Η αριθμητική του Ζόραν Ζάεφ

Είναι κοινός τόπος ότι το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος στην ΠΓΔΜ δεν είναι αυτό που επιθυμούσε και επεδίωκε η κυβέρνηση της γειτονικής χώρας. Με δεδομένη τη στάση της εθνικιστικής αντιπολίτευσης, δηλαδή του συνασπισμού VMRO-DPMNE να μποϊκοτάρει την εκλογική διαδικασία, και με δεδομένο ότι σταθερά στις εκλογικές αναμετρήσεις δεν λαμβάνουν μέρος περί τις 500 με 600 χιλιάδες εγγεγραμμένοι ψηφοφόροι, καθώς οι συντριπτικά περισσότεροι εξ αυτών είναι μετανάστες σε άλλες χώρες, η κυβέρνηση Ζάεφ επεδίωκε να έχει στην καλύτερη περίπτωση μια συμμετοχή στο δημοψήφισμα που να ξεπερνά το 40% του εκλογικού σώματος και σε αριθμούς ψήφων πάνω από 600.000. Το δεύτερο το πέτυχε.

Το πρώτο όχι. Παρ’ όλα αυτά δεν αισθάνεται την ανάγκη και ούτε μάλλον την εκλογική- πολιτική πίεση να καταφύγει σε εκλογές. Αντίθετα, προκρίνει την επιλογή να προχωρήσει στη συνταγματική μεταρρύθμιση –όπως ορίζεται από τη Συμφωνία των Πρεσπών– με την ελπίδα ότι θα ψηφίσουν τις προτάσεις της και βουλευτές της αντιπολίτευσης ώστε να υπάρξει η απαιτούμενη πλειοψηφία των 2/3 της Βουλής. Τι είναι, όμως, αυτό που κάνει τον Ζάεφ να μη θεωρεί το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος πολιτική ήττα της κυβέρνησής του; Η απάντηση μπορεί να δοθεί μόνον αν προχωρήσουμε σε μια συγκριτική παρουσίαση των εκλογικών αποτελεσμάτων των τελευταίων χρόνων στη γειτονική χώρα.

Ευθύς εξαρχής σημειώνουμε ότι η ΠΓΔΜ έχει πολλά αναχρονιστικά στοιχεία και καθυστερήσεις σε όλο το σύστημα που σχετίζεται με τις κάθε είδους εκλογές. Επίσημη απογραφή έχει να γίνει από το 2002. Οι εκλογικοί κατάλογοι είναι μάλλον μια συγκεχυμένη ιστορία, κάτι που φάνηκε και στο δημοψήφισμα της περασμένης Κυριακής, αφού προσωπικότητες της πολιτικής ζωής όπως ο πρόεδρος της Βουλής δεν μπόρεσαν να ψηφίσουν γιατί δεν υπήρχε το όνομά τους στους καταλόγους των εκλογικών τμημάτων όπου έπρεπε να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα. Εκκαθάριση εκλογικών καταλόγων δεν έχει γίνει.

Στις βουλευτικές εκλογές του 2016 στην ΠΓΔΜ υπήρξε η υψηλότερη συμμετοχή εκλογέων στην εκλογική ιστορία της χώρας από τότε που έγινε ανεξάρτητο κράτος. Με εγγεγραμμένους ψηφοφόρους 1.784.416 πολίτες, στις εκλογές συμμετείχαν 1.191.832. Ποσοστό συμμετοχής δηλαδή 66,76%. Στις αντίστοιχες εκλογές του 2014, οι εγγεγραμμένοι ήταν 1.779.572 πολίτες και συμμετείχαν 1.120.640, που σε ποσοστό μεταφράζεται σε 62,95%. Σε αυτές τις εκλογικές αναμετρήσεις η καταγραμμένη αποχή σε απόλυτους αριθμούς ψηφοφόρων το 2016 ήταν 592.584 και το 2014 658.932. Δηλαδή ένας αριθμός περί τις 600.000 εγγεγραμμένων απέχει συστηματικά, προφανώς γιατί πρόκειται για μετανάστες αλλά και για πεθαμένους που δεν έχουν εκκαθαριστεί από τους εκλογικούς καταλόγους.

Το στοιχείο που διαφοροποιεί το δημοψήφισμα από τις εκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων χρόνων δεν είναι η συστηματική αποχή αλλά η επιλεγμένη αποχή για πολιτικούς λόγους. Είναι γνωστό ότι στο δημοψήφισμα δεν συμμετείχε συνειδητά η εθνικιστική αντιπολίτευση, δηλαδή ο συνασπισμός VMRO-DPMNE που στις εκλογές του 2016 είχε λάβει 454.577 ψήφους.

Τα τελικά αποτελέσματα του δημοψηφίσματος έχουν ως εξής: σε σύνολο εγγεγραμμένων 1.806.336 ψηφοφόρων ψήφισαν 666.743. Αν το VMRO συμμετείχε και ελάμβαναν μέρος όσοι το είχαν ψηφίσει στις εκλογές του 2016 ο αριθμός των συμμετασχόντων στο δημοψήφισμα θα ανερχόταν κατ’ ελάχιστον στους 1.121.320 ψηφοφόρους. Οσοι περίπου ψήφισαν στις εκλογές του 2014. Θετική ψήφο στο δημοψήφισμα έδωσαν 609.813. Δηλαδή 155.236 περισσότεροι από τις ψήφους του VMRO το 2016.

Στη βάση όλων αυτών και θεωρώντας πολιτική στάση απέναντι στη συμφωνία την αποχή του VMRO αλλά και φυγομαχία για να αποφευχθεί η ήττα του «Οχι», ο Ζάεφ θεωρεί πως πέτυχε μια καθαρή νίκη υπέρ της Συμφωνίας των Πρεσπών και κέρδισε τη μάχη του δημοψηφίσματος. Αυτά στη βάση των αριθμών. Στην πραγματική ζωή θα δούμε σύντομα τι ισχύει και τι όχι.