουσία χωρίς να έχει δώσει πίσω τα οφειλόμενα».
Από τη μεριά του, ο κ. Βενιζέλος τόνισε πως το άρθρο 3 δεν έχει κανένα νόημα να αλλάξει. «Το άρθρο 13 αρκεί, καθώς βάζει τη θρησκευτική ελευθερία ως το θεμέλιο ρύθμισης των σχέσεων Κράτους – Εκκλησίας. Επιπλέον, η έννοια της “επικρατούσας θρησκείας” δεν είναι παρά μία περιγραφική έννοια. Αν κάτι έχει νόημα να γίνει, δεν είναι ν’ αλλάξει το άρθρο 3, αλλά να προστεθεί μία ερμηνευτική δήλωση κάτω από αυτό». Ταυτόχρονα παραδέχθηκε πως πράγματι «υπάρχουν στοιχεία στο Σύνταγμα που αποκλίνουν από τη θρησκευτική ουδετερότητα», όπως είχε πει και η κ. Χριστοδουλοπούλου.
