Μια μεγάλη νίκη για τα κινήματα υπεράσπισης των ρεμάτων και υγροτόπων και των περιβαλλοντικών οργανώσεων, μα κυρίως για το περιβάλλον, αποτελεί η απόφαση που υποχρεώθηκε να πάρει ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρίστος Δήμας, με την οποία διακόπτονται οριστικά οι εργασίες και διαλύεται η σύμβαση έργου με τίτλο «Διευθέτηση του ρέματος Ερασίνου Ανατολικής Αττικής».
Πρόκειται για μια εξέλιξη που καταδεικνύει την αποτυχία των υφιστάμενων και σχεδιαζόμενων έργων αντιπλημμυρικής προστασίας από την κυβέρνηση και την Περιφέρεια. Εργων που σε ό,τι αφορά τον Ερασίνο και το Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας τόσο ο υφυπουργός Μεταφορών και Υποδομών, Νίκος Ταχιάος, όσο και ο περιφερειάρχης Αττικής, Ν. Χαρδαλιάς, είχαν επιχειρήσει να νομιμοποιήσουν κατηγορώντας ένα προστατευόμενο είδος (το αττικόψαρο) και τις περιβαλλοντικές οργανώσεις και να τους φορτώσουν την ευθύνη για τυχόν πλημμύρες.
Κάθετη αδειοδότηση
Οπως χαρακτηριστικά είχε αναφέρει σε συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ ο Ν. Ταχιάος, «ειδικά στον Ερασίνο έχει σταματήσει η αντιπλημμυρική παρέμβαση που κάνουμε επειδή έχει παγώσει η χορήγηση του δανείου από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, κατόπιν καταγγελιών που υπήρξαν από περιβαλλοντικές οργανώσεις ότι κινδυνεύει το αττικόψαρο» («Ευθύνες για τις πλημμύρες στο… τερατώδες αττικόψαρο», «Εφ.Συν.», 18/11/24) .
Μάλιστα ως λύση για αυτά τα κυβερνητικά… αδιέξοδα προτάθηκε από τον τότε υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Β. Κικίλια, να αποφασίσει το ελληνικό κοινοβούλιο «καθ’ υπέρβαση του ΣτΕ και της νομολογίας να μη δεχόμαστε να μπλοκάρει κανένας κανένα έργο». Ο δε Ν. Χαρδαλιάς αναφέρθηκε σε νομοθετική ρύθμιση που έχει παλέψει μαζί με τον Κικίλια, έτσι ώστε τα έργα της Περιφέρειας να μπορούν να αδειοδοτηθούν κάθετα και αν υπάρχει αντίρρηση από κάποιους, να υπάρχει μία άπαξ προσφυγή στο ΣτΕ με απόφαση εντός δύο μηνών και τέλος!
Μεταξύ των λόγων που αναφέρονται στην υπουργική απόφαση που σώζει τον Ερασίνο από στρεβλά αντιπλημμυρικά έργα (τουλάχιστον επί του παρόντος) είναι το από 8/5/2023 πόρισμα του Μηχανισμού Καταγγελιών της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΜΚ-ΕΤΕπ) που εκδόθηκε κατόπιν καταγγελιών πολιτών και περιβαλλοντικών οργανώσεων. Ο ΜΚ-ΕΤΕπ είχε διαγνώσει μεταξύ άλλων παραβίαση της Οδηγίας-Πλαίσιο για τα Υδατα και της Οδηγίας για τους Οικοτόπους λόγω μη κατάρτισης Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης.
Το διεθνές κεκτημένο
Κατά την άποψη του ΜΚ-ΕΤΕπ, η επαγγελλόμενη αντιπλημμυρική προστασία που θα παρείχε το έργο δεν εκφράζει την επιστημονική θεωρία ότι οι υγρότοποι είναι τα καλύτερα περιβάλλοντα για την ισορροπία των υδατικών συστημάτων, καθώς τα οικοσυστήματα των χερσαίων υγροτόπων απορροφούν τα πλεονάζοντα ύδατα και βοηθούν στην πρόληψη των πλημμυρών και της ξηρασίας. Αυτή είναι και η θέση της τράπεζας για τα αντιπλημμυρικά έργα στην Ελλάδα.
Επιπλέον στην υπουργική απόφαση αναφέρονται οι δύο ομόφωνες αποφάσεις του Περιφερειακού Συμβουλίου της Περιφέρειας Αττικής τον Οκτώβριο του 2025, με τις οποίες γνωμοδότησαν αρνητικά επί των τροποποιητικών Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Στο προοίμιο των εισηγήσεών τους γίνεται αναφορά στην κοινή ανακοίνωση 11 περιβαλλοντικών οργανώσεων από τον Νοέμβριο του 2024 με τίτλο «Το Βολικό Αφήγημα για το Αττικόψαρο και τα Αντιπλημμυρικά Εργα στον Ερασίνο και την Αττική: Αντί για Συμμόρφωση, και πάλι Συγκάλυψη».
Πρέπει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με το διεθνές και ενωσιακό κεκτημένο, οι «Λύσεις βασισμένες στη Φύση» αποτελούν τα καλύτερα και τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα δεδομένα για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, επειδή αντιμετωπίζουν ολιστικά τους κινδύνους της πλημμύρας, της ξηρασίας και της λειψυδρίας, ενώ παράλληλα διασφαλίζουν τη βιοποικιλότητα, τα εσωτερικά και θαλάσσια ύδατα και το περιβάλλον. Αυτά πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όχι μόνο κατά τον σχεδιασμό από το κράτος νέων έργων, αλλά και κατά την υλοποίηση έργων που έχουν ήδη ξεκινήσει, με ανασχεδιασμό τους εφόσον χρειάζεται.
Εξάλλου, σύμφωνα με το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, η υποχρέωση αυτή απορρέει από το διεθνές δίκαιο και την αρχή της δέουσας επιμέλειας. Στον αντίποδα τα «γκρίζα» κατασκευαστικά έργα διευθέτησης αποτελούν «δυσπροσαρμογή» στην κλιματική αλλαγή, που θεμελιώνει διεθνή ευθύνη του κράτους.
Η λειψυδρία
Ομως, παρότι η 1η Αναθεώρηση των Σχεδίων Κινδύνων Πλημμύρας (ΣΔΚΠ) Αττικής (2025) προβλέπει την προτεραιοποίηση των Φυσικών Μέτρων Συγκράτησης Υδατος (ΦΜΣΥ) έναντι των «γκρίζων» κατασκευαστικών έργων διευθέτησης, μετά τη διαβούλευση εξαιρέθηκαν για πρώτη φορά από την υποχρέωση αυτή τα έργα με εγκεκριμένη χρηματοδότηση!
«Οι οικονομικοί λόγοι δεν μπορεί να είναι πρόταγμα έναντι της ασφάλειας της ανθρώπινης ζωής και της προστασίας του περιβάλλοντος και του κλίματος. Ειδικά στην καταταλαιπωρημένη από τις πυρκαγιές Αττική, που βρίσκεται στο hotspot της κλιματικής αλλαγής, αποτελεί περιβαλλοντικό και κλιματικό έγκλημα η καναλοποίηση των δύο τελευταίων ελεύθερων ποταμών (Ραφήνας και Ερασίνου), την ίδια στιγμή που στο πλαίσιο της κήρυξής της σε έκτακτη κατάσταση λειψυδρίας σχεδιάζεται για την υδροδότησή της η (μερική) εκτροπή δύο ποταμών της Ευρυτανίας (με κόστος μισό δισ. και συνοπτικές διαδικασίες). Ζητάμε τον ανασχεδιασμό του έργου διευθέτησης του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας με αξιοποίηση των Λύσεων βασισμένων στη Φύση» επισημαίνει η Κίνηση για την Προστασία και Ανάδειξη του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας.
-320x213.jpg)
