Πλαστικά απόβλητα: Πρωταθλήτρια στις εξαγωγές η Γερμανία – Έστειλε 810.000 τόνους στο εξωτερικό

Η Γερμανία ήταν ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πλαστικών αποβλήτων στον κόσμο το 2025, στέλνοντας περισσότερους από 810.000 τόνους στο εξωτερικό, σύμφωνα με ανάλυση εμπορικών δεδομένων που πραγματοποιήθηκε για τον Guardian.

Το Ηνωμένο Βασίλειο ακολούθησε πολύ κοντά, εξάγοντας πάνω από 675.000 τόνους – το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων οκτώ ετών και ποσότητα αρκετή για να γεμίσει περίπου 127.000 εμπορευματοκιβώτια. 

Μεγάλο μέρος των αποβλήτων στάλθηκε στην Τουρκία, ακολουθούμενη από τη Μαλαισία, ενώ η Ινδονησία αποτελεί επίσης συχνός προορισμός. Έρευνες έχουν επανειλημμένα συνδέσει τη βιομηχανία ανακύκλωσης πλαστικών σε αυτές τις χώρες με περιβαλλοντικές καταστροφές, παράνομη απόρριψη και καύση αποβλήτων, καθώς και με εργασιακές καταχρήσεις.

Ο Sedat Gündoğdu, Τούρκος θαλάσσιος βιολόγος που ερευνά τη ρύπανση από πλαστικά, δήλωσε: «Η μεσογειακή ακτή της Τουρκίας είναι η πιο ρυπασμένη σε όλη τη Μεσόγειο εξαιτίας των πλαστικών αποβλήτων από τα εργοστάσια ανακύκλωσης. Υπάρχουν τεράστιες ποσότητες μικροπλαστικών – μερικές φορές οι άνθρωποι δεν μπορούν καν να μπουν στη θάλασσα.».

Μεγαλύτερες χώρες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα, εξάγουν λιγότερα πλαστικά απόβλητα εν μέρει επειδή διαχειρίζονται περισσότερα εντός των συνόρων τους (μέσω χωματερών, καύσης ή ανακύκλωσης) και δεν υπόκεινται στις ίδιες πιέσεις ανακύκλωσης όπως η Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου οι εξαγωγές μπορούν να υπολογίζονται στους επίσημους δείκτες ανακύκλωσης. Οι ΗΠΑ εξήγαγαν 385.000 τόνους το 2025, ενώ το 2024 η Κίνα ήταν ο 18ος μεγαλύτερος εξαγωγέας.

Ο μεγαλύτερος εισαγωγέας η Τουρκία

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει συμφωνήσει να απαγορεύσει τις εξαγωγές πλαστικών αποβλήτων προς χώρες εκτός του ΟΟΣΑ έως τον Νοέμβριο του 2026, ωστόσο περίπου τα μισά εξακολουθούν να κατευθύνονται προς τέτοιους προορισμούς. Μεγάλο μέρος των υπόλοιπων αποστέλλεται στην Τουρκία, που πλέον αποτελεί τον μεγαλύτερο αποδέκτη ευρωπαϊκών πλαστικών αποβλήτων.

Καθώς πλησιάζει η απαγόρευση, υπάρχουν ανησυχίες ότι οι εξαγωγές θα ανακατευθυνθούν προς αναπτυσσόμενες χώρες του ΟΟΣΑ, όπως η Τουρκία, αλλά και σε περιοχές της ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες δεν διαθέτουν την απαραίτητη υποδομή για να διαχειριστούν αυξημένους όγκους.

Στην Τουρκία, οι υποδομές έχουν ήδη ξεπεράσει τα όριά τους. Ο Gündoğdu ανέφερε: «Η χώρα παράγει 3,3 εκατομμύρια τόνους πλαστικών αποβλήτων ετησίως, ποσότητα υπερδιπλάσια από τη δυνατότητα ανακύκλωσης.»

Η Sara Matthieu, ευρωβουλευτής των Πρασίνων, χαρακτήρισε την επερχόμενη απαγόρευση «σημείο καμπής», λέγοντας ότι η Ευρώπη αρχίζει να αναλαμβάνει την ευθύνη για τα απορρίμματά της. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι «λόγω επιθέσεων στις πράσινες πολιτικές από συντηρητικούς και την ακροδεξιά», η δυνατότητα ανακύκλωσης εντός της ΕΕ έχει μειωθεί κατά 1 εκατομμύριο τόνους τα τελευταία χρόνια.

«Το βασικό πρόβλημα είναι ότι τα νέα πλαστικά παραμένουν πολύ φθηνότερα από τα ανακυκλωμένα υλικά. Γνωρίζουμε αυτή την αποτυχία της αγοράς εδώ και χρόνια, αλλά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει αντιμετωπίσει τη ρίζα του προβλήματος», είπε.

Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε: «Την τελευταία δεκαετία, το ανεξέλεγκτο εμπόριο πλαστικών αποβλήτων έχει αυξηθεί, βλάπτοντας το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία. Οι κανόνες για τις εξαγωγές ενισχύθηκαν περαιτέρω και περιλαμβάνουν απαγόρευση προς χώρες εκτός ΟΟΣΑ από τις 21 Νοεμβρίου 2026.»