Προς Διευθυντή της Εφημερίδας «Η Εφημερίδα των Συντακτών Σαββατοκύριακο» κ. Νικόλα Βουλέλη
Αθήνα 18/4/2017
κ. Διευθυντά,
με αφορμή δημοσίευμα της εφημερίδας «Εφ.Συν.» της 14ης Απριλίου 2017 με τίτλο «Οταν το ΥΠΕΞ πετούσε λεφτά» και για την πληρέστερη ενημέρωση των αναγνωστών σας, θα θέλαμε να σας παρουσιάσουμε τα πραγματικά γεγονότα, διότι όχι μόνο δεν πρόκειται για κατασπατάληση χρημάτων του Ελληνικού Δημοσίου, αλλά αντίθετα πρόκειται για παροχή αναπτυξιακής βοήθειας σε φτωχές χώρες, μέσω διεθνών οργανισμών, ώστε να υπάρχει η καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των κονδυλίων.
Το ρεπορτάζ της εφημερίδας αποφεύγει να αναφέρει ότι η παροχή αναπτυξιακής βοήθειας είναι υποχρέωση της χώρας και η ορθή χρήση της μπορεί να αποβεί προς όφελός μας. Είναι λάθος η εκτίμηση ότι «η Ελλάδα δεν είχε κάποιο όφελος από την άσκηση αυτής της πολιτικής ήπιας ισχύος», διότι οι χώρες της Καραϊβικής (15) και τα κράτη της Αφρικανικής Ενωσης (55) διαθέτουν ψήφο στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ και μπορείτε να αντιληφθείτε πόσο σημαντικό είναι αυτό σε κρίσιμα ζητήματα.
Μετά τα όσα είχαν συμβεί με τις ΜΚΟ και τη διασπάθιση του δημόσιου χρήματος, το 2007 αποφασίσαμε να μειώσουμε τα χρήματα τα οποία το υπουργείο Εξωτερικών διέθετε για αναπτυξιακή βοήθεια μέσω ΜΚΟ από τα 17 εκατομμύρια ευρώ στα 3 εκατομμύρια ευρώ. Επιλέξαμε να διαθέσουμε τα χρήματα σε διεθνώς αναγνωρισμένους οργανισμούς και να χρηματοδοτήσουμε συγκεκριμένα προγράμματα, ώστε να υπάρχει συγκεκριμένο έργο και απολογισμός του.
Ψευδώς αναφέρεται ότι «στην περίπτωση της Καραϊβικής, όπου υπήρξαν εκ των υστέρων προγράμματα αυτά δεν ελέγχθηκαν από το ΥΠΕΞ», καθώς στους όρους του μνημονίου που υπεγράφη, αναφέρεται σαφώς ότι τα προγράμματα ελέγχονται από κοινού από το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών και το Κέντρο Κλιματικής Αλλαγής της Κοινότητας της Καραϊβικής (CCCCC). Επίσης αναφέρεται σαφώς ότι, εάν δεν προχωρούσαν τα προγράμματα, τότε τα χρήματα θα επιστρέφονταν στην Ελλάδα, όπως και συνέβη. Το μνημόνιο προέβλεπε μηχανισμό παρακολούθησης της συμφωνίας και εφαρμογή των κανόνων της Europe Aid για τη διαχείριση των χρημάτων, την πίστωση των τόκων στον σχετικό λογαριασμό με τρόπο που να μειώνει την ελληνική συνεισφορά, την πληρωμή χρημάτων μόνο για εγκεκριμένα έργα κ.λπ.
Αντίστοιχο μνημόνιο είχαμε υπογράψει και με την Αφρικανική Ενωση και στη συνέχεια ήταν υποχρέωση των υπηρεσιών του υπουργείου να παρακολουθούν την υλοποίηση των προγραμμάτων. Σε αντίθετη περίπτωση, πάλι τα χρήματα θα επέστρεφαν στη χώρα.
Σημειώνεται για άλλη μια φορά ότι η Ελλάδα μπορεί και οφείλει να πάρει πίσω τα χρήματα διότι υπάρχουν υπογεγραμμένα μνημόνια με διεθνείς οργανισμούς, με σαφείς όρους και υποχρεώσεις. Η επιστροφή των χρημάτων στην Ελλάδα προβλεπόταν με βάση τους κανόνες Europe Aid που εφαρμόστηκαν με πρωτοβουλία μας στα σχετικά μνημόνια.
ΥΓ. Θα θέλαμε να σημειώσουμε την προσπάθεια του ΥΠΕΞ να παρουσιάσει ως κατασπατάληση δημοσίου χρήματος διεθνείς συμβάσεις και να επισημάνουμε την προσπάθεια παραπληροφόρησης στην ανακοίνωση του υπουργείου, σύμφωνα με την οποία δεν υπήρχε μνημόνιο με όρους και υποχρεώσεις. Ομως όλες αυτές οι πρακτικές που στόχο έχουν τη δημιουργία εντυπώσεων θα πέσουν στο κενό.
Γραφείο Τύπου Ντόρας Μπακογιάννη
Η απάντηση του συντάκτη μας
Πράγματι, η Ελλάδα, ως αναπτυγμένη χώρα, έχει υποχρέωση να παρέχει σημαντική αναπτυξιακή βοήθεια σε αναπτυσσόμενες (και όχι φτωχές) χώρες και να ελέγχει, να παρακολουθεί, να εποπτεύει και να αξιολογεί μέσω της αρμόδιας υπηρεσίας του υπουργείου Εξωτερικών (ΥΔΑΣ) τα σχετικά προγράμματα. Ομως, αντίθετα από όλες τις άλλες αναπτυγμένες χώρες, που εκπονούν με πενταετή σχεδιασμό προγράμματα με κύριο στόχο την ανταποδοτικότητα και την προβολή της χώρας τους διεθνώς, η Ελλάδα, διαχρονικά, δεν είχε καμία στρατηγική ούτε και σαφείς στόχους. Οσο για τον έλεγχο και την ορθή διαχείριση εκ μέρους των ΜΚΟ, το θέμα απασχολεί ήδη εισαγγελικούς λειτουργούς και τη Βουλή.
Στις υποθέσεις της Καραϊβικής (CCCCC) και της Αφρικανικής Ενωσης που είναι διακρατικοί διεθνείς οργανισμοί και εντελώς διακριτή περίπτωση από τις ΜΚΟ, το πρόβλημα έγκειται όχι στην ορθή διαχείριση των προγραμμάτων, αλλά κυρίως στη διαχρονική -μέχρι πρόσφατα- αδιαφορία των αρμόδιων υπηρεσιών του υπουργείου Εξωτερικών να επαναπατρίσουν εκατομμύρια που λίμναζαν σε τράπεζες του εξωτερικού ελλείψει προγραμμάτων.
Οσον αφορά τα απαραίτητα μνημόνια που έπρεπε να κυρωθούν από την ελληνική Βουλή, το μνημόνιο με την Αφρικανική Ενωση δεν κυρώθηκε ποτέ, ενώ της Καραϊβικής, που κυρώθηκε, δεν προέβλεπε μηχανισμό επιστροφής αδιάθετων ποσών. Προβλέπει μόνο ότι σε περίπτωση οποιουδήποτε προβλήματος πρέπει να συναινέσουν και τα δύο μέρη. Δηλαδή, δεν είχαμε καμία διασφάλιση.
Τα προγράμματα της Καραϊβικής ουδέποτε ελέγχθηκαν από το υπουργείο Εξωτερικών, το μαρτυρούν οι ελλιπείς φάκελοι που υπάρχουν. Ελέγχθηκαν μόνο ως δαπάνες από το Ελεγκτικό Συνέδριο που δεν ελέγχει την ουσία, την ορθή εκτέλεση, την προβολή της χώρας κ.λπ..
Πράγματι, τα ποσά της αναπτυξιακής συνεργασίας για ΜΚΟ μειώθηκαν επί των ημερών της κ. Μπακογιάννη, από 16 εκατ. το 2006 σε 10,9 (2007) και 5,1 (2008). Αναφέρεται στην επιστολή-απάντηση «διασπάθιση χρημάτων από ΜΚΟ», ωστόσο δεν γνωρίζω αν εστάλησαν εκείνη την περίοδο οι ύποπτες περιπτώσεις στον εισαγγελέα.
Τα χρήματα που ήδη επέστρεψαν από την Καραϊβική είναι 2,5 εκατ., άλλα πέντε διεκδικούμε από την Αφρικανική Ενωση, ενώ τρία εκατ. έχουν εντοπιστεί ξεχασμένα σε άλλους εξωτικούς προορισμούς. Και αυτό πιστώνεται ως επιτυχία της σημερινής πολιτικής ηγεσίας, αλλά κυρίως είναι αποτέλεσμα επίπονης εργασίας δημόσιων λειτουργών που επιτελούν το καθήκον τους.
Νικόλας Ζηργάνος
